III SA/Gd 489/11
WyrokWSA w Gdańsku2012-02-09
Skład orzekający: Felicja Kajut, Elżbieta Kowalik-Grzanka, Jolanta Sudoł
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego, która uchyla decyzję organu pierwszej instancji i orzeka co do istoty sprawy, może być uznana za prawidłową, jeśli decyzja organu pierwszej instancji była dotknięta tak istotną wadą formalną, że nie można uznać jej za rozstrzygnięcie organu kolegialnego, a tym samym narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Decyzja organu odwoławczego, która uchyla decyzję organu pierwszej instancji dotkniętą wadą braku podpisów wszystkich członków organu kolegialnego, narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Taka wada powoduje, że pismo organu pierwszej instancji traci charakter decyzji administracyjnej, a organ odwoławczy, orzekając co do istoty sprawy, pozbawia stronę możliwości rozpoznania sprawy przez dwie instancje.Stan faktyczny
Skarżący P. G. został nieprzyjęty na pierwszy rok studiów w Akademii Marynarki Wojennej decyzją Komisji Rekrutacyjnej z dnia 8 lipca 2011 r. Decyzja ta została podpisana tylko przez przewodniczącego. Po wniesieniu odwołania, Rektor-Komendant AMW decyzją z dnia 9 września 2011 r. uchylił decyzję Komisji i orzekł o nieprzyjęciu skarżącego, uznając zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. (brak uzasadnienia) za zasadny, ale jednocześnie stwierdzając, że inne zarzuty nie miały wpływu na wynik sprawy. Skarżący zaskarżył obie decyzje do WSA, zarzucając m.in. naruszenie zasady dwuinstancyjności i brak podpisów wszystkich członków komisji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Rektora-Komendanta Akademii Marynarki Wojennej oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Rekrutacyjnej i zasądził od Rektora-Komendanta na rzecz P. G. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Rektora - Komendanta Akademii Marynarki Wojennej z dnia 9 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie nieprzyjęcia na pierwszy rok studiów 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Rekrutacyjnej z dnia 8 lipca 2011 r. nr [...]; 2) zasądza od Rektora - Komendanta Akademii Marynarki Wojennej na rzecz P. G. kwotę 474 (czterysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Komisja Rekrutacyjna Akademii Marynarki Wojennej, powołując się na § 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 marca 2010 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 61, poz. 382) wydała decyzję w dniu 8 lipca 2011 r. o nie przyjęciu P. G. do Akademii Marynarki Wojennej.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano jedynie, że wyżej wymieniony podczas procesu rekrutacyjnego na studia do AMW przeprowadzonego w Uczelni oraz na podstawie ocen uzyskanych na maturze uzyskał następujące wyniki (które zostały ujęte w formie tabelki):
1. matematyka - 66 pkt na 200 możliwych;
2. język angielski - 45 pkt na 100 możliwych;
3. wychowanie fizyczne - 39 pkt na 100 możliwych;
4. rozmowa kwalifikacyjna - 19 pkt na 40 możliwych.
W odwołaniu od tej decyzji P. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyjęcie w poczet studentów ewentualnie o uwzględnienie odwołania.
Decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 68 § 2 i art. 107 k.p.a. oraz art. 113, art. 183 a, art. 183 b Kodeksu pracy w zw. z art. 36 ust. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez rażące złamanie zakazu pośredniej dyskryminacji ze względu na płeć. Ponadto wskazał na niekonstytucyjność uchwały senatu uczelni nr 8/2010 z dnia 29 kwietnia 2010 r. ustalającej zasady i kryteria naboru, w części dotyczącej testu sprawności fizycznej w zakresie jakim różnicuje kandydatów ze względu na płeć. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnych podniósł, że w sprawie działał organ kolegialny i decyzja powinna być podpisana przez wszystkich członków komisji rekrutacyjnej.
