III SA/Gd 398/19
WyrokWSA w Gdańsku2019-09-25
Skład orzekający: Sędzia NSA Jacek Hyla, Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak, Sędzia WSA Janina Guść
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Kto jest właściwy do orzekania o zwrocie kosztów przechowywania pojazdów usuniętych z drogi na podstawie art. 130a Prawa o ruchu drogowym, w sytuacji gdy własność pojazdów przeszła na Skarb Państwa z mocy prawa, a następnie przepisy uległy zmianie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej nieprawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Właściwym organem do orzekania o zwrocie kosztów przechowywania pojazdów jest starosta, a koszty te w określonych sytuacjach powinien ponosić Skarb Państwa. Organy nie dokonały wszystkich niezbędnych ustaleń faktycznych i prawnych, w tym nie rozważyły prawidłowo przepisów przejściowych ustawy nowelizującej Prawo o ruchu drogowym.Stan faktyczny
Spółka "A" domagała się od organów administracji zapłaty kosztów przechowywania dwóch pojazdów usuniętych z drogi w latach 2006-2007 z powodu nietrzeźwości kierujących. Organy obu instancji odmówiły zapłaty, uznając, że pojazdy przeszły na własność Skarbu Państwa z mocy ustawy, a starosta nie wystąpił o ich przepadku na rzecz powiatu. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym niewłaściwe określenie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów Prawa o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym przed i po nowelizacji z 2010 r., a także wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2008 r.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 kwietnia 2019 r. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 4 grudnia 2018 r. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zwrot kosztów postępowania w wysokości 697 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Kinga Czernis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2019 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kosztów przechowywania pojazdów 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją Starosty z dnia 4 grudnia 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 4 kwietnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z dnia 4 grudnia 2018 r., którą organ ten odmówił "A" Spółce z o.o. z siedzibą w S. zapłaty kosztów dochodzonych na postawie art. 130 a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.), powoływanej dalej także jako ustawa, dotyczących przechowywania pojazdów marki "B" o numerze rejestracyjnym [...] oraz marki "C" o numerze rejestracyjnym [...].
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły następujące okoliczności faktyczne i prawne:
"A" Spółka z o.o. z siedzibą w S., wystąpiła do Prezydenta Miasta o zapłatę kosztów przechowania pojazdów marki "B" nr rej. [...] i marki "C" nr rej. [...], przechowywanych na parkingu strzeżonym przy ul. [...] w S., usuniętych w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Strona wskazała, że z tytułu przechowywania tych samochodów, ani wnioskodawca ani jej przedstawiciel J.F. nie otrzymał wynagrodzenia, pomimo ubiegania się o jego wypłatę z Urzędu Skarbowego w S. od marca 2010 r. Spółka stwierdziła, że koszty usuwania pojazdów oraz prowadzenia parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2 art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, w obowiązującym aktualnie brzmieniu, należą do zadań własnych powiatu, zatem ostatecznie koszty przechowywania pojazdów obciążają Gminę S.. W toku postępowania skarżąca sprecyzowała roszczenie, wskazując, że domaga się kwot
- z tytułu przechowywania pojazdu "C" o nr rej. [...] w okresie:
od 11.09.2006 r. do 24.07.2007 r. (315 dni) po 18 zł brutto - tj. 5 670,00 zł
od 24.07.2007 r. do 31.12.2010 . (1256 dni) po 36,60 zł brutto - tj. 45 969,60 zł
od 31.12.2010 r. do 30.12.2012 r. (1430 dni) po 36,90 zł brutto-tj. 52 767,00 zł
- z tytułu przechowywania pojazdu "B" o nr rej. [...] w okresie:
od 04.02.2007 r. do 24.07.2007 r. (169 dni) po 18,00 zł brutto - tj. 3 042,00 zł
od 24.07.2007 r do 31.12.2010 r. (1256 dni) po 36,60 zł brutto - tj. 45 969,60 zł
od 31.12.2010 r. do 30.12.2012 r. (1430 dni) po 36,90 zł brutto - tj. 52 767,00 zł
- oraz za okres od dnia 30.12.2013 r. do dnia odbioru ww. pojazdów wedle stawki 36,90 zł za każdą dobę przechowywania.
W toku postępowania organy obu instancji wydały szereg postanowień i decyzji. Prezydent Miasta w dniu 12 maja 2014 r. wydał decyzję, którą umorzył postępowanie wskazując, że przedmiotowe pozostałości pojazdów są w złym stanie technicznym i nie mogą zostać uznane za pojazdy. Decyzją z dnia 7 stycznia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2015 r. Prezydent Miasta odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie wskazując, że zgodnie z art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu aktualnym na dzień 11.09.2006 r. oraz 4.02.2007 r., pojazdy te po upływie 6 miesięcy przeszły z mocy ustawy na własność Skarbu Państwa, zatem organ nigdy nie stał się właścicielem pojazdów i nie jest właściwy do wszczęcia postępowania w sprawie kosztów ich przechowywania oraz zapłaty tych kosztów. Postanowieniem z dnia 1 października 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławczego uchyliło zaskarżone postanowienie i umorzyło postępowanie organu I instancji, wskazując na brak podstaw do odmowy wszczęcia postępowania w sytuacji jego wszczęcia i prowadzenia, oraz konieczność rozpatrzenia sprawy.
