II SA/Gd 937/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Gdańsku sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody z dnia 29 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 937/22. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 11 października 2023 r., wydanym na rozprawie, oddalił skargę J. D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z 29 września 2022 r., nr NSP-VIII.7581.1.116.2019.DL w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W dniu 16 lipca 2024 r. (data stempla pocztowego) skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jego złożenia. We wniosku wyjaśniono, że informację o wydanym wyroku pełnomocnik otrzymał w Sądzie w dniu 16 lipca 2024 r. Nadto pełnomocnik wskazał, że pracownik Sądu poinformował go, że zawiadomienie o terminie rozprawy zostało przesłane jako jeden z załączników do pisma z 28 lipca 2023 r., doręczonego w dniu 2 sierpnia 2023 r. Jednakże, zdaniem pełnomocnika skarżącego, w powyższej korespondencji brak było zawiadomienia o terminie rozprawy, doręczono w niej jedynie inne pisma. W rezultacie, nie posiadając informacji o terminie rozprawy, pełnomocnik nie mógł się stawić i nie znał treści zapadłego orzeczenia. Strona skarżąca, powołując orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdziła, że ewentualne nieprawidłowości organizacyjne związane ze skompletowaniem i wysyłką korespondencji sądowej nie powinny zamykać stronie drogi do obrony jej praw przed sądem administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie nie jest zasadny. Postępowanie przed sądami administracyjnymi regulowane jest przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a. Dokonywanie czynności przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również zadośćuczynieniu potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym stanowi art. 85 p.p.s.a. Negatywnych skutków uchybienia terminowi strona może uniknąć poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że sąd postanawia o przywróceniu terminu, jeżeli strona wykaże, że w okresie, w którym powinna dokonać czynności w postępowaniu sądowym, nie dokonała jej bez swojej winy. Przesłanki przywrócenia terminu, wynikające z art. 87 p.p.s.a. to: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia takiego wniosku i dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. Przywrócenie terminu uwarunkowane jest wystąpieniem łącznie wymienionych przesłanek. Odnosząc powyższe wymogi do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego samego dnia, który podała jako datę otrzymania w Sądzie informacji o wydaniu wyroku z 11 października 2023 r. o oddaleniu skargi. Tym samym spełniła przesłanki wynikające z art. 87 p.p.s.a. w zakresie wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, dochowania terminu do wniesienia takiego wniosku i dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. Jednakże, w ocenie Sądu, strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W razie, gdy ustalone przez sąd okoliczności uchybienia terminowi świadczą o zachowaniu się strony noszącym znamiona winy – w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, sąd nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. W rozpoznawanym wniosku strona skarżąca kwestionuje skuteczność doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy podnosząc, że odebrana przez pełnomocnika skarżącego przesyłka sądowa nie zawierała takiego zawiadomienia. Pełnomocnik skarżącego podnosi dalej, że w rezultacie nie brał udziału w rozprawie i nie miał wiedzy o wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 11 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 712/23. Jednakże w oparciu o akta sprawy i zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki (k. 1237), Sąd nie ma podstaw by uznać, że sporna przesyłka była niekompletna. Zgodnie z art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje doręczeń przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Do doręczania pism przez pocztę w postępowaniu sądowym stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (art. 65 § 2 p.p.s.a.), a więc przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. poz. 819). Dla prawidłowego doręczenia pisma przez pocztę istotne jest, żeby pismo zostało wysłane jako list polecony za potwierdzeniem odbioru (§ 2 ust. 2 rozporządzenia), a do przesyłki został dołączony formularz potwierdzenia odbioru, w którym powinna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki (§ 2 ust. 4, wzór formularza potwierdzenia odbioru). Jak się przyjmuje w orzecznictwie sądowym, przesyłka taka może zawierać w sobie kilka pism sądowych, z tym tylko zastrzeżeniem, że fakt ten powinien zostać odnotowany na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki" (por. postanowienie NSA z 9 lutego 2021 r., sygn. akt II OZ 41/21, CBOSA). Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie z 28 lipca 2023 r. (k. akt 1188) o terminie rozprawy zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 2 sierpnia 2023 r., co potwierdza załączone do akt zwrotne potwierdzenie odbioru (k. 1237), w którym własnoręcznym podpisem J. W. i pieczęcią Kancelarii Adwokackiej Adwokata P. Z. potwierdzono otrzymanie przesyłki zawierającej, jak wynika z treści rubryki "rodzaj przesyłki": odpis postanowienia z 27 lipca 2023 r., odpis pisma, zawiadomienie o rozprawie. Wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych na potwierdzeniu odbioru pism. W tym zakresie poświadczenie odbioru ma walor dokumentu urzędowego, który korzysta z domniemania zgodności z prawdą. Samo twierdzenie strony, że nastąpiła okoliczność niezgodna z treścią zapisu zawartego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, której przyjęcie pokwitowano, nie uprawdopodabnia, że sytuacja ta faktycznie miała miejsce. W interesie odbierającego przesyłkę było sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. Natomiast w sytuacji, kiedy tego nie uczynił, nie ma uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia pisma (por. postanowienie NSA z 11 października 2017 r., II OZ 1207/17, CBOSA). Wskazać także należy, że kwestionowana korespondencja została doręczona profesjonalnemu pełnomocnikowi, będącemu adwokatem. Profesjonalny pełnomocnik podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu, zatem należy od niego oczekiwać należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z 4 lipca 2008 r., I OZ 496/08, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Staranne wykonywanie zawodu ma na celu reprezentowanie swoich klientów w taki sposób, aby minimalizować możliwości wystąpienia sytuacji, kiedy klient bez swej winy nie może dochodzić swoich praw. W ten sposób najpełniej będzie realizowana dbałość o dobro i interesy klienta. W związku z tym zaniedbania osób, którymi posługuje się profesjonalny pełnomocnik, obciążają jego samego, a jednocześnie nie uwalniają strony od poniesienia procesowej odpowiedzialności za takie działania bądź zaniechania. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność czy w ramach prowadzonej działalności adwokat korzysta z usług zatrudnionego personelu, pracowników kancelarii, czy też osób, którymi są członkowie jego rodziny. Zawodowy charakter działalności adwokata powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód (por. postanowienie NSA z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 149/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, pojęcie winy strony w uchybieniu terminu, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., obejmuje swym zakresem nie tylko działania bądź zaniechania pełnomocnika, ale również działania osób trzecich upoważnionych przez pełnomocnika do dokonywania poszczególnych czynności, włącznie z czynnościami o charakterze czysto technicznym. To bowiem na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną (por. postanowienie NSA z 2 października 2015 r., sygn. akt II OSK 148/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Działający w rozpoznawanej sprawie w imieniu i na rzecz skarżącego profesjonalny pełnomocnik będący adwokatem, odpowiada przy tym za wybór, a w konsekwencji za działania osoby trzeciej, w zakresie w jakim powierzył tej osobie dokonanie czynności związanych z odbiorem korespondencji. Zaniedbanie osoby, którą posłużył się pełnomocnik skarżącego obciążają jego samego i zarazem nie uwalniają go od winy w niezachowaniu terminu. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu, a także nie uprawdopodobniła dochowania należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw oraz, że spóźnienie w złożeniu wniosku nie wynikało z przyczyn, których profesjonalny pełnomocnik skarżącego nie mógł w żaden sposób przezwyciężyć. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.