Po rozpatrzeniu odwołania Rektor - Komendant Akademii Marynarki Wojennej decyzją z dnia 9 września 2011 r., nr [...] uchylił decyzję organ pierwszej instancji i postanowił nie przyjąć P. G. do służby kandydackiej w Akademii Marynarki Wojennej w roku akademickim 2011/2012. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 169 ust. 8 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.).
Organ odwoławczy uznał zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. - brak ustawowego elementu decyzji administracyjnej, jakim jest uzasadnienie faktyczne i prawne motywów rozstrzygnięcia, i z tego powodu uchylił decyzję organu niższej instancji. Przywołał również regulację prawną, która legła u podstaw rozstrzygnięcia. Wskazał jednak, że zgodnie z § 4 ust. 3 załącznika do uchwały Senatu AMW z dnia 29 kwietnia 2010 r. nr 8/2010 podstawą przyjęcia na studia jest suma punktów kwalifikacyjnych uzyskanych podczas rekrutacji. Organ stwierdził, że uczelnia posiadała limit przyjęć 35 miejsc. Maksymalna liczba punktów do uzyskania wynosiła 470, zaś strona uzyskała 169 pkt. Wynik ten dawał stronie 163 pozycję na liście. Ponieważ otrzymała tylko 111 pkt z egzaminu maturalnego, nawet uzyskanie ze sprawności fizycznej i z uzyskania z rozmowy kwalifikacyjnej maksymalnej ilości 140 pkt, łącznie 251 pkt, nie spowodowałoby przyjęcia na uczelnię. Zaznaczył przy tym, że kandydat sklasyfikowany na 35 pozycji uzyskał 272 pkt.
Zdaniem organu odwoławczego pozostałe zarzuty formalno-prawne nie miały żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
P. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę, domagając się uchylenia decyzji organu odwoławczego Rektora - Komendanta, jak również uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.
Skarżący, analogicznie jak we wniesionym odwołaniu, zarzucił decyzjom naruszenie przepisu: art. 107 k.p.a. - poprzez brak uzasadnienia faktycznego i niewskazanie podstawy prawnej i art. 113, art. 183 a, art. 183 b Kodeksu pracy w zw. z art. 36 ust. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - poprzez złamanie zakazu pośredniej dyskryminacji ze względu na płeć. Podniósł również, że uchwała Senatu AMW nr 8/2010 z dnia 29 kwietnia 2010 r. ustalająca zasady i kryteria naboru jest niekonstytucyjna, w części dotyczącej testu sprawności fizycznej w zakresie jakim różnicuje kandydatów ze względu na płeć. Zarzucił także naruszenie warunków trybu rekrutacji - poprzez niezachowanie wymogu przewidzianego w art. 68 § 2 k.p.a.
Dalej skarżący zarzucił brak ustawowego elementu decyzji jakim jest podpis z podaniem imienia nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydawania decyzji - art. 107 k.p.a. Decyzja organu pierwszej instancji powinna być podpisana przez cały skład Komisji Rekrutacyjnej, wszystkie osoby uczestniczące w jej wydaniu. Podpisy członków komisji stanowią element, który przesądza o istnieniu takiej decyzji. Wobec de facto braku decyzji organu I instancji, organ II instancji Rektor - Komendant nie mógł uchylić "nie istniejącej" decyzji pierwszoinstancyjnej, zastępując ją swoim rozstrzygnięciem.
W odpowiedzi na skargę Rektor - Komendant wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Mimo uznania w udzielonej odpowiedzi, zasadności zarzutów skarżącego, dotyczących braku ustawowych elementów decyzji (uzasadnienia faktycznego, prawnego i podpisów) organ uznał, że uchybienia miały charakter formalno-prawny i nie wywarły wpływu na wynik sprawy. Pozostałe zarzuty ocenił jako niezasadne. Ponadto, w jego ocenie nastąpiły już nieodwracalne skutki prawne, zatem brak jest podstaw do ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Wniesiona skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r., - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, a także powinien wadliwość kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.
