III SA/Gd 498/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki jawnej z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 8 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie cła antydumpingowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 20 sierpnia 2013 r. A Spółka jawna z siedzibą w K. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że kapitał zakładowy spółki wynosi 800.000 zł. Wartość środków trwałych spółki według bilansu za ostatni rok wynosi 650.148,83 zł. W 2012 r. spółka osiągnęła stratę w wysokości 1.492.842,76 zł. Na rachunkach bankowych spółki (na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy) znajdowało się: - na rachunku prowadzonym w walucie krajowej – minus 1.876.347,95 zł; - na rachunku prowadzonym w walucie krajowej - 8.762,72 zł; - na rachunku prowadzonym w walucie krajowej – 830,58 zł; - na rachunku prowadzonym w USD – 38.237,33 USD; - na rachunku prowadzonym w EURO – 298,77 EURO. Uzasadniając złożony wniosek spółka wskazała, że miesięczne zobowiązania wynoszą około 1.300.000 zł. Największą wartość stanowią zobowiązania z tytułu zakupu towarów, które muszą być nabywane w określonej ilości w celu utrzymywania zapasów magazynowych. Utrzymanie zapasów umożliwia spółce osiąganie przychodów pozwalających na jej bieżące funkcjonowanie. Ponadto spółka spłaca zobowiązania kredytowe oraz raty cła antydumpingowego na rzecz izby celnej. Co nadto istotne, rok 2012 r. spółka zamknęła stratą. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka dołączyła: - dokument w przedmiocie potwierdzenia sald na rachunkach bankowych na dzień 31 grudnia 2012 r.; - zestawienie miesięcznych zobowiązań obciążających spółkę; - sprawozdanie finansowe za rok 2012 (wraz z bilansem i rachunkiem zysków i strat). Celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 29 lipca 2013 r. spółka została wezwana do przedłożenia następujących dokumentów: a) odpisów zeznań podatkowych składanych przez spółkę za lata 2011 i 2012; b) deklaracji VAT-7 składanych przez spółkę za miesiące kwiecień - czerwiec 2013 r.; c) dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodu i dochodu (lub straty) za okres ostatnich trzech miesięcy; d) kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych zobowiązań obciążających spółkę z tytułu zawartych umów leasingu, kredytów, opłat za media, obsługę księgową, BHP i informatyczną; e) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez spółkę rachunków bankowych (w tym wyciągów z kont i lokat dewizowych) obrazujących historię i salda tych rachunków (wpłaty, wypłaty) w okresie ostatnich trzech miesięcy; f) oświadczenia, czy z majątku spółki prowadzona jest aktualnie egzekucja sądowa bądź administracyjna - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących jej stan i dokonane czynności egzekucyjne; g) oświadczenia, czy spółka posiada wymagalne zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, urzędu skarbowego, banków, kontrahentów, dostawców mediów oraz innych podmiotów, których nie spłaca - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia; h) oświadczenia, czy spółka posiada przysługujące jej wymagalne i niesporne wierzytelności wobec kontrahentów i innych podmiotów - a jeżeli tak - do przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujących aktualny stan tych wierzytelności. W dniu 17 czerwca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęły: - deklaracje podatkowe wspólników spółki PIT 36 L złożone za lata 2011 – 2012; - deklaracje VAT – 7 za miesiące kwiecień - czerwiec 2013 r.; - sprawozdanie o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz o nakładach na środki trwałe w II kwartale 2013 r.; - oświadczenie w przedmiocie zobowiązań na koniec lipca 2013 r. wynoszących 4.207.547,91 zł; - oświadczenie w przedmiocie stanu należności na koniec lipca 2013 r. wynoszących 2.451.478,53 zł; - oświadczenie w przedmiocie płatności należności względem podmiotów trzecich; - kserokopie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 marca 2013 r. (jedna decyzja) i z dnia 31 lipca 2013 r. (dwie decyzje) w przedmiocie rozłożenia na raty spłat cła antydumpingowego obciążającego spółkę - faktury VAT za usługi i towary nabywane przez spółkę w okresie maj – lipiec 2013 r.; - wydruki obrazujące historię operacji na rachunkach bankowych prowadzonych dla spółki. Z przedstawionych dokumentów wynika, że wartość aktywów trwałych na koniec II kwartału 2013 r. wynosiła 580.000 zł. Z kolei wartość aktywów obrotowych, w tym zapasów i towarów wynosiła 5.078.000 zł. W okresie 1 kwietnia – 30 czerwca 2013 r. spółka uzyskała przychody netto wynoszące 5.229.000 zł i wygenerowała zysk netto w wysokości 603.000 zł. Z oświadczenia datowanego na dzień 22 sierpnia 2013 r. wynikało ponadto, że zobowiązania względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, urzędu skarbowego, urzędu celnego i banków regulowane są terminowo. Względem spółki nie jest prowadzone jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne. Wszelkie zobowiązania spółka stara się regulować w terminie, w miarę możliwości płatniczych. Należności od kontrahentów i innych podmiotów wpłacane są z kolei regularnie, przy czym okres opóźnień w ostatnim czasie zwiększył się i wynosi średnio od 45 do 60 dni. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 19 września 2013 r. wezwano spółkę do przedłożenia w terminie 7 dni dodatkowych dokumentów, to jest: - dokumentów obrazujących wysokość wszystkich miesięcznych dochodów brutto wspólników A Spółki jawnej z siedzibą w K. i ich współmałżonków w okresie ostatnich 6 miesięcy; - dokumentów obrazujących stan majątkowy ww. osób, w tym posiadane przez wspólników i ich współmałżonków nieruchomości, przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro oraz zarejestrowane na ww. osoby pojazdy mechaniczne (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); - wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wspólników spółki i ich współmałżonków osobistych rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wspólników i ich współmałżonków (utrzymanie posiadanych nieruchomości, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, inne). W dniu 21 października 2013 r., w następstwie przedłużenia ww. terminu 7- dniowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęły: - podpisane przez pełnomocnika spółki oświadczenie w przedmiocie uzyskiwanych przychodów oraz nieruchomości posiadanych przez wspólników i ich współmałżonków; - kserokopie decyzji wydanych przez Zakładu Ubezpieczę Społecznych w przedmiocie waloryzacji świadczeń emerytalnych przysługujących B. K. (wspólnikowi spółki) oraz jego żonie H. K.; - kserokopia decyzji wydanej przez Zakładu Ubezpieczę Społecznych w przedmiocie waloryzacji świadczeń emerytalnych przysługujących W. K. (wspólnikowi spółki); - umowa najmu lokalu mieszkalnego, której stroną jest A. K. (wspólnik spółki); - zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu L. K. (żony wspólnika); - umowa najmu lokalu mieszkalnego, której stroną jest F. S. (wspólnik spółki); - podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres 1 stycznia – 30 września 2013 r. obrazujące uzyskiwanie przez K. S. (żonę wspólnika) przychodów z tytułu działalności gospodarczej. W powyższym stanie faktycznym uznano, co następuje: W świetle art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie częściowym (poprzez zwolnienie od kosztów sądowych) obejmować może zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Z kolei w myśl art. 246 § 2 pkt 2 ww. aktu normatywnego jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brzmienie powołanego przepisu wskazuje wprost, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić gdy strona wykaże, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stwierdzić przy tym należy, iż dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kompleksowa analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala bowiem ocenić, czy wskazywane trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. w tej materii: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08 oraz z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 66/99; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowym podkreśla się ponadto, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i jej aktualnych możliwości płatniczych (por. m.in. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 października 2008 r.; sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że koszty sądowe w przedmiotowej sprawie kształtują: - wpis od skargi wynoszący 1 % wartości przedmiotu zaskarżenia czyli w realiach sprawy 13.214 zł (vide: § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); - ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi (vide: § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); - ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wynoszący 100 zł (vide: § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); - ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (vide: § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Mając na uwadze ww. regulację normatywną jak i okoliczności faktyczne związane z sytuacją majątkową spółki osobowej będącej podmiotem wnioskującym o przyznanie prawa pomocy uznano, że skarżąca nie wykazała zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Zestawienie ww. kwot ze stanem majątkowym spółki nie uzasadnia bowiem uznania, że