Następnie decyzją z dnia 4 grudnia 2018 r. organ I instancji odmówił wnioskodawcy zapłaty kosztów przechowywania pojazdów.
Organ wskazał w uzasadnieniu, że własność pojazdów przeszła na Skarb Państwa z mocy art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jeszcze przed dniem wejścia w życie przepisów nowelizujących te ustawę i nakładających na starostę obowiązek zwrócenia się do właściwego sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Organ wskazał, że nie może przyznać wnioskodawcy koniecznych wydatków związanych z przechowywaniem pojazdu na podstawie art. 102 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438), gdyż nie jest organem egzekucyjnym w rozumieniu tej ustawy. Organ stwierdził, że przepis art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dacie usunięcia pojazdów stanowił, że pojazd nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się i pojazd taki przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Własność tych pojazdów nie przeszła własność Miasto S., także z tej przyczyny, że nie doszło do wydania przez sąd orzeczenia o przepadku pojazdów na własność powiatu. Nadto organ uznał, że przechowawca nie dopełnił obowiązku właściwego zabezpieczenia pojazdów, doprowadzając do ich całkowitego zniszczenia i zaginięcia.
Odwołanie od tej decyzji złożyła "A" sp. z o.o. w S., zarzucając, że Prezydent Miasta, pełniący funkcję starosty, jest organem właściwym do rozpoznania sprawy i przyznania wynagrodzenia, a pojazdy nie zostały odebrane przez uprawnione podmioty.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 4 kwietnia 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy dokonując oceny prawnej wskazał, że oba pojazdy po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia w ówcześnie obowiązującym stanie prawnym przeszły na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy - art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ponadto przepisy przejściowe ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 152 poz. 1018), powoływanej dalej jako ustawa zmieniająca, wskazują, iż w przypadku gdy termin wskazany w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym upłynął przed dniem wejścia nowelizacji w życie, stosuje się przepisy art. 11 noweli, nakładając na starostę obowiązek zwrócenia się do właściwego sądu z wnioskiem o orzeczenie przypadku pojazdu na rzecz powiatu. Zatem, organ postępowania administracyjnego, jakim jest prezydent miasta na prawach powiatu, wykonując zadania starosty, nie jest uprawniony do rozstrzygania o zwrocie poniesionych wydatków i dochodzenia za dozór bez uprzedniego rozstrzygnięcia właściwego sądu w przedmiocie przepadku pojazdu. Organem właściwym do rozstrzygania w przedmiotowej materii jest Urząd Skarbowy w S.. Organ uznał za niebudzące wątpliwości, że własność przedmiotowych pojazdów nie przeszła na Miasto S., gdyż nie doszło do wydania przez sąd orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Organ odwoławczy przywołał treść § 7 pkt 2, obowiązującego w momencie usuwania pojazdów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. 2002 nr 134 poz. 1133), zgodnie z którym, w przypadku nieodebrania w terminie określonym w art. 130a ust 10 ustawy, jednostka prowadząca parking strzeżony miała obowiązek powiadomienia o tym właściwego miejscowo urzędu skarbowego oraz podmiotu, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Organ wskazał, że z akt sprawy nie wynika, by wnioskodawczyni dokonała tego powiadomienia, zatem, poprzez niedopełnienie obowiązków wynikających z rozporządzenia, przyczyniła się ona do powstania kosztów, o których uiszczenie wnosi.
Organ wskazał, że przedmiotowe pojazdy stały się własnością Skarbu Państwa z mocy ustawy, a powiat nigdy nie stał się ich właścicielem, Prezydent Miasta nie może zatem przyznać wnioskodawcy koniecznych wydatków związanych z przechowywaniem na podstawie art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie jest on organem egzekucyjnym w rozumieniu przepisów tej ustawy, co wynika z treści obowiązującego w dniu złożenia wniosku rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 nr 50 poz. 449), zgodnie z którym przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczące organu egzekucyjnego stosuje się odpowiednio do starostów - jedynie w zakresie przechowywania rzeczy znalezionych (§ 4 ust. 1, pkt. 2).