W niniejszej sprawie P. G. we wniesionej skardze zakwestionował decyzję Rektora - Komendanta Akademii Marynarki Wojennej z dnia 9 września 2011 r. nr [...], na podstawie której nie został przyjęty do służby kandydackiej w Akademii Marynarki Wojennej w roku akademickim 2011/2012. Przy czym zaskarżona decyzja uchyliła decyzję Komisji Rekrutacyjnej, która orzekła również o nie przyjęciu skarżącego do Akademii Marynarki Wojennej.
Zaskarżona decyzja została oparta na przepisie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy. Zasadniczo następuje to wtedy, gdy organ ten stwierdzi, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest wadliwe.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych - decyzje o przyjęciu lub o odmowie przyjęcia na studia akademickie są uznawane za indywidualne akty administracyjne.
Do decyzji tych, zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia Ustawą, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.
Należy w tym miejscu podkreślić, że uczelnia wyższa jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania. Konsekwencją przyznanej autonomii jest m.in. swoboda uczelni wyższej w ustalaniu konkretnych zasad i kryteriów rekrutacji na poszczególnych kierunkach.
Zgodnie z przepisem art. 169 ust. 2 Ustawy - Senat uczelni ustala warunki i tryb rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach. Przywołany przepis Ustawy zawiera m.in. ogólne unormowania dotyczące warunków i trybu rekrutacji.
Natomiast w uczelni wojskowej i w uczelni służb państwowych warunki i tryb przyjęcia na studia kandydatów na żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy służb państwowych ustala, na wniosek senatu, odpowiednio Minister Obrony Narodowej lub minister właściwy do spraw wewnętrznych - art.169 ust.10 Ustawy.
Zgodnie z art. 126 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) osoby ubiegające się o przyjęcie do szkół wojskowych składają egzaminy wstępne. Przepis art. 137 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej zawiera m.in. upoważnienie dla Ministra Obrony Narodowej do określania w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków i trybu przyjmowania do szkół wojskowych. I tak, stosownie do § 7 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 marca 2010 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. z dnia 14 kwietnia 2010 r., Nr 61, poz. 382), postępowanie rekrutacyjne obejmuje egzamin wstępny, a także - w zależności od formy kształcenia (szkolenia) - rozmowę kwalifikacyjną i analizę ocen na świadectwie, zaś w ramach egzaminu wstępnego przeprowadza się: sprawdzian sprawności fizycznej, a także - w zależności od formy kształcenia - test znajomości języka angielskiego i sprawdzian wiedzy ogólnej. Natomiast § 8 ust. 1 i 2 Rozporządzenia stanowi, że postępowanie rekrutacyjne przeprowadza komisja rekrutacyjna, a komisję rekrutacyjną odpowiednio powołuje rektor - komendant. Ponadto przywołane przepisy § 7 i 8 Rozporządzenia zawierają szczegółowe unormowania związane z przeprowadzaniem postępowania rekrutacyjnego, w tym dotyczące złożenia odwołania od decyzji komisji rekrutacyjnej, które służy osobie zainteresowanej.
Senat Akademii Marynarki Wojennej w dniu 29 kwietnia 2010 r. uchwałą nr 8/2010 zwrócił się z wnioskiem do Ministra Obrony Narodowej o ustalenie zasad i trybu przyjęcia kandydatów na żołnierzy zawodowych na pierwszy rok studiów stacjonarnych I stopnia do Akademii Marynarki Wojennej w roku akademickim 2011/2012 na zasadach określonych w załączniku do tej uchwały.