ww. nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy wskazać, że dokumenty obrazujące sytuację majątkową i dochodową spółki oraz jej wspólników w szerszej perspektywie czasowej przeczą argumentacji zawartej we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Spółka prowadzi działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach, zatrudnia kilkadziesiąt osób, generuje określone przychody i – co istotne - na bieżąco reguluje wszystkie wymagalne należności. Wynikająca z dokumentów strata wspólników w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej za rok 2012 nie oznacza zaś automatycznego braku jakichkolwiek środków finansowych. Strata ta jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami. W istocie bowiem ponoszone przez ww. osoby koszty są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i stanowią jej naturalną konsekwencją (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 549/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedstawionych dokumentów wynika ponadto, że spółka posiada majątek o znacznej wartości, którego składniki może w określony sposób spieniężyć przeznaczając uzyskane środki na zaspokojenie kosztów niniejszego postępowania.. Co warte podkreślenia, wnioskodawczyni dysponuje określonymi środkami pieniężnymi zdeponowanymi na rachunkach bankowych prowadzonych w walucie obcej. Przedmiotową okoliczność obrazują wprost dokumenty odnoszące się do obrotów na rachunkach bankowych. Zauważyć przy tym należy, że spółka nie przedstawiła dokumentów, które wskazywałby, że jej rachunki bankowe zostały w jakikolwiek sposób zablokowane czy zabezpieczone. Oznacza to, że spółka nie ma przeszkód aby dysponować posiadanymi środkami finansowymi. Ponadto przeciwko spółce nie toczy się jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne Powyższej oceny sytuacji majątkowej spółki nie zmienia w żaden sposób fakt, że na koniec II kwartału 2013 r. spółka posiadała zobowiązania krótkoterminowe w kwocie 3.879.000 zł, w tym m.in. z tytułu dostaw i usług w wysokości 1.405.000 zł, z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń w wysokości 631.000 zł oraz z tytułu kredytów i pożyczek w wysokości 1.789.000 zł. Należy mieć bowiem na uwadze, że spółka posiadała należności krótkoterminowe w kwocie 2.801.000 zł, w tym m.in. z tytułu dostaw i usług w wysokości 2.783.000 zł, wskazywane już wcześniej aktywa obrotowe w wysokości 5.078.000 zł oraz środki i inne aktywa pieniężne w wysokości 52.000 zł. W orzecznictwie podkreśla się z kolei, że podmiot dysponujący majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość należnego wpisu nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04 oraz z dnia 19 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 199/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od powyższego należy podnieść, że w sytuacji, gdy spółka jawna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, to ze względu na odpowiedzialność wspólników spółki, określoną w art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1030), należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy badać sytuację majątkową samych wspólników. Mając na uwadze istotę ww. analizy zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 19 września 2013 r. wezwano pełnomocnika spółki do przedłożenia kompleksowej dokumentacji obrazującej stan majątkowy wspólników, w tym posiadane przez te osoby środki finansowe. Przedmiotowe wezwanie zostało wykonane w sposób selektywny gdyż do akt sprawy nie przedłożono istotnych z punktu widzenia oceny sytuacji majątkowej wspólników wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wspólników spółki i ich współmałżonków osobistych rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy. Warto w tym miejscu podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się bowiem, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów, względnie wykonanie określonego wezwania w sposób wybiórczy uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Pomimo selektywnego wykonania ww. zarządzenia zauważyć należy, że wszyscy wspólnicy A Spółka jawna posiadają nieruchomości o znacznej wartości generując niezwiązane z działalnością spółki dodatkowe, stałe dochody (świadczenia emerytalne, dochody z tytułu najmu). W reasumpcji uznano, że spółka jako stabilny i generujący przychody podmiot gospodarczy, względnie jej wspólnicy mają realne możliwości finansowe i dostateczne środki na poniesienie kosztów niniejszego postępowania zainicjowanego przez spółkę przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku. Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia odmawiając wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.