III SA/Gd 399/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. N. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Skarżący P. N. wniósł na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy żądając zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Jako uzasadnienie wniosku skarżący podał argumentację odnoszącą się do zarzutów skargi wniesionej na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odnośnie stanu rodzinnego skarżący nie złożył żadnego oświadczenia, zakreślając rubrykę nr 6 formularza urzędowego PPF. Skarżący oświadczył, że jest właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] mkw. o wartości szacunkowej [...] zł. Wnioskodawca wskazał, że posiada oszczędności zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości [...] zł. Wśród przedmiotów wartościowych wymienił samochód osobowy o wartości [...] zł oraz motocykl o wartości [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie osiąga żadnych dochodów, zaś jako swoje miesięczne zobowiązania i stałe wydatki podał koszty życia w wysokości [...] zł. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 p.p.s.a. stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z analizy złożonych w treści rozpoznawanego wniosku oświadczeń wynikało, że są one wystarczające do wydania orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Z tych względów zbędnym było kierowanie do wnioskodawcy wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów w trybie art. 255 p.p.s.a. Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę wynikało bowiem, że posiada on zgromadzone na rachunku bankowym oszczędności w wysokości [...] zł, a nadto, pomimo nie osiągania przez wnioskodawcę dochodu ponosi on koszty życia w wysokości [...] zł miesięcznie. Zgromadzone aktualnie na rachunku bankowym środki wielokrotnie przewyższają wysokość mogących powstać w niniejszej sprawie kosztów postępowania obejmujących koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania po uiszczeniu wpisu sądowego, sprowadzają się do mogących ewentualnie powstać w przyszłości kosztów opłaty kancelaryjnej oraz wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej w łącznej kwocie 200 zł, oraz koszt wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika, które jest ustalane, co do zasady, swobodnie pomiędzy stronami, tj. mocodawcą i pełnomocnikiem. Wnioskodawca nie podał przy tym jakichkolwiek powodów, dla których nie mógłby pokryć kosztów niniejszego postępowania ze zgromadzonych oszczędności. Ponadto z oświadczenia o majątku wynikało, że wnioskodawca jest właścicielem lokalu mieszkalnego oraz pojazdów mechanicznych, przy czym łączna wartość szacunkowa tychże składników majątkowych wynosi [...] zł. Majątek powyższy może i powinien być źródłem pozyskania środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania. Podkreślić przy tym należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie wykazuje jakichkolwiek trudności w pokryciu stałych wydatków, które zadeklarował na łączną kwotę [...] zł, to przyjąć należy, że jego sytuacja finansowa pozwala również na pokrycie kosztów postępowania. Ocena sytuacji dochodowej, możliwości płatniczych wnioskodawcy oraz stanu jego majątku nie pozwala zatem przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest on w stanie sfinansować kosztów postępowania związanych z niniejszą sprawą, a tym samym, że spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Wskazać należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca nie uczynił. Trzeba w tym miejscu wyjaśnić, że w judykaturze przyjmuje się, iż instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe, bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2017 r. sygn. akt II GZ 808/17, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). W postanowieniu z dnia 8 maja 2014 r,. sygn. akt II OZ 423/14 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu, bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FZ 237/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Do osób takich skarżący nie należy. Natomiast podstawową zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu – art. 199 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe referendarz sądowy, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.