III SA/Gd 121/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 października 2011 r., doręczonym w dniu 24 października 2011 r. wezwano skarżącego, za pośrednictwem pełnomocnika do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 25 marca 2011 r. w przedmiocie wezwania go do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 6 338 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wnioskiem z dnia 28 października 2011 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 14 listopada 2011 r. K. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył, że nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, korzysta z pomocy rodziny, która zapewnia mu żywność, ubrania oraz nocleg. Wskazać należy, iż powyższy wniosek jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym przez K. P. w niniejszej sprawie. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 lipca 2011 r. odmówiono bowiem skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zażalenie od tego orzeczenia zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2011 r. sygn. akt II GZ 399/11. Podkreślenia wymaga, że zasadniczą przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy było nienależyte wykonanie przez skarżącego wezwania o przedłożenie dokumentów źródłowych, a w konsekwencji niewykazanie, że spełnia on ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego prawa. Jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienie NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt II OZ 830/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) Dokonując oceny zasadności wniosku, w pierwszej kolejności zauważyć należy, iż sąd administracyjny, stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem wykazać, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu (referendarza) pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Z treści art. 246 § 1 wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku spoczywa na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy. Dodatkowo, w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu (referendarza sądowego) dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja miała ponownie miejsce w przedmiotowej sprawie. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2011 r. (doręczonym w dniu 24 listopada 2011 r. - dowód: potwierdzenie odbioru - akta sprawy, k.105) wnioskodawca zobowiązany został bowiem do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: obrazujących wysokość przychodu, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) ze wskazaniem ich źródeł - za 2010 r. oraz w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 października 2011 r.; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych (w tym lokat), maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania, złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; oświadczenia, czy ma zarejestrowaną działalność gospodarczą; oświadczenia, czy nadal jest posiadaczem gospodarstwa rolnego; oświadczenia w przedmiocie przysługiwania dopłat bezpośrednich przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wysokości i daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów decyzji przyznających dopłaty); oświadczenia, czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość; oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości). W odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca nadesłał oświadczenie z dnia 29 listopada 2011 r., w którym podał, że nie posiada żadnych dokumentów źródłowych obrazujących wysokość przychodu, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu, gdyż nie ma żadnych przychodów ani dochodów. Następnie wskazał, iż nie posiada żadnych wyciągów i wykazów z rachunków bankowych, maklerskich, obrazujących historię i salda rachunków z ostatnich trzech miesięcy ani wcześniejszych; nie ma zarejestrowanej działalności gospodarczej; nie posiada gospodarstwa rolnego ani pojazdów mechanicznych; nie przysługują mu dopłaty bezpośrednie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz nie korzysta z pomocy społecznej. Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, że jest on niepełny i nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawcy. Należy podkreślić, że pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawca nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy. Za wykonanie tego obowiązku nie sposób uznać bowiem samego oświadczenia wnioskodawcy o nieposiadaniu wyciągów i wykazów z rachunków bankowych. Nie wyjaśnia ono bowiem jednoznacznie, czy wnioskodawca nie posiada jakichkolwiek rachunków bankowych, czy też nie dysponuje jedynie informacjami o historii tychże rachunków. W tej sytuacji nadal niewyjaśnione zostały istotne okoliczności mające wpływ na ocenę zasadności wniosku, takie jak fakt posiadania przez skarżącego rachunków bankowych, ich liczba, stan sald oraz historia operacji. Wątpliwości budzi ponadto oświadczenie skarżącego o prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa domowego w sytuacji, gdy podaje on, że nie posiada jakichkolwiek źródeł dochodu, nie korzysta z pomocy społecznej oraz zamieszkuje z członkami rodziny, nie ponosząc przy tym kosztów utrzymania. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Natomiast podnoszona okoliczność przyznania skarżącemu prawa pomocy przez sąd administracyjny w innej sprawie, nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. W tym stanie sprawy brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, skoro z bardzo ogólnych i niekompletnych danych zawartych we wniosku i odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 255 P.p.s.a. nie wynika jednoznacznie, że nie jest w on stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Wnioskodawca nie wykazał zmiany okoliczności sprawy, które przemawiałyby za uwzględnieniem jego wniosku. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.