III SA/Gd 121/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 stycznia 2011 r. z uwagi nieuiszczenie wpisu od skargi. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 6 lutego 2012 r., uzupełnionym formularzem z dnia 28 lutego 2012 r., referendarz sądowy postanowieniem z dnia 26 marca 2012 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. K. P. złożył sprzeciw do powyższego postanowienia podnosząc, że nastąpiło rażące naruszenie art. 45 Konstytucji RP w zw. z art. 246 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - w skrócie p.p.s.a. Wskazał, na nadmierną i nieuzasadnioną podejrzliwość sądu, który rozpatrywał już wnioski o przyznanie prawa pomocy w sprawie skargi na w/w decyzję SKO. Zauważył, że wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał wyrok z dnia 22 stycznia 2009 r. uchylający decyzje organów administracyjnych wydane w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji. W trakcie tego postępowania sąd administracyjny zwolnił skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych. Zwolnienie to nie zostało cofnięte, a tożsamość sprawy jest oczywista. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek jest niezasadny i nie podlega uwzględnieniu. Na wstępnie należy zauważyć, że rozpatrywany wniosek jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy. W przypadku wszystkich poprzednich wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie Sąd odmawiał przyznania prawa pomocy. Nadto zwolnienie w ramach prawa pomocy, o którym pisze wnioskodawca w sprzeciwie, nastąpiło w innym wcześniejszym postępowaniu sądowoadminstracyjnym zakończonym wyrokiem z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 91/08. Chociaż sprawa ta dotyczyła tego samego przedmiotu i występowały te same podmioty jak ta, w której złożono rozpatrywany wniosek, to jednak należy zwrócić uwagę, że przedmiotem skargi była inna decyzja. Po wskazanym wyroku sprawa była ponownie rozpatrywana przez organy, które wydały kolejne decyzje. W konsekwencji zaskarżenia tej nowej decyzji organu odwoławczego zawisła przed sądem administracyjnym nowa sprawa. Nie można zatem twierdzić, że prawo pomocy udzielone we wspomnianej sprawie rozciąga się na nową sprawę sądowoadminstracyjną. Poprzednio udzielone prawo pomocy wygasło wraz z uprawomocnieniem się w/w wyroku. W toku postępowania - postanowieniem z dnia 14 lipca 2011 r. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zażalenie od tego orzeczenia zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2011 r. sygn. akt II GZ 399/11. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 października 2011 r., doręczonym w dniu 24 października 2011 r. wezwano skarżącego, za pośrednictwem pełnomocnika do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 25 marca 2011 r. w przedmiocie wezwania go do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 6.338 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, który został rozpatrzony negatywnie prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2012 r. W dniu 10 lutego 2012 r. pełnomocnik skarżącego ponownie zwrócił się o zwolnienie swego mocodawcy od kosztów sądowych, podnosząc, że aktualne pozostają okoliczności opisane we wcześniej składanych wnioskach. Następnie wskazał, że w ubiegłym roku sytuacja materialna wnioskodawcy uległa radykalnemu pogorszeniu, bowiem w dniu 8 lutego 2011 r. (co wynika z nadesłanego odpisu skróconego aktu zgonu) zmarł jego ojciec, który w zamian za sprawowaną opiekę zapewniał utrzymanie i wyżywienie. Do wniosku dołączono ponadto zaświadczenie lekarskie z 16 kwietnia 2002 r. o długotrwałych dolegliwościach skarżącego oraz zaświadczenie z dnia 1 lutego 2012 r. o nieposiadaniu nieruchomości na terenie gminy [...]. W dniu 20 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę z uwagi na nie uiszczenie wpisu. Brak wniosku polegający na złożeniu go na urzędowym formularzu PPF został uzupełniony w dniu 28 lutego 2012 r. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że ma 65 lat, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył, że od wielu lat leczy się na poważne schorzenia nóg i kręgosłupa, które uniemożliwiają mu podjęcie pracy zarobkowej. Ponadto ma zadłużenie w wysokości 14.421 zł, na potwierdzenie czego dołączył do wniosku nie podpisany wydruk operacji finansowych. Końcowo wskazał, że w utrzymaniu pomaga mu brat A. P. Po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, jednak rozpoznanie takiego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienie NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt II OZ 830/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie takich okoliczności należy do strony wnioskującej, która powinna we wniosku PPF dokładnie przedstawić swoją sytuację majątkową i rodzinną. Odmawia się przyznania prawa pomocy, jeżeli podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami dotyczącymi majątku i dochodów. Na podstawie art. 255 p.p.s.a. wnioskodawca zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: oświadczenia, czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość; kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, leczenie, zakup leków itp.); potwierdzających wysokość przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) ze wskazaniem wszystkich ich źródeł za 2011 r. i okres od 1 stycznia 2012 r. do 29 lutego 2012 r.; wyciągów ze wszystkich posiadanych aktualnie rachunków i lokat bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów - oświadczenia czy otrzymuje (jeśli tak to w jakiej wysokości) pomoc finansową, w tym także od członków rodziny; oświadczenia, czy posiada obecnie status osoby bezrobotnej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentu potwierdzającego tę okoliczność; dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów; dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na majątku wnioskodawcy. W odpowiedzi wnioskodawca nadesłał oświadczenie z dnia 16 marca 2012 r., w którym podał, że nie jest właścicielem żadnego majątku, nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych; od wielu lat nie posiada rachunków bankowych ani maklerskich; pozostaje w separacji i rozdzielności majątkowej z żoną, na potwierdzenie czego przedstawił odpis umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 18 sierpnia 1992 r.; posiada zadłużenie w stosunku do Prokura NS FIZ, który nabył dług od [...] S.A. w związku z umową z 14 marca 2008 r., zaś jego kwota przekracza aktualnie 37.573,10 zł, co potwierdza nadesłana kopia zawiadomienia o zakupie wierzytelności z dnia 21 października 2011 r. Następnie skarżący oświadczył, że ma również dług wobec przedsiębiorcy w wysokości 15.000 zł, z tytułu wykonywania prac ziemnych; jest schorowany i leczony bezpłatnie; ostatnio czasowo zamieszkuje u syna, który zapewnia mu nocleg, wyżywienie i czasami wykupuje niezbędne leki; korzysta również z opieki brata W. P. Wnioskodawca podkreślił, że nie prowadzi samodzielnego gospodarstwa domowego, nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, nie przysługują mu dopłaty z ARiMR ani z innego tytułu; nie podejmował żadnej pracy i nie uzyskał żadnych przychodów w ciągu ostatnich 5 lat; nie posiada żadnych źródeł dochodu; nie posiada gospodarstwa rolnego ani pojazdów mechanicznych; nie korzysta z pomocy społecznej; nie ma potrzeb finansowych, nic nie wydaje na swoje utrzymanie, nie posiada prawa do świadczeń emerytalnych ani rentowych. Zdaniem Sądu, materiał przedłożony przez wnioskodawcę jest nadal niepełny i nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do jego sytuacji finansowej. Przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy stanowił w istocie powtórzenie argumentacji, jaką przedstawiał wnioskodawca we wcześniejszych wnioskach w tej sprawie. W szczególności okoliczności jak np. długotrwała choroba, zgon ojca w dniu 8 lutego 2011 r., udokumentowanego zadłużenia według stanu na dzień 21 października 2011 r., czy zawarcia w dniu 18 sierpnia 1992 r. umowy wprowadzającej w małżeństwie skarżącego ustrój rozdzielności majątkowej, istniały już podczas rozpoznawania poprzedniego wniosku w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, że istnieją duże rozbieżności w oświadczeniach składanych przez wnioskodawcę, co do jego stanu rodzinnego. W rubrykach 6 i 8 formularza PPF podaje on bowiem, że nikt nie pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, natomiast w dodatkowym oświadczeniu z dnia 16 marca 2012 r. stwierdza, że nie prowadzi samodzielnego gospodarstwa domowego (vide pkt 8). W konsekwencji nadal niewyjaśniona pozostaje kwestia rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy, zwłaszcza wobec twierdzeń wnioskodawcy o braku jakichkolwiek źródeł dochodu, statusu bezrobotnego, niekorzystaniu z pomocy społecznej przy jednoczesnym oświadczeniu o nieponoszeniu jakichkolwiek wydatków na swoje utrzymanie. Wnioskodawca wskazuje wprawdzie, że zamieszkuje z członkami rodziny i korzysta z ich pomocy (nocleg, wyżywienie i wykup leków), nie podaje jednak szczegółowych danych w tym zakresie. Skarżący nie przedstawił również dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na jego majątku. Wniosek, oświadczenia oraz złożone dokumenty nie pozwalają na dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Samo wykazanie, że wnioskodawca ma problemy zdrowotne oraz zaległości w regulowaniu należności wynikających z zawartych umów cywilnoprawnych, nie jest wystarczające do uznania, że jest on osobą uprawnioną do skorzystania z prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w sytuacji, gdy strona uchyla się od przedstawienia rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że sąd (referendarz) nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt II FZ 607/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu w przypadku wnioskodawcy nie nastąpiło naruszenie prawa do sądu, gdyż mimo wezwania nie wykazał w sposób rzetelny, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wobec braku wykazania zmiany okoliczności sprawy, które przemawiałyby za uwzględnieniem wniosku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia