III SA/Gd 212/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Wojewody z dnia 2 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. M. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę decyzję Wojewody z dnia 2 stycznia 2017 r. (nr [...]) w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 marca 2017 r., na podstawie art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), stosownie do § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), zobowiązano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Ponadto wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie dwóch egzemplarzy odpisu skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wpisu, ani nie uzupełnił braków formalnych skargi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2017 r. odrzucił skargę strony z uwagi na nieopłacenie jej we wskazanym terminie oraz nie uzupełnienie braków formalnych skargi (k. 14-15 akt sądowych). W ustawowym terminie skarżący wniósł zażalenie na wyżej opisane postanowienie tut. Sądu z dnia 19 kwietnia 2017 r. W zażaleniu zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego/adwokata. Postanowieniem z dnia 30 maja 2017 r. skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym (k. 35 akt sądowych). Pismem z dnia 27 czerwca 2017 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu wskazując, że skoro strona zwolniona została od kosztów postępowania, to zwolnienie to winno rozciągać się na całość tego postępowania, a zatem także na obowiązek wniesienia wpisu od skargi. Ponadto we wniosku pełnomocnik podniósł, iż skarżący jest osobą bezdomną, bez majątku i bez jakichkolwiek źródeł dochodu. Uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie było spowodowane niedbalstwem lub lekkomyślnością a realnym brakiem pieniędzy i sytuacją wyłączającą możliwość logicznej i obiektywnej oceny skutków swojego zaniechania. Skarżący stale przebywa w pobliżu mieszkania, z którego został siłą usunięty. Usunięcie z mieszkania otworzyło drogę do wymeldowania skarżącego z tego mieszkania. Skarżący nie potrafi odnaleźć się w nowej sytuacji. Pozbawienie miejsca do mieszkania spowodowało u niego rozżalenie i załamanie. Pełnomocnik podniósł ponadto, że zachował termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego dowiedział się z pisma Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. odebranego w dniu 20 czerwca 2017 r. w godzinach popołudniowych. W dniu 21 czerwca 2017 r. zapoznał się z aktami sprawy w tutejszym Sądzie, a w dniu 28 czerwca 2017 r. nadał do tut. Sądu przedmiotowy wniosek za pośrednictwem poczty polskiej. Natomiast w piśmie procesowym z dnia 28 czerwca 2017 r. pełnomocnik dodatkowo podniósł, że skarżący wcześniej nie wnioskował o prawo pomocy, gdyż nie został pouczony przez Sąd o możliwości złożenia takiego wniosku, do czego Sąd był zobowiązany na podstawie art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślić należy w tym miejscu, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Okolicznościami takimi mogą być np. nagła choroba (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt l OZ 246/08, LEX nr 479292). Wyjaśnić również należy w tym miejscu, że uprawdopodobnienie braku winy oznacza wykazanie takich okoliczności, które mimo spełnienia obowiązku zachowania należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności, bowiem były nie do przewidzenia lub nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Pełnomocnik skarżącego wskazał we wniosku że wpływ na uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi miała sytuacja życiowa i materialna skarżącego, w szczególności brak środków finansowych na pokrycie w wyznaczonym terminie wymaganej kwoty 100 zł. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że według poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądów administracyjnych brak środków finansowych wskazany we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, będący przyczyną uchybienia terminu przewidzianego do wykonania obowiązku uiszczenia stosownej opłaty, może stanowić jedynie podstawę do zwolnienia od kosztów sądowych, nie zaś podstawę do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu (por. postanowienia NSA: z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt I OZ 614/15; z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 886/10; z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt II FZ 752/06 - publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co prawda, skarżący złożył skutecznie wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie, jednakże zrobił to za późno. Rozpatrywany obecnie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu odnosi się do kosztów, które ponoszone są na wstępnym etapie postępowania przed sądem administracyjnym, kiedy to uzupełniane są braki formalne skargi. Etap ten został już definitywnie zakończony a skarga została odrzucona postanowieniem tut. Sądu z dnia 19 kwietnia 2017 r. Skarżący zaś z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wystąpił po wydaniu ww. postanowienia, tj. dopiero na etapie złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 19 kwietnia 2017 r. o odrzuceniu skargi. Sąd w tym miejscu pragnie przypomnieć, że strona skarżąca może na każdym etapie postępowania wystąpić o przyznanie prawa pomocy, jednakże musi pamiętać, że skutek przyznania prawa pomocy zawsze następuje od dnia wniesienia wniosku. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy działa na przyszłość i nie ma mocy wstecznej (zob. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. FZ 125/04, LEX nr 1140154 oraz postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., II FSK 1658/06, Lex nr 471036; zob. także: H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. I, Warszawa 2005, s. 627). Przyznanie prawa pomocy na mocy orzeczenia sądu odnosi bowiem skutek "pro futuro", a zatem nie ma mocy wstecznej w odniesieniu do kosztów sądowych, do uiszczenia których strona skarżąca zobowiązana była przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto Sąd w tym miejscu zwraca również uwagę, że skarga strony skarżącej została odrzucona z powodu nie uiszczenia wpisu, ale także z powodu jej braków formalnych, które nie zostały przez skarżącego usunięte (tj. nienadesłania dwóch egzemplarzy odpisu skargi). Nie ma w tej sytuacji żadnych podstaw do ponownego zajmowania się przesądzonymi już ostatecznie kwestiami formalnymi skargi i – wbrew twierdzeniom pełnomocnika – zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów postępowania nie rozciąga się wstecz, ale działa jedynie od chwili przyznania stronie prawa pomocy, zatem okoliczność ta nie wpływa na kwestię niewykonania w terminie wezwania do uiszczenia wpisu. Niezależnie od powyższego, we wniosku o przywrócenie terminu nie zostały wskazane okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić brak winy strony w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Argumentacja wniosku jest zbyt ogólna i w zasadzie odnosi się do okoliczności, które mogą i były rozpatrywane w związku ze złożonym przez pełnomocnika skarżącego wnioskiem o prawo pomocy (sytuacja życiowa i materialna). Do wniosku o przywrócenie terminu nie zostały załączone żadne dokumenty potwierdzające szczególne okoliczności, które uniemożliwiły skarżącemu uiszczenie wpisu w terminie przy uwzględnieniu największego wysiłku i staranności, czy też zawnioskowanie w odpowiednim terminie o zwolnieniu z kosztów sądowych. W tym miejscu, w odniesieniu do zarzutu podniesionego w piśmie procesowym z dnia 28 czerwca 2017 r. o braku właściwego pouczenia strony o możliwości skorzystania z prawa pomocy poprzez wnioskowanie o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd wskazuje, że z akt sprawy wynika, iż skarżącemu w dniu 17 marca 2017 r. doręczono odpis wezwania do uiszczenia wpisu sądowego wraz z pouczeniem o możliwości wystąpienia do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym (pkt 4 pouczenia na odpisie zarządzenia z dnia 10 marca 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu - k. 8 akt sądowych). Także w wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi zawarto informację dotyczącą złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (pkt 3 pouczenia zarządzenia do wezwania z dnia 10 marca 2017 r. do usunięcia braków formalnych skargi - k. 11 akt sądowych). Mając to na uwadze Sąd wskazuje, że skarżący w ogóle nie odniósł się do ww. wezwań tut. Sądu, w których został zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi oraz nadesłania dwóch egzemplarzy odpisu skargi. Tym bardziej, iż w zarządzeniach zakreślono termin 7 dni na ich wykonanie pod rygorem odrzucenia skargi. Po otrzymaniu ww. wezwań (m.in. do uiszczenia wpisu) strona mogła poinformować tut. Sąd, iż nie jest w stanie go uiścić. Wówczas Sąd pouczyłby ponownie o możliwości i sposobie ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, bądź też - co stanowi praktykę - potraktowałby taką informację jako wniosek o przyznanie prawa pomocy i nadał sprawie odpowiedni bieg (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 609/06, LEX nr 2210852). Brak jakiejkolwiek reakcji strony na otrzymane wezwania, w ocenie Sądu prowadzi do wniosku, że skarżący nie zadbał należycie o swoje sprawy i nie dołożył należytej staranności, a zatem w opisanych okolicznościach sprawy nie można przyjąć, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.