III SA/Gd 1082/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 30 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z dnia 21 marca 2016 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 114 ust. 1 punkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o duchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) w zw. z art. 99 ust. 1 punkt 1 i art. 139 punkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23) Starosta skierował T. K., posiadającego prawo jazdy kat. B, na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kat. B (egzamin teoretyczny i praktyczny) w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest następstwem wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 20 lutego 2013 r. przekazanego wraz z aktami kierowcy przez Starostę L. według właściwości w dniu 6 listopada 2014 r. W przedmiotowym wniosku organu Policji wskazano, że T. K. naruszył przepisy ruchu drogowego i uzyskał łącznie 27 punktów karnych. Organ podniósł, że kompetencja do wydania decyzji o skierowaniu na egzamin kontrolny wynika z art. 114 ust. 1 punkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał ponadto, że T. K. podjął nieskuteczną próbę przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od wyroków nakazowych z dnia 2 marca 2012 r. (sygn. akt [...]) oraz z dnia 2 stycznia 2013 r. (sygn. akt [...]) wydanych przez Sąd Rejonowy [...] w sprawach popełnionych wykroczeń drogowych. W dniu 18 lutego 2016 r. do organu pierwszej instancji zostały przekazane odpisy prawomocnych orzeczeń wydanych w wyżej wskazanych sprawach. W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu T. K. wskazał, że w roku 2015 odbył szkolenie, które powinno skutkować zmniejszeniem liczby przypisanych punktów o 6. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 września 2016 r. (nr [...]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 punkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, art. 114 ust. 1 punkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym, art. 136 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami oraz § 7 i § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488). W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że z wniosku złożonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji wynikało, iż odwołujący otrzymał łącznie 27 punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego w okresie 2 stycznia – 16 grudnia 2012 r., to jest: w dniu 2 stycznia 2012 r. – 6 punktów, w dniu 18 maja 2012 r. – 8 punktów, w dniu 30 listopada 2012 r. – 5 punktów i w dniu 16 grudnia 2012 r. – 8 punktów. Kolegium wyjaśniło, że jedynie Policja dokonuje wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, a więc w drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty karne przyznane poszczególnym kierowcom. Jedynie Policja może ponadto usuwać wpisy z ewidencji. W związku z tym starosta jak i samorządowe kolegium odwoławcze nie ma uprawnień do badania prawidłowości wpisów w zakresie ilości punktów karnych. Wskazane organy nie mają też podstaw do badania, czy kierowca którego wniosek dotyczy, faktycznie dopuścił się wykroczenia drogowego. Z włączonych do akt sprawy wyroków nakazowych z dnia 2 marca 2012 r. oraz z dnia 2 stycznia 2013 r. wynika, że odwołujący się został prawomocnie uznany winnym popełnienia wykroczeń z dnia 2 stycznia 2012 r. oraz 30 listopada 2012 r. Organ wskazał dalej, że skutek w postaci obligatoryjnego skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji następuje z mocy samej ustawy, po przekroczeniu 24 punktów, to jest na podstawie art. 114 ust. 1 punkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Z uwagi na to, iż w przedmiotowej sprawie odwołujący przekroczył 24 punkty za naruszenia przepisów ruchu drogowego, zasadnym było, w ocenie Kolegium, skierowanie odwołującego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Odnosząc się do argumentu odwołującego w kwestii obligatoryjnego zmniejszenia posiadanych punktów z uwagi na odbyte szkolenie, Kolegium wyjaśniło, że zmniejszenie w trybie art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy przed rozpoczęciem takiego szkolenia przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła sumy 24. Kierowca, który za naruszenia przepisów ruchu drogowego uzyskał więcej niż 24 punkty karne ma bezwzględny obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i nie może skorzystać z uprawnienia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Przekroczenie liczby 24 punktów w dniu 16 grudnia 2012 r., a zatem przed upływem 1 roku liczonego od dnia 2 stycznia 2012 r. w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów jest niewątpliwe i nie podlega przedawnieniu w zakresie sankcji przewidzianych powołanymi przepisami prawa. W tym stanie rzeczy decyzja organu pierwszej instancji musi być uznana za zgodną z prawem. Z treścią powyższej decyzji T. K. się nie zgodził wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że "zawieszone punkty karne" powinny być przypisane dopiero po uprawomocnieniu się wyroków wydanych w jego sprawach. W