III SA/Gd 3/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 12 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 12 października 2017 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. nr [...] z dnia 23 sierpnia 2017 r. o wymeldowaniu M. S. z pobytu stałego z lokalu nr 6 przy ul. [...] 13A w G.. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ) w zw. z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2016r., poz. 722). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem o wymeldowanie złożonym przez byłą żonę M. S. - U. S. w dniu 28 sierpnia 2013 r. Uzasadniając wniosek ww. podała, że w wyniku podziału majątku byłych małżonków, dokonanego postanowieniem Sądu Rejonowego w G. dnia 20 marca 2013 r. przedmiotowy lokal mieszkalny został jej przyznany. Jej były mąż nie mieszka zaś w ww. lokalu. M. S. i U. S. w toku postępowania zgodnie wskazali, że do opuszczenia lokalu doszło w lipcu 2013 r. M. S. w toku postępowania konsekwentnie podkreślał, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego i było skutkiem dokonanej przez byłą żonę wymiany zamków w mieszkaniu. Decyzją z dnia z dnia 24 stycznia 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta G. orzekł o wymeldowaniu M. S. z pobytu stałego w ww. lokalu. Wojewoda [...] decyzją z dnia 17 czerwca 2014 r. nr [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta G. i orzekł o odmowie wymeldowania M. S. z pobytu stałego z lokalu nr 6 położonego w G. przy ul. [...] 13A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 703/14 oddalił skargę U. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 czerwca 2014 r.. Wyrok ten został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 772/15, nadto uchylono ww. decyzję Wojewody [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia 31 marca 2017 r. nr [...] orzekł o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta G. dnia z dnia 24 stycznia 2014 r. nr [...] i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ pierwszej instancji ponownie przeprowadził postępowanie w toku którego, przesłuchana do protokołu w dniu 12 maja 2017 r. U. S. potrzymała oświadczenie, że były małżonek opuścił miejsce swojego pobytu w lipcu 2013 r. i stan faktyczny sprawy nie uległ od tamtej pory żadnej zmianie, z wyjątkiem oddalenia przez sąd pozwu w zainicjowanej przez M. S. sprawie posesoryjnej. Wymieniony nadal nie mieszka w spornym lokalu, nie partycypuje w kosztach jego utrzymania i nie posiada kluczy to tej nieruchomości. Przesłuchany w dniu 8 czerwca 2017 r. M. S. potwierdził, że nie ma kluczy do lokalu, lecz pod tym adresem odbiera korespondencję. Posiada też w spornym lokalu dokumenty, sprzęt RTV i AGD oraz inne przedmioty osobiste. W dniu 29 czerwca 2017 r. M. S. złożył dodatkowe wyjaśnienia, gdzie potwierdził, że oddalenie pozwu o przywrócenie posiadania spornego lokalu miało miejsce w listopadzie 2014 r. W wyjaśnieniach pisemnych z dnia 31 sierpnia 2017 r. oświadczył zaś, że zamierza powrócić do spornego lokalu jesienią tego roku, ponieważ jego obecne lokum w miejscowości S. nie spełnia wymogów technicznych, umożliwiających dalszy w nim pobyt. Organ podkreślił, że fakt trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego w lipcu 2013 r. nie był podważany przez skarżącego, wobec czego należało przyjąć, że przynajmniej od tego czasu sporny lokal nie stanowi jego centrum życiowego. Jednocześnie ewentualny zamiar powrotu skarżącego do spornej nieruchomości powinien być zdaniem organu odwoławczego rozpatrywany pod kątem obiektywnej możliwości zrealizowania tego zamiaru. Z ustalonych w sprawie okoliczności wynika zaś, że powrót M. S. do lokalu jest niemożliwy. W 2014 r. Sąd Rejonowy [...] oddalił bowiem powództwo M. S. w sprawie posesoryjnej. Natomiast w następstwie orzeczenia wydanego w sprawie o podział majątku po rozwodzie małżonków S., skarżący utracił tytuł prawny do lokalu nr 6 przy ul. [...] 13A w G. i tym samym został zobowiązany do jego opuszczenia. U. S., jako właścicielka ww. nieruchomości nie wyraża zaś zgodny na ponowne zamieszkanie skarżącego w tym lokalu. Zdaniem organ opuszczenie lokalu przez skarżącego należy uznać nie tylko za trwałe, ale i dobrowolne, co obliguje organy meldunkowe do usunięcia fikcji meldunkowej, jaka w tym przypadku zaistniała względem skarżącego. Rozważając kwestię dobrowolności opuszczenia lokalu, organ zauważył, że złożone przez strony wyjaśnienia nie potwierdziły aby M. S. czynił fizyczne próby ponownego zamieszkania w spornym lokalu. Przeciwnie w treści złożonego odwołania skarżący zawarł stwierdzenie, że "była żona nigdy nie żądała kluczy i wyprowadzenia się z lokalu" oraz "wielokrotnie wzywałem byłą żonę w rozmowach telefonicznych o umożliwienie zabrania mojej własności". W ocenie organu odwoławczego powyższe oświadczenia wykluczyły możliwość uznania, że skarżący nie opuścił nieruchomości dobrowolnie i są dowodem na to, że oświadczenia skarżącego o chęci powrotu do spornego lokalu składane są przez niego wyłącznie na potrzeby toczącego się postępowania o wymeldowanie. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia 12 października 2017 r. nr [...] zarzucając organowi błędną analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Skarżący ponownie podkreślił, że opuszczenie przez niego lokalu nie było dobrowolne, a w toku postępowania nie zebrano dowodów, które uzasadniałyby twierdzenie przeciwne. Nie mógł wejść do lokalu w związku z wymianą przez byłą żonę zamków do drzwi wejściowych lokalu, nadto jesienią 2013 r. nie został do niego wpuszczony w trakcie interwencji Policji. Zarzucił również organom, że nie uwzględniły jego wniosku o przeprowadzenie wizji lokalnej w przedmiotowym lokalu celem ustalenia stanu faktycznego sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. Sąd postanowił dopuścić dowód z akt sprawy III SA/Gd 703/14 karta nr 53 ( kopia wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 21 listopada 2014 r. sygn. akt[...]) i karta nr 106 ( kopia wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt[...