III SA/Gd 525/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 10 września 2009 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. W dniu 26 lutego 2007 r. J. P. została skierowana na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej – uszkodzenie słuchu. Po przeprowadzeniu stosownego postępowania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 5 lutego 2008 r. nie stwierdził u wymienionej choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. W następstwie rozpoznania skargi strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 20 listopada 2008 r. III SA/Gd 237/08 uchylił obie w/w decyzje. Sąd wskazał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. P 23/07 (Dz. U. Nr 116, poz. 740) orzekł, że zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia), jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Mając na uwadze treść tego wyroku Trybunału Konstytucyjnego i art. 178 Konstytucji RP Sąd odmówił zastosowania przepisów rangi podstawowej tj. wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., uznając tym samym, że organy orzekały na podstawie niekonstytucyjnych przepisów. Jednocześnie Sąd nakazał organom rozpatrzenie sprawy niezwłocznie po uchwaleniu przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją RP. Decyzją z dnia 4 sierpnia 2009 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie stwierdził u J. P. choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat, wymienioną w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) – zwanego dalej również rozporządzeniem. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), § 8 ust. 1, § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. W uzasadnieniu organ podniósł, że rozstrzygniecie wydano w oparciu o karty oceny narażenia zawodowego, orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 6 lipca 2007 r. wystawione przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. oraz orzeczenie lekarskie z dnia 22 listopada 2007 r. wystawione przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. Organ ustalił, że strona w latach 1980-2006 pracowała w szkole podstawowej jako nauczyciel różnych przedmiotów. Od 1991 r. była leczona z powodu objawów choroby krtani pod postacią nawracającej chrypki i bezgłosu po dłuższym wysiłku głosowym. W latach 1992-1993 korzystała z płatnego urlopu dla poratowania zdrowia. Jak podniósł organ, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. przeprowadził badania i stwierdził w orzeczeniu lekarskim, że mimo wieloletniego narażanie na nadmierny wysiłek głosowy, rozpoznane u pacjentki zmiany w krtani nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych. Również jednostka orzecznicza drugiego stopnia (Instytut Medycyny Pracy w Ł.) nie stwierdziła zmian organicznych w zakresie krtani uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego, w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Organ dodał, że zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzania, stosuje się, przepisy tego rozporządzenia z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. J. P. odwołała się od tej decyzji, twierdząc że schorzenie jest związane z jej wieloletnią pracą jako nauczyciela. Ponadto laryngolog kierując ją na badania w celu stwierdzenia choroby zawodowej wskazywał na schorzenie znajdujące się w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 10 września 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Sanitarnego, podkreślając że orzeczenia lekarskie zostały wydane przez uprawnionych lekarzy, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych. Ponieważ jednostki te, na podstawie badań, nie rozpoznały choroby zawodowej u strony, nie został spełniony jeden z warunków koniecznych do stwierdzenia choroby zawodowej. Wskazał również, że nie każde schorzenie krtani występujące u osoby pracującej przez wiele lat w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy może być kwalifikowane jako choroba zawodowa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. P. stwierdziła jedynie, że decyzja organu odwoławczego jest dla niej krzywdząca. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując swojej stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga jest niezasadna. Kodeks pracy w art. 2351 stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 k.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W § 2 rozporządzenie stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia. Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów. Jak słusznie podkreślił organ pierwszej instancji przepis § 11 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia stanowi, że z zastrzeżeniem postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem 3 września 2002 r., do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. W konsekwencji należy uznać, że opinie medycznych jednostek orzeczniczych wydanych przed wejściem w życie przedmiotowego rozporządzenia zachowały aktualność. Zwłaszcza, że nowe rozporządzenie zawiera w poz. 15 wykazu chorób zawodowych taką samą treść jak wykaz chorób zawodowych obowiązujący w czasie wydawania orzeczeń lekarskich w sprawie. Sąd podkreśla, że pojęcie "choroby zawodowej" ma znaczenie normatywne, tzn. że za taką można uznać jedynie schorzenie określone w wykazie chorób zawodowych, i to po przeprowadzeniu określonego postępowania zakończonego wydaniem stosownej decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2007 r. II OSK 127/07, Lex nr 342633). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W niniejszej sprawie orzeczenie lekarskie WOMP w G. nr [...] zostało wydane po przeprowadzeniu badań skarżącej i w sposób kategoryczny wykluczyło rozpoznanie choroby zawodowej. Podobne wnioski sformułował Instytut Medycyny Pracy w orzeczeniu lekarskim nr [...]. Ten ostatni przeprowadził badania laryngologiczne, foniatryczne i videostroboskowe, a nadto szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko. Sąd nie dostrzegł we wskazanych opiniach błędów formalnych, sprzeczności czy też innych wad pozwalających na podważenie ich wiarygodności. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym chorób zawodowych przyjęto pogląd, że organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym przez upoważnione placówki (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r. VII SA/Wa 2429/06, baza Lex nr 334113; wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2005 r. I SA/Wa 184/05, baza Lex nr 192632). Sąd w składzie orzekającym podziela ten pogląd i uznaje że jest aktualny w obecnym stanie prawnym. Należy dodać, że Sąd rozumie poczucie krzywdy ze strony skarżącej. Zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ulega wątpliwości, że przez ok. 26 lat pracowała ona w narażeniu na znaczny wysiłek głosowy, a nadto leczyła się w przedmiotowym zakresie. Jak wspomniano, Sąd jest zobligowany respektować normy prawne. W szczególności sądy administracyjne nie orzekają w oparciu o zasady współżycia społecznego, a oceniają działania organów w zakresie zgodności z przepisami prawa. W sprawie, gdy oba w/w orzeczenia lekarskie nie wykazały podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej nie mogły orzec wbrew tym opiniom medycznym. Sąd nie ma kompetencji do merytorycznego kwestionowania wiedzy medycznej lekarzy orzeczników. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.