Minister Obrony Narodowej wydał zarządzenie nr 26/MON z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie ustalenia warunków i trybu przyjęcia kandydatów na żołnierzy zawodowych do uczelni wojskowych na rok akademicki 2011/2012 (Dz. Urz. MON nr 11, poz. 117). W § 1 pkt 2) tego zarządzenia ustalił warunki i tryb przyjęcia na studia kandydata na żołnierza zawodowego na rok akademicki 2011/2012: do akademii Marynarki Wojennej, zgodnie z wnioskiem Senatu tej uczelni uchwalonym uchwałą nr 8/2000 z dnia 29 kwietnia 2010 r. - stanowiącym załącznik nr 2 do zarządzenia.
Zgodnie z § 3 ust. 1 tego załącznika do uchwały, w celu przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego na studia dla kandydatów na żołnierzy zawodowych Rektor - Komendant powołuje komisję rekrutacyjną.
Rozkazem Rektora - Komendanta Akademii Marynarki Wojennej nr [...] z dnia 3 czerwca 2011 r. została powołana w celu przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego, Komisja Rekrutacyjna w składzie siedmiu osób, w tym przewodniczący, zastępca przewodniczącego, dwaj członkowie, psychoprofilaktyk, przedstawiciel samorządu i sekretarz.
Decyzją z dnia 8 lipca 2011 r. Komisja Rekrutacyjna orzekła o nie przyjęciu skarżącego do Akademii Marynarki Wojennej.
Poza sporem było, że decyzja ta została podpisana tylko przez jednego z jej członków - Przewodniczącego. Przed przejściem do dalszych rozważań, należy zauważyć, że dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych w postaci wykazów: kandydatów przyjętych na poszczególne wydziały, kandydatów przyjętych - lista rezerwowych, kandydatów nieprzyjętych, zawierają podpisy wszystkich członków komisji rekrutacyjnej.
Już we wniesionym od tej decyzji odwołaniu (na stronie 7), skarżący powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniósł m.in. że każda decyzja o przyjęciu bądź o odmowie przyjęcia na studia winna zawierać podpisy wszystkich członków komisji rekrutacyjnej, gdyż komisja jest podmiotem kolegialnym.
Jednak organ odwoławczy nie odniósł się do tej okoliczności i nie była ona przedmiotem jego rozważań. Organ odwoławczy jako przyczynę uchylenia decyzji Komisji wskazał na zasadność zarzutu, dotyczącego naruszenia art. 107 k.p.a., a mianowicie "brak ustawowego elementu decyzji administracyjnej, jakim jest uzasadnienie faktyczne i prawne motywów i podstawy rozstrzygnięcia" (tj. zarzuty wymienione w pkt 1 i 2 odwołania). Przy czym organ odwoławczy nie odniósł się do pozostałych zarzutów odwołania (zarzuty określone w pkt 3-5 odwołania).
Zdaniem Sądu, podniesiona przez skarżącego w odwołaniu, jak i we wniesionej skardze, kwestia braku podpisów wszystkich członków komisji, a zwłaszcza jej skutków, jest istotna dla dokonania oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji.
I tak, Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który podniósł m.in., że "Decyzja, która nie zawiera wszystkich składników określonych w art. 107 § 1 lub w przepisach szczególnych, jest decyzją wadliwą. Brak istotnych składników decyzji, a takimi jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji, powoduje, że pismo takie traci charakter decyzji administracyjnej".
Ponadto należy zgodzić się z oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do której "w odniesieniu do członków organu kolegialnego, jakim jest komisja rekrutacyjna, warunek wynikający za art. 107 § 1 k.p.a. (podpis osoby upoważnionej) zostanie spełniony przez złożenie pod decyzją podpisów wszystkich członków składu orzekającego, którzy uczestniczyli w wydawaniu decyzji. Decyzja administracyjna, która jest wydana przez organ kolegialny stanowi wyraz woli przejawiany przez zespół osób fizycznych pełniących na podstawie określonych procedur prawnych funkcję posiadaczy tych praw i obowiązków, które ustawa przypisuje organowi kolegialnemu. Decyzje wydawane przez organ kolegialny stanowią wyraz woli członków składu orzekającego, którzy tworząc całość są nie tylko upoważnieni, ale i zobowiązani do podpisywania decyzji zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a." (zob. wyrok i uzasadnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., zapadłe w sprawie I OSK 1556/10, cbois.nsa.gov.pl/doc/42C0583000F).
