II SA/Gd 96/13

Dnia 19 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Y. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 grudnia 2012 roku, nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia: odmówić skarżącej przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 lipca 2013 roku, sygn. akt II SA/Gd 96/13. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że opisane powyżej postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 lipca 2013 roku zostało doręczone skarżącej w dniu 5 sierpnia 2013 roku wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia (k. 67 akt). Zażalenie na ww. postanowienie skarżąca wniosła w ustawowym terminie, to jest w dniu 12 sierpnia 2013 roku. Zarządzeniem z dnia 21 sierpnia 2013 roku (k. 73 akt) wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych zażalenia przez złożenie czterech egzemplarzy odpisów zażalenia poświadczonych za zgodność z oryginałem w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Odpis zarządzenia uznano za skutecznie doręczony skarżącej w dniu 9 września 2013 roku w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) – vide k. 76 akt. Termin do usunięcia braków formalnych zażalenia upłynął zatem skarżącej w dniu 16 września 2013 roku. Postanowieniem z dnia 3 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie skarżącej na postanowienie z dnia 26 lipca 2013 roku. Postanowienie doręczono skarżącej w dniu 17 października 2013 roku. W dniu 23 października 2013 roku skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia na postanowienie z dnia 26 lipca 2013 roku. Uzasadniając wniosek, skarżąca wyjaśniła, że zarządzenie wzywające do usunięcia braków formalnych nie zostało jej doręczone lecz pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia. Podniosła, że nie odebrała przesyłki, gdyż w tym czasie przebywała za granicą na leczeniu jej choroby i nie mogła odebrać przesyłki w placówce pocztowej. Tym samym nie wiedziała o wystąpieniu braków formalnych i zarządzeniu wzywającym do ich usunięcia. Rozpoznając powyższy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli bez swojej winy nie dokonała ona w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 87 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Z przepisu tego wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Przywrócenie uchybionego terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy i jednocześnie wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Z kolei brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli skarżącego i nie dającej się przezwyciężyć (np. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.). Z powyższych względów, za tego typu przeszkodę nie można było uznać okoliczności nieodebrania zarządzenia z dnia 21 sierpnia 2013 roku. Jako przyczynę nieodebrania przesyłki skarżąca wskazała wyjazd zagraniczny związany z leczeniem. Doręczenie należało uznać za skuteczne w świetle art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeżeli skarżąca planowała wyjazd zagraniczny - winna była, zgodnie z art. 70 §§ 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zawiadomić sąd o zmianie miejsca zamieszkania, czy adresu do doręczeń. Skoro bowiem - z uwagi na wyjazd skarżącej - adres wskazany w skardze przestał być adresem, pod którym skarżąca przebywała, winna była wskazać sądowi adres do doręczeń, pod którym doręczenia byłyby skuteczne. W razie braku możliwości wskazania innego adresu do doręczeń, skarżąca mogła ustanowić pełnomocnika do doręczeń. Obowiązek zawiadamiania o zmianie adresu istnieje w czasie trwania postępowania, do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia – co miało miejsce w niniejszej sprawie – chyba że nowy adres jest sądowi znany. Przy bezspornej okoliczności zaniedbania tego obowiązku, strona powinna liczyć się z negatywnymi skutkami procesowymi niepodejmowania pism sądowych. Skoro tego nie uczyniła, nie można – zdaniem Sądu – mówić o braku winy w uchybieniu terminu. Okoliczności stanowiące treść wyjaśnień skarżącej zawartych we wniosku należy zatem oceniać jako brak dochowania przez skarżącą należytej staranności w dbaniu o własne interesy. Okoliczność taka jak wyjazd zagraniczny, również w celu leczenia, o ile nie miał charakteru nagłego, niemożliwego do zaplanowania, nie może zostać uznana za przyczynę niezależną od skarżącej, która uzasadniałaby przyjęcie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Skarżąca nie wykazała aby wyjazd miał taki charakter, jak wyżej opisany. W postanowieniu z dnia 16 stycznia 2009 roku (sygn. akt I OZ 966/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny kategorycznie stwierdził, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak: podeszły wiek i ogólnie zły stan zdrowia (postanowienie Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2002 roku, sygn. akt II UZ 90/01, OSNPUS 2003, nr 24, poz. 602); złe samopoczucie strony i odczuwane przez nią dolegliwości (wyrok Sądu Najwyższego z 19 maja 1976 roku, sygn. akt IV PRN 8/76, Baza Orzeczeń LEX nr 7828 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 stycznia 1974 roku, sygn. akt II CO 18/73, Baza Orzeczeń LEX nr 7372); dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 roku, sygn. akt II SA/Wr 1329/01, niepubl.); niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000 roku, sygn. akt SA/Sz 1117/99, niepubl.). Na nagły charakter przeszkody, uniemożliwiającej dopełnienie obowiązku, wskazuje się również w innych, licznych orzeczeniach sądów. Przykładowo można jedynie wymienić: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 1998 roku, sygn. akt SA/Łd 575/98 (Baza Orzeczeń LEX nr 36221); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 1999 roku, sygn. akt III SA 1436/99 (Baza Orzeczeń LEX nr 40057); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 2162/96 (Baza Orzeczeń LEX nr 43285); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 roku, sygn. akt I SA/Ka 1718/96 (Baza Orzeczeń LEX nr 33415); postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 roku, sygn. akt II OZ 712/08 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie było podstaw do przywrócenia terminu, skoro skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia na postanowienie z dnia 26 lipca 2013 roku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.