związku z tym odbywając szkolenie w roku 2015 skarżący nie powinien mieć zaewidencjonowanych punktów karnych z roku 2012. Odbycie szkolenia powinno bowiem skutkować zmniejszeniem liczby punktów karnych o 6. Niezależnie od powyższego skarżący podał, że w początkowej fazie jego sprawą nie powinien zajmować się Komendant Wojewódzki Policji w O. i Starosta L. albowiem skarżący od ponad 20 lat zamieszkuje w P. Ponadto skarżący podjął nieudaną próbę wznowienia postępowań karnych, w których wydane zostały wskazane przez organy wyroki nakazowe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje organów obu instancji nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 września 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty G. z dnia 21 marca 2016 r. nr [...] kierującą skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kat. B (egzamin teoretyczny i praktyczny) w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. 2012 r., poz. 488, zwanego dalej rozporządzaniem). Należy tutaj wskazać, że zgodnie z treścią art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) w stosunku do osób, które dopuściły się naruszeń przepisów ruchu drogowego przed dniem 1 stycznia 2017 r. i naruszenia te skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. W tym celu Policja może przetwarzać dane zgromadzone w trybie art. 130 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Przepis art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym stanowi, że komendant wojewódzki Policji prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym (§ 4 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z art. 114 ust. 1 punkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. W takiej sytuacji komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy (§ 7 ust. 1 punkt 2 rozporządzenia). Wniosek taki sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych (§ 7 ust. 2 rozporządzenia). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty jest pogląd, że organ administracji, jak też sąd administracyjny nie może dokonywać oceny zasadności uznania, że ktoś przekroczył przepisy ruchu drogowego czy też "prawidłowości zakwalifikowania" przekroczenia przepisów ruchu drogowego przez osobę, wobec której komendant wojewódzki Policji wystąpił z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji. Ilość punktów jest pochodną stwierdzenia przekroczenia przepisów ruchu drogowego oraz kwalifikacji takiego przekroczenia (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 855/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie niniejszej Komendant Wojewódzki Policji wystąpił z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji T. K. wobec przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Uzasadnieniem tego wniosku jest wykaz naruszeń przepisów ruchu drogowego, z którego wynika, że skarżący w okresie 2 stycznia – 16 grudnia 2012 r. czterokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego uzyskując łącznie 27 punktów karnych. Skierowanie do organu pierwszej instancji przedmiotowego wniosku dawało podstawę do wydania decyzji na podstawie w art. 114 ust. 1 punkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Należy też stwierdzić, że organ w tym przypadku miał obowiązek ("kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega"), a nie tylko prawo, skierować skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Należy w tym miejscu wskazać, że ewidencja, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym jest swego rodzaju rejestrem (wykazem), w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji. Organ ten, co należy podkreślić, ma również kompetencję do usuwania punktów karnych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 sierpnia 2013 r. (sygn. akt I OSK 503/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl), w sytuacji w której danemu podmiotowi zostało przyznane prawo do prowadzenia określonej ewidencji, rejestru czy innego wykazu, ten podmiot jest odpowiedzialny za prawidłowe jego prowadzenie i zgodność z prawem dokonywanych wpisów. Inny organ administracyjny, w toku prowadzonego przez siebie postępowania, takich kompetencji nie posiada i jest związany treścią danych zawartych w ewidencji. Z taką też sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organ, wydając na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji (w razie przekroczenia 24 punktów karnych za przekroczenie przepisów ruchu drogowego), decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, nie ma uprawnienia do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym naliczone zostały określonemu kierowcy punkty karne. Takich uprawnień nie ma również Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające jako organ odwoławczy od decyzji wydawanych w tych sprawach. Ani więc organ pierwszej instancji, ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze, prowadząc toczące się przed nimi postępowania, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów naliczonych kierowcy ze względu na naruszenie przepisów ruchu drogowego. Organy te wiąże tym samym