II SA/Gd 933/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Burmistrza Helu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 14 października 2025 r., nr SKO Gd/868/25 w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: odrzucić sprzeciw. W dniu 23 września 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął sprzeciw Burmistrza Helu od wydanej na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej jako: "k.p.a.") decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 29 sierpnia 2024 r., orzekającej o uchyleniu w całości decyzji Burmistrza Helu z dnia 8 stycznia 2025 r. w przedmiocie warunków zabudowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, przekazując sprzeciw, wniosło o jego oddalenie jak bezzasadnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sprzeciw podlega odrzuceniu. Art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") stanowi, że od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie przy tym z treścią art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie zaś do treści art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W myśl unormowania art. 5 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, ilekroć w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego mowa jest o organach administracji publicznej rozumie się przez to m.in. organy jednostek samorządu terytorialnego. Wynika stąd, iż art. 50 § 1 p.p.s.a. ma zastosowanie również do decyzji organów samorządu terytorialnego. Analizując treść art. 50 § 1 p.p.s.a. należy wskazać, że o statusie strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, która można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się, zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Istnienia interesu prawnego należały zawsze poszukiwać w prawie materialnym, którego konkretna norma nabiera cech uprawnień lub obowiązków strony, przy rozstrzyganiu sprawy indywidualnej. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, iż podmiot ten działa bezpośrednio, we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Kryterium "interesu prawnego" ma zatem charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kontestowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji. O możliwości żądania wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego decydują przesłanki zbliżone do tych, które stanowią podstawę legitymacji procesowej strony w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, str. 89). W przedmiotowej sprawie Burmistrz Helu wydał decyzję, od której zostało wniesione odwołanie. Organ II instancji działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a Burmistrz Helu wniósł od niej sprzeciw. Zatem wnoszący sprzeciw organ nie działał jako podmiot, którego własnego interesu prawnego lub obowiązku prawnego dotyczy sprawa, lecz jako organ administracji publicznej rozpoznający sprawę na mocy przyznanych mu ustawowo kompetencji. Z kolei, w zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on, ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki, uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Stanowisko takie znalazło również potwierdzenie w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego (por. postanowienie TK z dnia 23 lutego 2005 r. sygn. Ts 35/04 oraz wyrok TK z dnia 24 marca 1998 r. sygn. K 40/97 i wyrok TK z dnia 29 października 2009 r. sygn. K 32/08) oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała NSA z dnia 9 października 2000 r. sygn. OPK 14/00, uchwała NSA z dnia 19 maja 2003 r. sygn. OPS 1/03 oraz uchwała NSA z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. I OPS 2/15) w których stwierdzono, że sądowa ochrona samodzielności jednostek samorządu terytorialnego nie wymaga zapewnienia im statusu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ani też przyznania im prawa do wniesienia skargi na decyzje organu odwoławczego w sytuacji, gdy jednostka ta nie występuje jako adresat działań władczych innych organów publicznych, lecz sama podejmuje takie działania wobec innych podmiotów. W procesie kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej tych decyzji nie zachodzi potrzeba umożliwienia jednostkom samorządu terytorialnego artykułowania swoich interesów (Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2025 r., sygn. akt I OSK 1643/25). W tej sytuacji uznać należało, że Burmistrz Helu nie ma legitymacji procesowej strony w niniejszym postępowaniu i nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia sprzeciwu do sądu administracyjnego na decyzję organu odwoławczego (por. postanowienia NSA: z 27 października 2017 r., I OSK 2182/17; z 24 października 2018 r., I OSK 3471/18). W konsekwencji, sprzeciw wniesiony przez Burmistrza Helu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku jako niedopuszczalny podlegał odrzuceniu. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.