III SA/Gd 512/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia 8 marca 2016 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2015 poz. 1412 ze zm.) oraz § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013, poz.1367), po rozpatrzeniu odwołania firmy A. Sp. z o.o. w S., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. nr [...] stwierdzającą u M. S. chorobę zawodową – przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki (poz. 19.1. załącznika do ww. Rozporządzenia Rady Ministrów) Jak ustaliły organy, M. S. w okresie od 2005 do 2006 r. pracował w firmie B. Polska Sp. z o.o. na stanowisku montera narzędzi – pomocnika malarza – presera, w okresie od 2006 do 2009 r. w C. na stanowisku wulkanizatora, a w okresie od 2010 r. do 2012 r. w firmie A. Sp. z o.o. w S. na stanowisku pakowacza. Odnosząc się do zarzutów odwołania, sformułowanych przez odwołującą się Spółkę A. Sp. z o.o. w S., [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w podkreślił, że organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy zebrał wyczerpujący materiał dowodowy, dający podstawy do stwierdzenia związku pomiędzy narażeniem zawodowym występującym w ostatnim miejscu zatrudnienia M. S., a zdiagnozowanym u niego i potwierdzonym orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia 5 grudnia 2013 r. schorzeniem - zaciskającym zapaleniem pochewek ścięgnistych palców II-V obu rąk. Organ podkreślił, że schorzenie to jest tożsame z jednostką chorobową z poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych. Ponadto jedynym zakładem pracy, w którym występowało narażenie zawodowe, mogące spowodować u M. S. schorzenie, oraz w którym spełnione zostało kryterium czasu, jaki upłynął od zakończenia pracy w narażeniu, do wystąpienia udokumentowanych objawów schorzenia, była firma A. Sp. z o.o. w S.. Lekarz orzecznik wskazał również, że rozpoznanie u M. S. zmian przeciążeniowo-zapalnych pochewek ścięgnistych zginaczy palców obu rąk świadczy o niekwestionowanym przeciążeniu obu rąk, a dodatkowo - zawód pakowacza jest kwalifikowany do grupy zawodów o zwiększonym ryzyku zachorowań na przewlekłe choroby układu ruchu, w tym - przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki. Organ odwoławczy podkreślił, że zarówno orzeczenie lekarskie WOMP nr [...], jak i karta oceny narażenia zawodowego zostały sporządzone przez uprawnione do tego osoby i nie budzą zastrzeżeń. Spółka A. Sp. z o.o. w S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła o uchylenie decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w związku z naruszeniem: - art. 235 ¹ Kodeksu pracy poprzez uznanie za prawidłowe stwierdzenia organu I instancji choroby zawodowej mimo braku wykazania bezspornego albo z wysokim prawdopodobieństwem, że stwierdzone schorzenie wnioskodawcy ma związek z narażeniem zawodowym w postaci sposobu wykonywania pracy, - § 6 ust. 2 pkt 5, ust. 3 pkt 3 i ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych przez uznanie za prawidłowe rozstrzygnięcia organu I instancji pomimo nieustalenia elementów narażenia zawodowego i tym samym nieprawidłową ocenę tego narażenia, - art. 7, 8, 11, 77 i 80 Kpa poprzez uznanie za prawidłowe rozstrzygnięcia organu I instancji mimo niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, zignorowanie zarzutów skarżącego i przyjęcia za podstawę prawną rozstrzygnięcia orzeczenia lekarskiego mimo braków tego orzeczenia, - art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa poprzez utrzymania w mocy decyzji organu I instancji pomimo, że narusza ona prawo materialne i przepisy postępowania. Strona skarżąca podkreśla, że z orzeczenia lekarskiego nie wynika, dlaczego schorzenie palców obu rąk wnioskodawcy zostało powiązane ze sposobem wykonywania pracy tj. w szczególności nie wynika z niego, które ruchy, jakich części ciała i w jaki sposób wykonywane doprowadziły do powstania schorzenia, ani też na jakiej postawie stwierdzono, że schorzenie jest skutkiem ciągu nakładających się i następujących po sobie mikrourazów. Z orzeczenia nie wynika także, aby dokonano jakichkolwiek ustaleń lub badań w celu wykluczenia pozazawodowych przyczyn schorzenia. W ocenie strony skarżącej poważne wątpliwości co do związku sposobu wykonywania pracy ze stwierdzonym schorzeniem budzi fakt, że chorób takich nie stwierdzono u żadnych innych pracowników wykonujących taką samą pracę w firmie przez około 10 lat, ani nawet u żadnych innych z wieloletnich pracowników wykonujących prace przy produkcji okien znacznie bardziej angażujące ręce, niż praca, którą M. S. wykonywał faktycznie tylko 13 miesięcy (przez pozostałe 15 miesięcy był nieobecny w pracy). Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Postępowanie przed sądami administracyjnymi normowane jest przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ocenie Sądu skarga w niniejszej sprawie nie może być uwzględniona. Przedmiotem sądowej kontroli w przedmiotowej sprawie jest ocena prawidłowości postępowania organów inspekcji sanitarnej oraz zasadności przesłanek, w oparciu o które [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał decyzję stwierdzającą u M. S. chorobę zawodową. Decyzja wydana w tym przedmiocie przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 marca 2016 r. jest kwestionowana przez spółkę A. Sp. z o.o. w S., która stoi na stanowisku, że nie jest możliwe, aby M. S. zachorował na stwierdzoną u niego chorobę na skutek wykonywanej w tej spółce pracy pakowacza. W niniejszej sprawie przydatnym będzie odwołanie się przez Sąd do specyfiki procedury poprzedzającej wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U.2016, poz. 1666 ze zm., dalej jako Kp.) za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 Kp) Jak wynika z treści przywołanego wyżej przepisu, aby określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową, muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych; po drugie, winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej, albo w związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1¹ Kp Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. 2013.1367 ze zm.), które określa sposób i tryb postępowania dotyczący rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Zgodnie z § 8 ust. 1 tego rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. W związku z powyższym, organy inspekcji sanitarnej rozpoznając sprawę dotyczącą stwierdzenia choroby zawodowej winny postępowanie wyjaśniające ukierunkować na ustalenie takich okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia, jak: 1 stwierdzenie istnienia u danej osoby typu jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych; 2 określenie rodzaju pracy i warunków, w jakich osoba ta wykonywała bądź wykonuje pracę, wskazujących na występowanie w środowisku pracy obiektywnych czynników wpływających (narażających) na powstanie choroby zawodowej; 3. wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzonymi warunkami wykonywanej pracy bądź sposobem jej wykonywania, a wpływem tych okoliczności na powstanie u danej osoby choroby zawodowej. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z wymogami procedury administracyjnej i na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego. Stosownie do postanowień § 2 powołanego rozporządzenia wykaz chorób zawodowych określa załącznik do rozporządzenia. Pod pozycją 19.1 tego załącznika wskazuje się jako chorobę zawodową: przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki. Zgodnie z § 5 w zw. z § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia, właściwym do wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest wyłącznie lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I stopnia wymienionej w § 5 ust. 2, bądź w jednostce orzeczniczej II stopnia określonej w § 5 ust. 3 rozporządzenia. Wskazany lekarz wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). W aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 5 grudnia 2013 r. o rozpoznaniu u M. S. choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. Orzeczenie to, jako korzystne dla badanego, nie zostało zaskarżone do jednostki orzeczniczej II stopnia. Należy podkreślić, że w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny zebranej dokumentacji medycznej. W orzecznictwie administracyjnym wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma więc prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów oraz z faktu, że zgodnie z ww. przepisem § 5 ust. 1 rozporządzenia, tylko uprawniony lekarz, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia, jest właściwy do rozpoznania choroby zawodowej. Organy administracji są zatem związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia danej osoby kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, czy wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 272/10, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Takie stanowisko, akceptowane przez Sąd w przedmiotowej sprawie, zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. (OPS 3/02). Jest ono w pełni aktualne mając na uwadze okoliczność, że w dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, zastępujące mający za przedmiot tę samą materię, co akt normatywny z 2002 r. Skarżąca koncentruje swoją argumentację na wskazaniu, że choroba M. S. nie jest związana w wykonywaną w Spółce pracą pakowacza i kwestionuje rzetelność wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego. Podkreślenia wymaga, że związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w tym - pod kątem spełnienia wymagań opinii biegłego. Jednak w ocenie Sądu w tej sprawie, w świetle wskazanych wyżej przepisów proceduralnych, organy inspekcji sanitarnej nie miały podstaw do poddania w wątpliwość wiarygodności orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 5 grudnia 2013 r. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w orzeczeniu tym wyjaśniono, z jakich względów jednostka orzecznicza powiązała występującą u M. S. chorobę układu ruchu ze sposobem jego pracy tj. uznała etiologię zawodową ww. schorzenia. Orzeczenie lekarskie, na którym oparto wydane w sprawie decyzje, jest sporządzone w sposób wyczerpujący, przez uprawnionego lekarza, zawiera jasne uzasadnienie, wskazuje na przeprowadzone w sprawie badania lekarskie i ich wyniki oraz - precyzyjnie wyjaśnia przyczyny rozpoznania u badanego choroby i uznania jej etiologii zawodowej. W toku postępowania organy dążyły do jak najpełniejszego i wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie. W 2014 r. organ inspekcji sanitarnej sporządził nową kartę oceny narażenia zawodowego. Karta została przesłana do jednostki orzeczniczej I stopnia. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w piśmie z dnia 30 października 2015 r. w odpowiedzi poinformował Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego w S., że nie widzi postaw do weryfikacji orzeczenia nr [...], które pozostaje aktualne i prawidłowe. WOMP potwierdził, że rozpoznanie u badanego zaciskającego zapalenia pochewek ścięgnistych palców obu rąk ma charakter przewlekły i wyczerpuje znamiona schorzenia wskazanego w poz.19 pkt 1 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Skoro u badanego stwierdzono, że w 2012 r., zachorował na przewlekłe zapalenie pochewek ścięgien stawowych i dla stwierdzenia zawodowej etiologii tej choroby wystarczające było uwzględnienie informacji uzyskanych od pracownika i pracodawcy i wynikających z oceny narażenia zawodowego, to, wbrew zarzutom skargi, jednostka orzecznicza nie miała obowiązku wykonywania badań lekarskich, które w dodatkowy sposób wykluczyłyby zawodową etiologię schorzenia. Nie miała już zresztą takich możliwości - w orzeczeniu wyraźnie wskazano, że jeszcze przed jego wydaniem, na skutek braku skuteczności leczenia farmakologicznego, M. S. przeszedł w 2012 r. kolejne operacje chirurgiczne obu rąk. Spółka kwestionuje ponadto rzetelność orzeczenia wskazując, że M. S. jest jedyną osobą zatrudnioną w Spółce, która kiedykolwiek zgłosiła dolegliwości związane z zapaleniem ściągna i jego pochewki, uwzględniając przy tym pracowników z dłuższym stażem i wykonujących pracę wiążącą się z większym obciążeniem rąk, niż przy pakowaniu okien. Argument ten nie ma racji bytu, skoro w sprawie bezspornie stwierdzono - i nie kwestionuje też tego pracodawca - że M. S. niewątpliwie zachorował na zapalenie pochewek ścięgnistych palców obu rąk i to podczas pracy u skarżącej. Organy orzekające w przedmiotowej sprawie prawidłowo także przyjęły, że stwierdzona u M. S. choroba z wysokim prawdopodobieństwem pozostaje w związku ze sposobem wykonywania pracy pakowacza. Powyższe ustalenie, wbrew zarzutom skargi, nie nosi znamion dowolności i znajduje oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w tym w szczególności w ocenie narażenia zawodowego, jak i wyżej omówionym orzeczeniu lekarskim. Karta oceny narażenia zawodowego z dnia 24 lutego 2014 r. dotycząca zatrudnienia M. S. w Spółce w okresie od 9 sierpnia 2010 r. do 7 grudnia 2012 r., spełnia warunki określone w § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W karcie szczegółowo opisano sposób wykonywania pracy, określono obciążenie wysiłkiem fizycznym oraz podano chronometraż czynności, które mogły spowodować nadmierne obciążenie rąk. Na tej podstawie stwierdzono, że rodzaj i charakterystyka wykonywanej przez M. S. pracy stwarzała możliwość powstania choroby zawodowej z grupy przewlekłych chorób układu ruchu, wywołanych sposobem wykonywania pracy tj. przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. Dodać należy, że M. S. był zatrudniony w Spółce w okresie od 9 sierpnia 2010 r. do 7 grudnia 2012 r. Jak wskazano w orzeczeniu lekarskim, udokumentowane objawy ww. choroby w postaci nasilonego bólu i drętwienia nadgarstków ujawniły się u M. S. w lutym 2012 r. tj. w okresie, który zgodnie z załącznikiem do ww. rozporządzenia upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Argument strony skarżącej, że M. S. nie świadczył pracy na rzecz Spółki przez cały okres zatrudnienia, pozostaje zatem bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Reasumując, w ocenie Sądu organy podjęły w sprawie rozstrzygnięcie w oparciu o prawidłowo zgromadzony i wiarygodny materiał dowodowy, który potwierdził wystąpienia u skarżącego choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych pod poz. 19.1 oraz wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia choroby w związku ze sposobem wykonywania przez M. S. pracy w firmie strony skarżącej. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę Spółki A. Sp. z o.o. w S. na podstawie art. 151 p.p.s.a.