W poczynionych przez Naczelny Sąd Administracyjny rozważaniach podkreśla się znaczenie prawidłowego podpisu decyzji - jako czynnika istotnego i koniecznego. Wskazuje się również na decyzję administracyjną jako przejaw oświadczenia woli. Takie zaś ujęcie decyzji administracyjnej czyni istotnym złożenie podpisu, bowiem dopiero po złożeniu podpisu na dokumencie oświadczenie woli zostaje wyrażone w formie pisemnej. "Decyzje wydawane przez organ kolegialny - kolegium odwoławcze przy sejmiku samorządowym stanowią wyraz woli członków składu orzekającego, którzy tworząc całość są nie tylko upoważnieni, ale i zobowiązani do podpisywania decyzji - zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a." (tak też: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lutego 1991 r., SA/Lu 889/90, OSP 1992, z. 2, poz. 27).
Niewątpliwie więc, wydane w niniejszej sprawie orzeczenie Komisji Rekrutacyjnej, było dotknięte istotną wadliwością, a mianowicie - brakiem koniecznego i podstawowego składnika decyzji organu kolegialnego, jakim są podpisy wszystkich jego członków.
Jednak brak ten, stanowi nie tylko wadę decyzji, ale powoduje, że traci ona charakter rozstrzygnięcia administracyjnego - będącego przejawem woli członków składu orzekającego. Nie można bowiem uznać, aby takie orzeczenie mogło stanowić wyraz woli organu kolegialnego - Komisji Rekrutacyjnej. W takiej też sytuacji, nie można przyjąć, że mamy do czynienia z rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej przez organ kolegialny. Jak również, że doszło do załatwienia sprawy przez organ kolegialny w rozumieniu art.104 § 1 k.p.a.
Dlatego uprawnionym jest pogląd, że w niniejszej prawie została naruszona podstawowa zasada postępowania administracyjnego, a mianowicie zasada dwuinstancyjności. Zgodnie z przepisem art. 15 k.p.a. - postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że ta sama sprawa winna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta przez dwa organy (po raz pierwszy przez organ pierwszej instancji, a następnie przez organ w drugiej instancji).
Zasada dwuinstancyjności jest zasadą konstytucyjną, ustanowioną w art. 78 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, który stanowi: "Każda ze stron ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa". W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że jej celem jest "zagwarantowanie jednostce, której statusu prawnego dana sprawa dotyczy (tj. stronie), prawa do zaskarżania orzeczeń i decyzji do organu wyższej instancji w celu sprawdzenia (skontrolowania) prawidłowości orzeczenia (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 maja 2000 r., SK 29/99, OTK 2000, nr 4, poz.110)
Ustanowiona w Konstytucji zasada dwuinstancyjności jest realizowana w postępowaniu administracyjnym - art. 15 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna jest rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji (tak: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 5. wydanie, W-wa 2003, str. 96). "Ogólnie można przyjąć, że istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia" (zob. G. Łuszczyca, Komentarz do art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex (Lex Omega) 05/2012).
Także w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że istota dwuinstancyjności polega nie tylko na dwukrotnym merytorycznym rozstrzygnięciu tej samej sprawy lecz także na rozpoznaniu jej przez dwa organy. "Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni...". (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 1992 r., sygn. akt V SA 721/92, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 95). Także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 1999 r., sygn. akt I Sa/Łd 112/98, niepub. podnosił, że właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga m.in. podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez różne organy. Podobnie w wyroku tego Sądu z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1899/10, lex 846194.
