III SA/Gd 13/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.J. na uchwałę Rady Gminy Wejherowo z dnia 26 lutego 2025 r. nr XI/146/2025 w przedmiocie rozpatrzenia petycji postanawia: odrzucić skargę. D. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę dotyczącą działań Wójta Gminy Wejherowo i Rady Gminy Wejherowo "dotyczących wykreślenia z ewidencji dróg publicznych wszystkich dróg istniejących do 2004 r.". Odpowiadając na wezwanie do jednoznacznego określenia przedmiotu zaskarżenia skarżąca w piśmie z dnia 26 stycznia 2026 r. wskazała, że przedmiotem zaskarżenia jest uchwała Rady Gminy Wejherowo z dnia 26 lutego 2025 r. nr XI/146/2025 w przedmiocie rozpatrzenia petycji, oraz "postępowanie Zarządu Gminy Wejherowo i Rady Gminy wbrew obowiązującym ustawom o drogach publicznych i wbrew interesom mieszkańców". W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 870 ze zm.) sposób rozpatrzenia petycji nie może być przedmiotem skargi. W związku z tym skarga podlega odrzuceniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 k.p.a., a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest uchwała Rady Gminy Wejherowo w sprawie rozpatrzenia petycji podjęta na podstawie art. 18b ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.) oraz art. 9 ust. 2 i art. 13 ust.1 ustawy o petycjach. Przepis art. 9 ust. 2 ustawy o petycjach przyznaje organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego kompetencję do rozpatrywania petycji do tych organów złożonych. Stosownie do treści art. 13 ust. 2 i art. 15 ustawy o petycjach sposób załatwienia petycji nie może być przedmiotem skargi. W zakresie nieuregulowanym w ustawie, do postępowania w sprawach petycji stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650, dalej: k.p.a.). Oznacza to, że do petycji odpowiednie zastosowanie mają unormowania zawarte w Dziale VIII k.p.a. "Skargi i wnioski". Postępowanie to stanowi rodzaj uproszczonego postępowania administracyjnego, w ramach którego realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji RP prawo składania petycji, skarg i wniosków, między innymi, do organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 63 Konstytucji). Przedmiotem skargi wniesionej w tym trybie (art. 227 i następne k.p.a.) może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe i biurokratyczne załatwianie sprawy. Postępowanie w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, iż nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych, zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. Celem tego postępowania jest ocena skutków działania, czy też bezczynności określonych organów, a nie wydawanie wiążących w sprawie rozstrzygnięć. Postępowanie to nie kończy się zatem władczym aktem, podlegającym ocenie sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności. Zakończenie postępowania skargowego przybiera formę zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi, zawierającego informację o czynnościach organu, załatwiającego skargę i ich rezultatach. Zawiadomienie nie dotyczy zatem stwierdzenia, czy też uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa. Zawiadomienie kończące postępowanie skargowe nie podlega więc kontroli legalności sprawowanej przez sądy, gdyż nie mieści się ono wśród aktów poddanych kognicji tego sądu, określonych w przepisach art. 3 § 2 P.p.s.a. Na wynik postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi do organu administracji w trybie art. 227 i następnych k.p.a., nie służy skarga do sądu administracyjnego (zob. w tej materii postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2009 r.; sygn. akt II OSK 241/09). Rozpatrzenie petycji, podobnie jak skargi, następuje w formie zawiadomienia o sposobie jej załatwienia, które nie ma charakteru aktu administracyjnego władczo rozstrzygającego o prawach i obowiązkach jednostki wynikających z przepisów prawa administracyjnego, a tylko takie akty stanowią przedmiot kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. W przypadku petycji skierowanych do rady gminy, formą ich załatwienia są uchwały. Nie są to jednak uchwały z zakresu administracji publicznej objęte kognicją sądów administracyjnych. Zatem nie ma podstaw do uznania, że zainteresowanemu podmiotowi służy skarga do sądu administracyjnego także w sytuacji, gdy rozpatrzenie petycji wniesionej przez ten podmiot nastąpiło w formie uchwały (zob. w tej materii postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2025 r.; sygn. akt III OSK 2878/24). Zgodzić się należy zatem ze stanowiskiem organu, że uchwała w sprawie petycji nie może być przedmiotem skargi, a zatem niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skarżąca, zobowiązana do wskazania konkretnego przedmiotu zaskarżenia nie wskazała w odpowiedzi innego aktu administracyjnego niż uchwała Rady Gminy Wejherowo z dnia 26 lutego 2025 r. nr XI/146/2025. Badanie ogólnych zarzutów dotyczących "postępowania organów wbrew obowiązującym ustawom o drogach publicznych i wbrew interesom mieszkańców" nie jest objęte kognicją sądów administracyjnych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt w sentencji postanowienia.