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organy wykonały, zgodnie z art. 153 w związku z art. 193 p.p.s.a., wskazania sądu administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 772/15. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, po uzupełnieniu materiału dowodowego, organy rozpatrzyły i oceniły całość materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Wzięły także pod uwagę, że powództwo M. S. przeciwko U. S. o ochronę naruszonego posiadania, zostało prawomocnie oddalone. Wskutek oddalenia apelacji powoda wyrokiem Sądu Okręgowego [...] z dnia 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt [...] prawomocnym stał się wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 21 listopada 2014 r. sygn. akt [...] oddalający powództwo skarżącego o przywrócenie posiadania. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 657 ze zm. – dalej jako: " ustawa"), który stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 4 ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Z treści przywołanych przepisów wynika, że obowiązek wymeldowania powstaje w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, a działanie takie związane jest z koniecznością utrzymania aktualnych wpisów w ewidencji ludności. Warto w tym miejscu przywołać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii charakteru i celu obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności, zaprezentowane w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK- A 2002/3/34), w którym wskazano, że: "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu". Mając na uwadze treść art. 28 ust. 4 ustawy oraz zaprezentowane stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić trzeba, że celem instytucji wymeldowania (jak i zameldowania) jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Kwestia dobrowolności opuszczenia lokalu – w kontekście wymeldowania w oparciu o przepisy ustawy o ewidencji ludności - została wypracowana m.in. przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (także na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych; t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Nie może ona jednak doprowadzać do tego, że ewidencja ta będzie - nawet przez wiele lat – niezgodna ze stanem faktycznym. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09 , LEX nr 597910). Zebrany w sprawie materiał dowodowy został przez organ administracji rozpatrujący odwołanie M. S. prawidłowo przeanalizowany i oceniony. Wynika z niego w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nie zamieszkuje od kilku lat pod adresem zameldowania przy ul. [...] 13A/6 w G.. Fakt ten nie jest w istocie kwestionowany przez stronę skarżącą, która koncentruje jednak swą argumentację na przyczynach opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania, wskazując, że była żona uniemożliwiła mu pobyt w tym mieszkaniu, wymieniając zamki. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę stan faktyczny, w jakim wydano zaskarżoną decyzję nie budzi wątpliwości w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia. Skarżący w dacie wydania zaskarżonej decyzji bezspornie nie zamieszkiwał w miejscu zameldowania, zaś jego powództwo posesoryjne zostało oddalone, nie jest tym samym możliwe legalne przywrócenie posiadania lokalu w przyszłości. Wskazać należy, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznaje się sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew swojej woli, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, jak również sytuacja, gdy środki te nie odniosły zamierzonego skutku tj. nie doszło do przywrócenia posiadania ( zob. np. wyrok NSA z 25 października 2005 r. II OSK 127/05, wyrok NSA z 26 sierpnia 2015 r. II OSK 29/35, wyrok NSA z dnia 3 lipca 2015 r. II OSK 3151/13). W tej sytuacji skoro w rozpoznawanej sprawie powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania zostało prawomocnie oddalone, orzekające w sprawie organy nie miały podstaw do uznania, że nie doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca stałego pobytu przez skarżącego. Z uwagi na treść wyroku sądu powszechnego, bez znaczenia prawnego jest więc fakt, że skarżący nie opuścił lokalu dobrowolnie, ani nie zabrał wszystkich rzeczy. Z tej przyczyny nie istniała również w sprawie konieczność przeprowadzenia oględzin przedmiotowego lokalu, o co wnosił skarżący w toku postępowania. Zauważyć należy przy tym, że U. S. nie zaprzeczała, że skarżący pozostawił w lokalu swoje rzeczy. Powołując się na to organ pierwszej instancji uznał, że nie było potrzeby przeprowadzania oględzin lokalu, co zaaprobował organ odwoławczy, wskazując dodatkowo na długotrwałe opuszczenie lokalu przez skarżącego. Zgłoszony przez stronę dowód dotyczył zatem okoliczności już dostatecznie wyjaśnionej, tym samym organy nie dopuściły się naruszenia art. 78 k.p.a. Ustalenia powyższe są wystarczające do przyjęcia, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji zaszły okoliczności dające podstawę do wymeldowania skarżącego w oparciu o art. 35 ustawy o ewidencji ludności, zasadnie bowiem organy obu instancji przyjęły, że w realiach rozpoznawanej sprawy nastąpiło trwałe opuszczenie przez skarżącego miejsca stałego pobytu, które należy traktować na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Utrzymywanie zameldowania skarżącego przy ul. [...] 13A/6 w G. nie byłoby rejestracją stanu faktycznego zamieszkiwania, zgodnie z ustawą o ewidencji ludności. Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.