Przywołane powyżej poglądy doktryny prawa oraz judykatury jednoznacznie wskazują, że zachowanie zasady dwuinstancyjności warunkowane jest rozpoznaniem i rozstrzygnięciem sprawy przez dwa organy różnych stopni.
W okolicznościach niniejszej sprawy i w świetle poczynionych wcześniej rozważań nie można uznać, aby ten warunek został spełniony.
Jak wskazano powyżej, rodzaj wadliwości, którą zostało dotknięte orzeczenie Komisji Rekrutacyjnej powoduje, że nie można uznać, aby doszło do rozstrzygnięcia i rozpoznania sprawy administracyjnej przez organ kolegialny (brak przejawu woli członków składu orzekającego). Dlatego zaskarżona decyzja, będąca przedmiotem kontroli sądowej, rozstrzygająca w takiej sytuacji, co do istoty sprawy, musi być uznana za wadliwą. Tym bardziej, że zaskarżona decyzja, tak samo jak uchylone przez nią rozstrzygnięcie Komisji, orzekła również o nie przyjęciu skarżącego do Akademii (będąc w ten sposób w swojej istocie decyzją utrzymującą w mocy).
Taki sposób rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, sprowadził postępowanie administracyjne de facto do pozbawienia strony jednej instancji. Ponadto pozbawił również stronę pełnej i szerokiej możliwości obrony jej interesu prawnego. Za takim stanowiskiem przemawia również okoliczność, że strona dopiero poprzez uzasadnienie organu odwoławczego mogła się zapoznać z przyczynami i motywami, które legły u podstaw nie przyjęcia jej do Akademii, jak i podstawą prawną. W uzasadnieniu orzeczenia Komisji zostało zawarte jedno zdanie, uzupełnione tabelką zawierającą uzyskane wyniki i możliwą ilość punktów w odniesieniu do poszczególnych elementów rekrutacji. Należy podkreślić, że zarzut naruszenia przepisu art. 107 k.p.a., został podzielony przez organ odwoławczy, i jak już podniesiono wcześniej, był on przyczyną uchylenia decyzji Komisji. Przy czym zarzut ten obejmował brak ustawowych elementów decyzji administracyjnej, jakim jest - uzasadnienie faktyczne motywów rozstrzygnięcia oraz uzasadnienie podstawy prawnej. Ponadto nie była obojętna dla możliwości obrony interesu prawnego okoliczność, że w odwołaniu (w pkt 4) skarżący zawarł również wniosek o zaznajomienie z aktami administracyjnymi, po uprzednim wskazaniu miejsca i czasu udostępnienia akt. Z akt zaś sprawy nie wynika, aby wniosek ten został przez organ odwoławczy uwzględniony.
W przywołanych okolicznościach sprawy oraz wobec poczynionych rozważań, nie można w żadnej mierze podzielić poglądu organu odwoławczego, że zaistniałe uchybienia mają jedynie charakter formalno-prawny.
Niewątpliwie, organ odwoławczy ma uprawnienie do korygowania wad decyzji pierwszoinstancyjnej. Jednak zdaniem Sądu, uprawnienie to, nie może prowadzić do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza zasady dwuinstancyjności. Nie może również pozbawiać strony pełnej i szerokiej możliwości obrony jej interesu prawnego. A z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Dlatego, niezależnie od innych zarzutów podniesionych w skardze, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu i wyeliminowaniu z obrotu prawnego.
Rozpatrując bowiem stan faktyczny i prawny sprawy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisu art.15 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt.1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tej sytuacji za przedwczesne należy ocenić pozostałe sformułowane zarzuty skargi, zwłaszcza w zakresie naruszenia prawa materialnego. Można tu dodać, a co zostało podniesiono już wyżej, organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania w uzasadnieniu w zaskarżonej decyzji. Tym samym treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji uniemożliwia również sądowi prawidłową kontrolę zapadłego rozstrzygnięcia w tym zakresie.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ uwzględni powyższe stanowisko, a po przeprowadzonym postępowaniu podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło