III SA/Gd 265/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut ( spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Alina Dominiak Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 5 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 4 listopada 2011 r. nr [...]. Decyzją z dnia 4 listopada 2011 r. znak [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odmówił A. S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na P. S. na okres świadczeniowy 2010/2011. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 104 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.), art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 2 pkt 2, art. 9 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 15 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.), oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836). W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że A. S. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na syna P. S. Do wniosku dołączyła zaświadczenie komornika o bezskutecznej egzekucji na swoją rzecz, a nie na rzecz dziecka. Organ ustalił, iż organ egzekucyjny nie prowadzi postępowania egzekucyjnego na rzecz P. S. Prowadzi jednak postępowanie na rzecz A. S.W tej sytuacji organ I instancji odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji A. S. podniosła, iż celem postanowienia sądu ustanawiającego zabezpieczenie było zabezpieczenie roszczeń alimentacyjnych nieletniego P. S., co pozwala i nakazuje przyznać mu świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 stycznia 2012r. utrzymało w mocy w/w rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego, pojęcie osoby uprawnionej, oznacza osobę uprawnioną od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Postanowienie sądu udzielające zabezpieczenia nie określa osoby uprawnionej do alimentów od rodzica. Jest to więc podstawą do przyjęcia braku przymiotu uprawnionego w rozumieniu art. 2 pkt 11 oraz art. 9 ust. 1 ustawy w odniesieniu do syna strony – P. S.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. S., zarzuciła organom naruszenie interesu prawnego poprzez błędne ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 2 pkt 11 i art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osoby uprawnionym do alimentów. Zdaniem skarżącej organ nie miał podstaw do jednoznacznego przyjęcia, że jej syn P. S. nie posiada przymiotu osoby uprawnionej w rozumieniu ww. ustawy. Ponadto organ błędnie uznał, że postanowienie o zabezpieczaniu wydane przez Sąd Okręgowy w S. nie jest podstawą do uznania uprawnień jej syna do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Orzekając w niniejszej sprawie organy powołały się na treść przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm., dalej zwana ustawą) i uznały, że P. S. nie jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W ocenie organów wydane przez sąd powszechny postanowienie o zabezpieczeniu powództwa na czas trwania sprawy o rozwód, poprzez zobowiązanie ojca skarżącego do łożenia tytułem kosztów utrzymania rodziny kwoty 600 zł miesięcznie, nie jest tytułem, o którym mowa w art. 2 pkt 11 ustawy. Sąd z takim stanowiskiem organów nie może się zgodzić. Art. 2 pkt 11 ustawy stanowi, że osoba uprawniona to osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł ( art. 9 ust. 3 ). Ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego (art. 15 ust. 1 ustawy). Sąd pragnie zauważyć, że rozpoznając powyższą sprawę w pełni akceptuje i podziela stanowisko zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w prawomocnym wyroku z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 1256/10 (opubl. LEX 755764), od którego skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 537/11 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd zawarł tam tezę, że postanowienie wydane na podstawie art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9 poz. 59 ze zm., w skrócie k.r.o.), zgodnie z którym oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, mając na celu zabezpieczenie roszczenia o charakterze alimentacyjnym, stanowi tytuł wykonawczy, który uprawnia do przyznania świadczenia zgodnie z art. 2 pkt. 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd ten stwierdził, że postanowienie o zabezpieczeniu powództwa na czas trwania sprawy o rozwód, poprzez zobowiązanie jednego z małżonków do przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny ma swoje oparcie w art. 27 k.r.o., zaś obowiązek alimentacyjny przewidziany w tym przepisie powstaje przez zawarcie małżeństwa i gaśnie z chwilą jego ustania lub unieważnienia. Odwołując się do stanowiska judykatury i doktryny Sąd wskazał, że już z samego charakteru świadczeń alimentacyjnych, w tym świadczeń z art. 27 k.r.o. wynika, że ich celem jest dostarczenie uprawnionemu środków do zaspokojenia jego bieżących potrzeb. Charakter alimentacyjny w takim znaczeniu ma również nałożenie na drugiego małżonka obowiązku zaspokojenia potrzeb rodziny podczas trwania procesu. Sąd w cytowanym wyroku powołał się również, na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 września 1992 r., sygn. III CZP 107/92 ( publ. OSNC 1993, Nr 5, poz. 73) w uzasadnieniu której stwierdzono, że wystąpienie przez małżonka w postępowaniu rozwodowym z żądaniem nałożenia na drugiego małżonka obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny podczas trwania procesu rozwodowego jest równoznaczne z dochodzeniem roszczeń alimentacyjnych. Podobny pogląd został wyrażony na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 19 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 340/06 stwierdził, że złożony wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej prawomocny wyrok sądu rodzinnego, na mocy którego od jednego z małżonków została zasądzona kwota na zaspokojenie kosztów utrzymania rodziny (art. 27 k.r.o.) stanowi tytuł wykonawczy w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. ( opubl. LEX 467330). Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że organy błędnie przyjęły, że dołączone do wniosku z dnia 24 lutego 2011 r. postanowienie Sądu Okręgowego w S. z dnia 20 października 2009 r. sygn. akt [...] nie stanowi tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 2 pkt 11 ustawy. Bezsporne jest przy tym, że do wniosku wszczynającego postępowanie dołączono zaświadczenie komornika sądowego o bezskuteczności egzekucji w/w tytułu. Przyczyną odmowy przyznania świadczenia było również i to, że zdaniem organu pierwszej instancji, nie przedstawiono zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych prowadzonej na rzecz P. S. Stanowisko to znalazło akceptację organu odwoławczego poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia 4 listopada 2011 r., który nadto stwierdził, że postanowienie sądu udzielające zabezpieczenia nie określa osoby uprawnionej do alimentów od rodzica. Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że w sytuacji jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, gdzie w tytule wykonawczym postanowieniem Sądu Okręgowego w S. z dnia 20 października 2009 r. nie wymieniono wprost P. S. jako osoby uprawnionej do otrzymania świadczenia, winien znaleźć zastosowanie art. 11 ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego i ich wysokości w razie ustalenia łącznej kwoty alimentów dla kilku osób uprawnionych za kwotę alimentów przysługujących jednej osobie uważa się część łącznej kwoty proporcjonalną do liczby osób, dla których ustalono alimenty. Jak wynika z treści wniosku z dnia 24 lutego 2011 r. rodzina skarżącej składa się z trzech osób, tym samym ustalenie wynikającej z postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 20 października 2009 r. wysokości świadczeń przysługujących P. S. jest na podstawie powołanego wyżej przepisu proste. W świetle powyższego należało uznać, że P. S. będąc członkiem rodziny objętej tytułem wykonawczym: postanowieniem Sądu Okręgowego w S. z dnia 20 października 2009 r., jest osobą uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego, zatem jego matka A. S. może w oparciu o ten tytuł wystąpić o ustalenie na jego rzecz prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie przepisów ustawy. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami Sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 4 listopada 2011 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uwzględnić treść powyższych rozważań. Wobec uchylenia decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia przepis art. 152 p.p.s.a. nie miał zastosowania.