Organ stwierdził, że nawet gdyby przyjąć, iż Prezydent Miasta, wykonujący zadania starosty, byłby organem właściwym do zapłaty kosztów przechowywania pojazdów, w związku z obecnym brzmieniem przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, to brak byłoby podstaw do zapłaty tych kosztów. Pojazdy marki "C" i "B" zostały usunięte z drogi i odholowane na parking strzeżony w 2006 i 2007 roku, na podstawie dyspozycji wydanej przez Komendę Miejską Policji w S., z uwagi na to, że kierowały nimi osoby znajdujące się w stanie nietrzeźwości. Pojazdy były w dobrym stanie technicznym. Natomiast już w dacie złożenia wniosku o zapłatę kosztów przechowywania tych pojazdów, pojazdy te były zdewastowane, w bardzo złym stanie technicznym, a w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji nie było już fizycznie tych pojazdów. Organ wskazał, że umowa z dnia 15 stycznia 2003 r. o usuwanie pojazdów została rozwiązana dnia 23 lipca 2007 r., zatem nie można mówić o przechowywaniu tych pojazdów przez Spółkę.
Z decyzji organów obu instancji oraz zebranego materiału dowodowego w postaci dokumentów (z których cześć została przez organy przy dokonywaniu ustaleń faktycznych pominięta) wynikało szereg okoliczności faktycznych dotyczących:
- zawartej umowy przechowania pojazdów i okresu jej trwania oraz korespondencji stron związanej z wykonaniem umowy,
- okoliczności i trybu zatrzymania obu pojazdów,
- dochodzenia przez Spółkę wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów od innych podmiotów,
- stanu pojazdów oraz ich utraty,
- braku wydania przez urząd skarbowy oraz sąd powszechny orzeczeń o przejściu własności pojazdów.
W kwestii dotyczącej zawartej umowy przechowania pojazdów z decyzji i znajdującej się w aktach administracyjnych dokumentacji wynikało, że w dniu 15 stycznia 2003 r. Spółka "A" oraz Gmina Miasta zawarły umowę na usuwanie pojazdów - transport i umieszczenie na parkingu strzeżonym, w sytuacjach wskazanych w art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, ustalając stawki opłat zgodnie z uchwałą Rady Miasta z dnia 4 października 2002 r. nr [...]. Z § 3 umowy wynika, że Spółka ponosiła odpowiedzialność materialną za usuwany pojazd od momentu transportu do chwili odbioru pojazdu z parkingu. Pismem z dnia 16 lipca 2007 r. Prezydent miasta złożył Spółce oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z dnia 15 stycznia 2003 r. Pismo to doręczono J.F. w dniu 23 lipca 2007 r.
W piśmie z dnia 13 września 2007 r., J.F., jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "D", wezwał do odebrania pojazdów z prowadzonego przez niego parkingu oraz wskazał na podwyższenie stawki za dozór pojazdów, od daty wypowiedzenia umów z 15 stycznia 2003 r. oraz 19 marca 2007 r. W piśmie z dnia 25 września 2007 r. organ wskazał, że umowa z dnia 15 stycznia 2003 r. była zawarta z innym podmiotem gospodarczym. W piśmie z dnia 9 stycznia 2008 r. J.F. wskazał, że na prowadzonym przez niego parkingu znajdują się m.in. samochody "C" o nr rej. [...] oraz "B" o nr rej. [...] i stwierdził, że nie posiada wiedzy w jakim trybie zostały one na parkingu umieszczone. Pismem z dnia 16 stycznia 2009 r. J.F. występując w imieniu Spółki "A", zwrócił się do Prezydenta miasta o wskazanie płatnika za usługi wykonane na podstawie umowy z dnia 15 stycznia 2003 r. W odpowiedzi, organ wskazał na konieczność zwrócenie się z wnioskiem o zapłatę do urzędu skarbowego, w związku z przejściem własności pojazdów na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów obowiązujących w dacie dokonywania czynności.
Odnośnie do okoliczności i trybu umieszczenia pojazdów na parkingu Spółki, z decyzji organów wynikało, że:
- pojazd marki "C" o nr rej. [...] został usunięty z drogi przez Spółkę na podstawie dyspozycji wydanej przez Komendę Policji w S. w dniu 11 września 2006 r. w trybie art. 130 a ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym,
- pojazd marki "B" o nr rej. [...] został usunięty z drogi przez Spółkę "A" dnia 4 lutego 2007 r. na podstawie dyspozycji wydanej przez Komendę Policji w S. w oparciu o art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Odnośnie do dochodzenia przez Spółkę wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów od innych podmiotów, z okoliczności sprawy wynikało, że:
Dochodząc wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu marki "C" o nr rej. [...], Spółka dnia 25 czerwca 2013 r. wystąpiła do Sądu Rejonowego w S. z wnioskiem o przyznanie kwoty 68.340,90 zł. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie K. B. (właściciela pojazdu) Sąd Rejonowy w S. odmówił ustalenia dodatkowych kosztów w kwocie 68.340,90 zł, tytułem wynagrodzenia za przechowywanie zabezpieczonego poprzez zajęcie pojazdu "C" o nr rej. [...]. Sąd ustalił, że pojazd "C" w dniu 11 września 2006 r. został tymczasowo zajęty w trybie art. 294 § 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego. Dnia 14 września 2006 r. na mocy postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w S. pojazd stał się zabezpieczeniem majątkowym z tytułu grożącej kary grzywny. Dnia 3 lutego 2007 r. Sąd Rejonowy w S. wydał wyrok w sprawie K. B. nie orzekając kary grzywny, w związku z czym zabezpieczenie w trybie art. 294 Kodeksu postępowania karnego upadło z mocy prawa po uprawomocnieniu się wyroku tj. 9 lutego 2007 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, że usunięcie pojazdu z drogi nastąpiło jedynie z przyczyny znajdowania się kierującego w stanie nietrzeźwości - w trybie art. 130a ust. 2 pkt ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.