wniosek komendanta Policji o skierowanie danego kierowcy na egzamin sprawdzający kwalifikacje, jeśli w ewidencji wykazane jest, że kierowcy temu przypisano więcej niż 24 punkty karne. Słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 25 lutego 2010 r. (sygn. akt II SA/Ke 33/10; orzeczenie dostępne w bazie jak wyżej), że skoro ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji i organ ten dokonuje wpisów do ewidencji, przy czym wpisy ostateczne są dokonywane na podstawie prawomocnych wyroków, mandatów i orzeczeń, które tylko w odrębnym postępowaniu mogą zostać uchylone, to starosta (prezydent miasta, burmistrz) kierując na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest związany wnioskiem w tym sensie, że nie ma uprawnień do badania prawidłowości wpisów w zakresie ilości punktów karnych ani też badania, czy kierowca, którego wniosek dotyczy, faktycznie dopuścił się wykroczenia drogowego. Stanowisko to należy w pełni podzielić. Odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazać należy, że sąd administracyjny nie ma podstaw by kwestionować prawidłowość prowadzonego postępowania wykroczeniowego oraz sposobu naliczenia punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym, albowiem służą do tego odrębne tryby postępowania. Mając na uwadze argumentację zawartą w skardze Sąd wskazuje, że dla prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego datą istotną jest data naruszenia przepisów ruchu drogowego. Natomiast wpis punktów do ewidencji, będący konsekwencją naruszenia przepisów, ma jedynie charakter techniczny a data dokonania wpisu w żadnym wypadku nie ma wpływu na ustalanie rocznego terminu, po upływie którego wpisane do ewidencji punkty podlegają usunięciu. Jeśli chodzi o wpis tymczasowy do ewidencji, to również odnosi się on do naruszenia przepisów ruchu drogowego w konkretnej dacie. Sąd podkreśla, że zdarzeniem, z którym ustawodawca wiąże skutek w postaci skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest dopuszczenie się przez kierującego pojazdem naruszeń przepisów ruchu drogowego, skutkujące przekroczeniem liczby 24 punktów, niezależnie od daty wpisów dokonanych w ewidencji, nawet gdy nastąpiły one po upływie roku od dnia popełnienia naruszenia. Co istotne, nie wolno usuwać z ewidencji kierowców punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, jeżeli w ciągu roku od dnia naruszenia kierowca dopuścił się naruszeń, za które przypisana liczba punktów przekroczy 24 punktów. Istotna jest w związku z tym data naruszenia, które to zdarzenie musi mieć miejsce w okresie jednego roku od dnia pierwszego naruszenia, a nie data prawomocności rozstrzygnięcia wydanego w sprawie tego naruszenia, czy tym bardziej data wpisu punktów w ewidencji. Przyznanie więcej niż 24 punktów za wykroczenia drogowe, których dopuścił się skarżący jako kierujący pojazdem w ciągu roku, wyklucza usunięcie tych punktów z ewidencji, niezależnie od daty wpisów dokonanych w ewidencji, nawet wówczas gdy wpisy nastąpiły po upływie roku od dnia popełnienia naruszenia. Nie można ponadto podzielić stanowiska skarżącego, że przypisana mu ilość punktów winna ulec zmniejszeniu z uwagi na odbyte szkolenie w trybie art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Należy wyjaśnić, że w orzecznictwie sądowym (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 275/10; z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1013/10; z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 413/11; z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 723/10; orzeczenie dostępne w bazie jak wyżej) przyjmuje się, że w przypadku, gdy kierowca odbywa szkolenie w trybie art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym już po przekroczeniu 24 punktów nie może skorzystać z dobrodziejstwa tego przepisu i liczba przypisanych mu punktów nie może być pomniejszona z uwagi na odbyte szkolenie. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższy pogląd. Zatem zmniejszenie liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła 24. W przypadku przekroczenia tej liczby kierowca jest bowiem poddawany obowiązkowemu sprawdzeniu kwalifikacji oraz skierowaniu na badania psychologiczne. Należy w tym miejscu zauważyć, że w sprawie – wbrew twierdzeniom skarżącego – zarówno złożenie wniosku inicjującego postępowanie w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jak i rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostały dokonane przez organy właściwe rzeczowo i miejscowo. Zapatrywanie to potwierdza dokumentacja znajdująca się w aktach administracyjnych organu pierwszej instancji (vide: wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z dnia 20 lutego 2013 r.; zawiadomienie o przekazaniu sprawy z dnia 6 listopada 2014 r.; żądanie akt ze strony Starosty G. z dnia 24 listopada 2014 r.; potwierdzenie przekazania akt kierowcy dokonane przez Starostę L. z dnia 24 listopada 2014 r. wraz z kartą kierowcy; oświadczenie skarżącego złożone w trybie art. 75 § 2 k.p.a. w dniu 29 stycznia 2015 r.). Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.