Równolegle z postępowaniem sądowym, "A" Spółka z o.o. dnia 19 lipca 2013 r. złożyła wniosek do Prokuratury Rejonowej w S. o przyznanie kwoty 1 638,00 zł z ustawowymi odsetkami za przechowywanie pojazdu [...] za okres od 11 września 2006 r. do 11 grudnia 2006 r. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r. Prokurator Rejonowy w S. odmówił zapłaty uzasadniając, że nigdy ww. pojazdem nie dysponował, a kwestie zapłaty kosztów powinny być uregulowane trybie ustawy Prawo o ruchu drogowym. Postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia 31 marca 2014 r., Sąd utrzymał w mocy powyższe postanowienie.
Dochodząc wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu marki "B" o nr rej. [...] Spółka wystąpiła do Sądu Rejonowego w S. z wnioskiem o przyznanie kwoty 66 522,90 zł. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2013 r. w sprawie B. S. Sąd Rejonowy w S. odmówił zapłaty tych kosztów.
Równolegle z postępowaniem sądowym, Spółka dnia 19 lipca 2013 r. złożyła wniosek do Prokuratury Rejonowej w S. o przyznanie kwoty 828,00 zł z ustawowymi odsetkami za przechowywanie pojazdu "B" za okres od 4 lutego 2007 r. do 22 marca 2007 r. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r. Prokurator Rejonowy w S. odmówił ich zapłaty uzasadniając, że nigdy ww. pojazdem nie dysponował, a kwestie zapłaty kosztów powinny być uregulowane w trybie ustawy Prawo o ruchu drogowym. Postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia 17 grudnia 2013 r., powyższe postanowienie utrzymano w mocy w mocy.
Odnośnie do kwestii stanu pojazdów oraz faktu ich utraty, dnia 2 kwietnia 2014 r. na parkingu strzeżonym przy ul. [...] w S. w toku postępowania administracyjnego odbyły się oględziny pojazdów marki "C" oraz "B". Pojazdy znajdowały się na parkingu, stwierdzono, że są one w złym stanie technicznym. Z protokołu oględzin wynika, że J.F. oświadczył, że w roku 2010 r. lub 2011 r. na parkingu miało miejsce włamanie, podczas włamania parking był nieczynny i niestrzeżony, a zaistniałe włamanie zostało zgłoszone na policję. Ponowne oględziny miejsca przechowywania pojazdów odbyły się w dniu 10 października 2018 r., na placu parkingowym nie stwierdzono obecności jakichkolwiek pozostałości przedmiotowych pojazdów "C" i "B".
Mimo nieodebrania przez właścicieli obu pojazdów, ani właściwy urząd skarbowy nie wydał orzeczenia deklaratywnego potwierdzającego przejście własności pojazdów na rzecz Skarbu Państwa, ani po zmianie regulacji prawnej w tym zakresie, sąd powszechny nie wydał konstytutywnego orzeczenia o przejściu własności pojazdów na rzecz powiatu.
We wniesionej skardze "A" Spółka z o.o. z siedzibą w S. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego. Skarżąca zarzuciła:
- naruszenie art. 65 k.p.a. oraz art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, przepisów art. 11-13 ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, poprzez przyjęcie, że Prezydent Miasta S. wykonujący zdania starosty nie jest organem właściwym do rozpoznania sprawy i nie ma także obowiązku przekazania sprawy do właściwego organu;
- naruszenie przepisów art. 6, 8, 12 i 107 k.p.a. w zw. z art. 151 pkt 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób sprzeczny z prawem, bez wyjaśnienia należycie okoliczności sprawy, naruszając zasadę zaufania do władzy publicznej i bez podania prawidłowej podstawy prawnej;
- naruszenie art. 138 k.p.a., art. 151 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji i niestwierdzenie podstaw dla jej uchylenia;
- naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie przez organ administracji w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w tym w szczególności nie dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z protokołu odbioru przez Gminę S. terenu miejsca przechowywania pojazdów przez skarżącego wraz z spornymi pojazdami po zakończeniu umowy dzierżawy tego terenu przez skarżącego.
Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu:
- z protokołu odbioru przez Prezydenta Miasta S. terenu miejsca przechowywania pojazdów przez skarżącą wraz z spornymi pojazdami po zakończeniu umowy dzierżawy tego terenu przez skarżącego - na okoliczność zdania przez skarżącą pojazdów "C’ nr rej. [...] i "B" [...] Prezydentowi Miasta ;
- z pism skarżącej, reprezentowanej przez prezesa zarządu J.F., z dnia 11.10.2007r. i 15.10.2007r. o nieodebraniu pojazdów "C" nr rej. [...] i "B" [...] i ich pozostawaniu na parkingu — na okoliczność daty i treści oświadczeń skarżącego;
- z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy Urzędu Skarbowego w S. sygn. akt [...] dotyczącej kosztów przechowania pojazdów "C" nr rej. [...] i "B"[...], w tym zawiadomień o pozostawaniu tych pojazdów na parkingu wnioskodawcy - na okoliczność daty i treści oświadczeń skarżącego.
Skarżąca wskazała, że brak jest podstaw do uznania, że organ - Prezydent Miasta , pełniący funkcję starosty, nie jest organem właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy. Przepis art. 12 ustawy zmieniającej wyraźnie sprawy takie przekazuje do załatwienia starostom. Skarżąca stwierdziła, że w dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej, art. 103a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowił, że pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Skarżąca przywołała treść art. 12 ustawy zmieniającej oraz wskazała, że postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa nie miało miejsca. W takim przypadku ma zastosowanie przepis art. 11 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu. Ustawa nowelizująca obejmująca cytowane powyżej przepisy weszła w życie dnia 4 września 2010 r., a wniosek o zapłatę kosztów został złożony po tej dacie. Zgodnie zaś ze znowelizowanym art. 130a ust. 10h ustawy prawo drogowe, decyzję o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, wydaje starosta. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżąca wskazała, że do rozpatrzenia wniosku, złożonego po 4 września 2010 r., dotyczącego zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów usuniętych z drogi na parking strzeżony, właściwy jest starosta, a z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dniem 12 czerwca 2009 r. i upływem terminu odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, dotychczas właściwe organy administracyjne (właściwi naczelnicy urzędów skarbowych) utraciły kompetencję do wydawania decyzji o przejściu nieodebranych samochodów na rzecz Skarbu Państwa. Po nowelizacji wskazanej ustawy o przepadku pojazdu na rzecz powiatu orzeka sąd powszechny na wniosek starosty. Nadto skarżąca wskazała, że przepisy Prawa o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym przed 4 września 2010 r. nie przewidywały obciążania byłego właściciela kosztami przechowywania pojazdu.
Skarżąca stwierdziła, że przepis art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu przewidującym przejście własności pojazdów na rzecz Skarbu Państwa, został uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. (sygn. akt P4/06) w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, za niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżąca podkreśliła, że zawiadamiała właściwe organy o tym, że na parkingu pozostają nieodebrane pojazdy, których dotyczy wniosek. Pismem z dnia 11 października 2007 r. zgłosiła pozostawanie na jego parkingu spornych pojazdów Komendzie Miejskiej Policji w S., zaś pismem z dnia 15 października 2007 r. Prezydentowi Miasta . Następnie wielokrotnie zgłaszała ten fakt Prezydentowi Miasta , wnosząc o zapłatę należnych kosztów przechowania pojazdów. Skarżąca stwierdziła, organ I instancji odebrał sporne pojazdy. Parking był bowiem prowadzony na terenie należącym do Gminy S. i w związku z zakończeniem umowy dzierżawy teren ten przekazano Gminie a wraz z nim znajdujące się na parkingu pojazdy. Spółka wskazała, że Skarb Państwa, Prokuratura Rejonowa w S. i Sąd Rejonowy w S., ani też Prezydent, nie wyrażali zainteresowania losem pojazdów i nie wyrażali woli zwrotu kosztów ich przechowywania. Skarżąca stwierdziła, że pojazdy, stosownie do ich wartości, były przechowywane na terenie otwartym, trwało to wiele lat i pojazdy uległy stopniowej degradacji, co jest procesem naturalnym, nie odpowiada ona także za to, że pojazdy został zniszczone aktami wandalizmu. Wskazała ona, że zachowanie organów łamie prawo, że nie powinny one bowiem, nie wykazawszy zainteresowania odebraniem pojazdów w rozsądnym czasie, przerzucać na skarżącą winy za ich zniszczenie jako normalnej konsekwencji przechowywanych na otwartej przestrzeni.
Skarżąca stwierdziła, że wydana w sprawie decyzja narusza regulacje art. 7 i 8 k.p.a., jakkolwiek stan prawny i regulacje dotyczące przedmiotu sprawy są bardzo zawiłe, niemniej organ winien dokładnie je zbadać i wydać prawidłowe rozstrzygnięcie o merytorycznym charakterze.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, wskazując, że Prezydent Miasta wykonującym zadania starosty nie był organem zobowiązanym do zwrotu poniesionych wydatków, związanych z przechowywaniem pojazdów, bowiem starosta nie wystąpił do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Ani gmina ani powiat nie stały się właścicielami pojazdów, zatem Prezydent Miasta nie był zobowiązany do zapłaty kosztów przechowywania pojazdów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z unormowania art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika nadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Skarga zasługiwała na uwzględnienie bowiem organy nie dokonały wszystkich ustaleń niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy oraz niewłaściwie zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego.
Dla rozpoznania sprawy istotne znaczenie miały przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. P 4/06, przepisu przejściowe ustawy zmieniającej oraz uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. OPS 1/10.
Obowiązujący w dacie zatrzymania pojazdów przepis art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a i ust. 10 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowiły, że pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, a pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Z unormowania art. 130a ust. 6, a od 19 października 2006 r. – ust. 5c i ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym wynikało, że usunięty pojazd umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, a wysokość opłat ustalała rada powiatu.
Ustawa ta przewidywała takie możliwość przejścia pojazdu na własność gminy w trybie określonym w art. 50a, dotyczącym pojazdów pozostawionych bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, których stan wskazywał na to, że nie są używane, usuwanych z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza. Pojazd taki nieodebrany na wezwanie gminy przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznawało się za porzucony z zamiarem wyzbycia się i przechodził on na własność gminy z mocy ustawy.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r. w sprawie P 4/06 (Dz. U. z 2008 r. Nr 100, poz. 649, OTK-A 2008, nr 5, poz. 76) orzekł, iż
- art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
- art. 130a ust. 11 pkt 3 powołanej ustawy, stanowiący delegację ustawową do wydania rozporządzenia określającego tryb postępowania w zakresie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa jest niezgodny z art. 64 ust. 33 Konstytucji.
- § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów jest niezgodny z art. 130a ust. 11 pkt 3 ustawy powołanej w punkcie 1 oraz z art. 92 ust. 1 i art. 46 Konstytucji, przepis ten stanowił, że o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego, a przed wydaniem orzeczenia należy powiadomić właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.
Trybunał orzekł, iż przepisy wymienione w punktach 1 i 2 w zakresie tam wskazanym tracą moc obowiązującą z upływem 12 (dwunastu) miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, a więc z dniem 12 czerwca 2009 r.
W orzecznictwie wskazywano, że wprawdzie w § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów była mowa, że o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego, co mogłoby sugerować, iż decyzja wydana w omawianym trybie miała dla powstania po stronie Skarbu Państwa tytułu własności pojazdu znaczenie konstytutywne, ale w świetle postanowień przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym nie ulega wątpliwości, że decyzja ta była decyzją deklaratoryjną, bo mogła potwierdzić tylko to co nastąpiło z mocy ustawy (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2009 r. sygn. I OSK 1399/08, wyrok NSA z dnia 8 września 2008 r. sygn. I OSK 1185/05, wyrok NSA z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. I OSK 1786/08, wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2008 r, sygn. I OSK 924/07).
Nadto z § 7 ust. 2 cytowanego rozporządzenia wynikało, że w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy, jednostka prowadząca parking strzeżony powiadamia o tym, nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu, właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu.
Ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, od dnia 4 września 2010 r. wprowadzono istotne zmiany art. 130a ustawy. Ustawodawca wskazał m.in, że usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, należy do zadań własnych powiatu, starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych (ust. 5f). W art. 130a ust. 10 wskazano, że starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, a w ust. 10h, przewidziano, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i, a decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
Ustawa ta w przepisach przejściowych uregulowała tryb postępowania w sprawach o pojazdów usuniętych przed jej wejściem w życie.
Art. 10 ustawy zmieniającej wskazywał, że w przypadku pojazdów, które zostały usunięte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i do tego dnia nie zostały odebrane z parkingu strzeżonego przez uprawnioną osobę, termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, po którego upływie starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, biegnie w dalszym ciągu od dnia usunięcia pojazdu. W art. 11 ust. 1 ustawy, ustawodawca wskazał, że w przypadkach, w których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu.
Powoływany w skardze przepis art. 12 stanowił, że postępowania w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się, a sprawy przekazuje właściwym starostom. Przepis art. 11 stosuje się odpowiednio (ust. 1). W przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio (ust. 2).
W art. 13 ustawy wskazano, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym jest mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym (t.j. terminu 6-cio miesięcznego), do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. (czyli wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego) do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
W orzecznictwie wskazano przy tym, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania nieodebranych pojazdów także w innych przypadkach. W wyroku z dnia 27 lipca 2018 r. sygn. V CSK 516/17, Sąd Najwyższy wskazał, że "Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania nieodebranych pojazdów także wówczas, gdy termin 6-miesięczny od dnia ich usunięcia, upłynął przed dniem 11 czerwca 2009 r. Na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 4/06, przepis art. 130a ust. 10 p.r.d. - w zakresie uznanym za niekonstytucyjny przez Trybunał (przepadku z mocy ustawy) - utracił moc z upływem roku od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, tj. z dniem 11 czerwca 2009 r. Powstała zatem sytuacja, w której po dniu wyeliminowania z obrotu prawnego przepisu art. 130a ust. 10 p.r.d., stanowiącego o przepadku usuniętego i nieodebranego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa ex lege, czyli w okresie po dniu 11 czerwca 2009 r. oraz do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2010 r., w której jednoznacznie wskazano na obowiązek orzekania przez sąd przepadku na rzecz powiatu usuniętego i nieodebranego pojazdu, tj. do dnia 4 września 2010 r. - istniała luka w prawie. Nie obowiązywał już przepis zezwalający na przepadek pojazdu z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa, czyli art. 130a ust. 10 p.r.d.w. pierwotnym brzmieniu, a nie wprowadzono jeszcze ustawowej regulacji orzekania przepadku przez sąd na rzecz powiatu. Nie istniała także jednoznaczna regulacja wskazująca, kto ponosi koszty przechowywania pojazdu w tym okresie (11 czerwca 2009 - 3 września 2010 r.). Zawiera ją art. 13 ustawy zmieniającej z 2010 r., zgodnie z którym Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (czyli ust. zm. z 2010 r.) wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Artykuły 11 i 12 ustawy zmieniającej z 2010 r. wskazywały natomiast, które z usuniętych pojazdów będą podlegały postępowaniu sądowemu w przedmiocie przepadku na rzecz powiatu. Chodzi tu o pojazdy, co do których bieg terminu 6 miesięcy od dnia ich usunięcia rozpoczął się i nie zakończył przed dniem 4 września 2009 r. (art. 11), ale także o takie pojazdy, co do których bieg terminu 6 miesięcy od ich dnia usunięcia rozpoczął się i już upłynął przed dniem 4 września 2010 r. (art. 12). W tej drugiej sytuacji, wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie przepadku pojazdów na rzecz Skarbu Państwa podlegało umorzeniu, a sprawa przekazana właściwym starostom w celu złożenia do sądu wniosku o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu. Gdy zaś mimo upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu przed dniem 4 września 2009 r., nie wszczęto postępowania administracyjnego w sprawie przepadku pojazdów na rzecz Skarbu Państwa, przepadek orzekał sąd na rzecz powiatu. Porównując treść art. 12 i 13 ustawy zmieniającej można więc stwierdzić, że jeżeli 6-miesięczny termin od usunięcia pojazdu z drogi upłynął przed dniem 4 września 2010 r. to koszty jego przechowania ponosił Skarb Państwa, mimo że finalnie sąd orzekał przepadek takiego pojazdu na rzecz powiatu."
Nadto uwzględnić należy, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. OPS 1/10 wskazano, że jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130 a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały wskazał, że "nie można uznać za zgodną z wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadą państwa prawnego sytuacji, w której wyznaczony przez starostę podmiot prowadzący parking lub podmiot usuwający pojazd z drogi zostanie pozbawiony należności za dozór pojazdu przez okres 6 miesięcy tylko z tego względu, że pojazd nie został odebrany przez właściciela. Zasadnie zaznacza się również w doktrynie, że wskazane w art. 130a Prawa o ruchu drogowym czynności wiążą się bezpośrednio z zapewnieniem porządku i bezpieczeństwa w ruchu drogowym, ponieważ zadanie to ma charakter publicznoprawny, należy do zadań państwa i to jego organy decydują o podjęciu właściwych działań. Wobec tego Skarb Państwa powinien ponosić finansowe następstwa tych działań (por. A. Niezgoda, Glosa do postanowienia NSA z dnia 23 maja 2006 r, łl Fw 2/06, OSP 2007, z, 3, poz. 27)".
W przepisie art. 13 ustawy zmieniającej pominięto wprawdzie regulację właściwości organu, który ma wydać orzeczenie w przedmiocie kosztów, w tym tych ciążących na Skarbie Państwa, jednak brak regulacji w tym zakresie oznacza jedynie, że stosować należy bezpośrednio art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 22 lipca 2010 r. Zgodnie natomiast z powyższym przepisem w sprawach orzekania o kosztach związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu właściwy jest starosta (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2018 r. sygn. I OSK 2411/16, postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. I OW 151/14, postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. I OW 152/11,;postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. I OW 139/12, postanowienie NSA z dnia 14 maja 2013 r., sygn. I OW 231/12). Potwierdza to dodatkowo treść art. 12 ust. 1 ustawy zmieniającej, z którego wynika, że postępowania w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie 6-cio miesięcznym, niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się, a sprawy przekazuje właściwym starostom.
Nie budzi zatem, w ocenie Sądu wątpliwości, że starosta był zobligowany do rozpoznania wniosku, a zarzuty skargi w tym zakresie są uzasadnione.
Skoro z art. 12 ust. 2 wynika, że przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, a przepis art. 11 stosuje się odpowiednio, zatem przepadek pojazdów winien być w niniejszej sprawie orzeczony na rzecz powiatu. Na staroście ciążył obowiązek wystąpienia o przepadek pojazdów do sądu powszechnego. Obowiązek ten nie został po wejściu ustawy w życie zrealizowany.
Okoliczność ta nie pozbawia skarżącego, co do zasady, możliwości uzyskania kosztów przechowywania pojazdów. Z treści art. 12 i 13 ustawy zmieniającej wynika bowiem, że jeżeli 6 miesięczny termin od usunięcia pojazdu z drogi upłynął przed dniem 4 września 2010 r., co miało miejsce w niniejszej sprawie w przypadku obu pojazdów, koszty jego przechowania winien ponosić Skarb Państwa, mimo, że przepadek takiego pojazdu winien być orzeczony na rzecz powiatu. Nadto wskazać należy, że zaniechanie starosty w tym zakresie nie mogłoby pozbawiać skarżącej prawa do uzyskania zwrotu kosztów przechowywania pojazdów.
Reasumując, z powołanych przepisów wynika, że prawa podmiotem, który finalnie winien ponieść koszty przechowywania pojazdów jest Skarb Państwa, pomiotem, który winien ustalić wysokość tych kosztów jest starosta.
Zaznaczyć należy, że z treści umowy z dnia 15 stycznia 2003 r. wynika, iż była ona zawierana przez Gminę S., a w świetle obowiązujących w dacie usunięcia pojazdów regulacji, organem wskazującym podmioty usuwające i przechowujące pojazdy był starosta. Biorąc pod uwagę okoliczność, że S. jest miastem na prawach powiatu, a prezydent miasta na prawach powiatu wykonuje kompetencje właściwe dla starosty, okoliczność ta nie pozbawia skarżącej możliwości uzyskania wynagrodzenia.
Organ winien rozważyć zatem czy skarżącej przysługuje wynagrodzenie a jeżeli tak za jaki okres i w jakiej wysokości.
Stanowisko organu, że skarżącej nie przysługuje zwrot kosztów z uwagi na wadliwe wykonanie umowy, skutkujące zniszczeniem pojazdów i ich utratą, zostało wyrażone bez dokonania ustaleń i oceny prawnej kwestii okresu trwania umowy, czasu i okoliczności uszkodzenia i utraty pojazdów, informowania przez skarżąca właściwych organów - właściwego miejscowo urzędu skarbowego oraz podmiotu, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu o nieodebraniu pojazdów w terminie 6-miesięcznym przez właścicieli, oraz przyczyn nieodebrania pojazdów po ustaniu umowy z dnia 15 stycznia 2003 r., w tym wskazywanych przez skarżącą okoliczności związanych z przekazaniem placu parkingowego Gminie po ustaniu umowy dzierżawy.
Wskazać także należy, że stanowisko organu, iż umowa z dnia 15 stycznia 2003 r. o usuwanie pojazdów została rozwiązana dnia 23 lipca 2007 r., zatem nie można mówić o przechowywaniu tych pojazdów przez Spółkę, jest oczywiście niezasadne, bowiem pojazdy zostały umieszczone na parkingu przed tą datą, w roku 2006.
Zaniechanie organu skutkowało naruszeniem unormowań art. 7 i 77 § 1 k.p.a., dotyczących dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego Ponownie rozpoznając sprawę organ winien dokonać ustaleń w opisanym wyżej zakresie.
Organ naruszył przepisy przejściowe art. 11-13 ustawy zmieniającej, przez brak ich zastosowania, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia zasad postępowania przewidzianych w art. 6 i 8 k.p.a., t.j. zasady działania na podstawie przepisów prawa oraz w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej, co dotyczy w szczególności działania organu I instancji, kilkukrotnie wydającego orzeczenia niekorzystne dla skarżącej bez przeprowadzenia właściwej oceny okoliczności sprawy i prawidłowego zastosowania przepisów prawa.
Sąd nie dopuścił złożonych w skardze wniosków dowodowych z uwagi na treść art. 106 § 3 p.p.s.a. Wnioski te skarżąca będzie mogła złożyć w toku ponownego rozpoznania sprawy przez organ administracji.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozstrzygając sprawę organ, winien uwzględnić zawartą w niniejszym wyroku ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania.
W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie ze złożonym wnioskiem, zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w wysokości 697 zł, w tym kwotę 200 zł tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego, kwotę 17 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwotę 480 zł tytułem kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, którego wysokość ustalono na podstawie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U z 2015 poz. 1804 ze zm.).
Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym, Egzekucyjne postępowanie, Dyrektor Izby Skarbowej, Podjęto uchwałę, I OPS 1/10 - Uchwała NSA z 2010-11-29, Centralna Baza Orzeczeń Naczelnego (NSA) i Wojewódzkich (WSA) Sądów Administracyjnych, Orzecznictwo NSA i WSA
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło