III SA/Gd 565/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 27 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia 10 kwietnia 2015r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.), po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej, nie stwierdził u A. S. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej, wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1 ustawy Kodeks pracy. W uzasadnieniu organ wskazał, że do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wpłynęło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u A. S. - astma oskrzelowa. W dniu 5 sierpnia 2014 r. uprawniony pracownik Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego sporządził kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. wydał w dniu 11 grudnia 2014 r. orzeczenie lekarskie nr [...], o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W odwołaniu od powyższej decyzji A. S. podniósł, że nie zgadza się z zaskarżonym orzeczeniem lekarskim. Wskazał, że praca w kontakcie z czynnikami chemicznymi przez okres około 10 lat spowodowała u niego astmę oskrzelową. Uczulenie na aspirynę spowodowało silniejszy atak astmy, która wcześniej była już w stopniu zaawansowanym. Decyzją z dnia 27 maja 2015 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykazanie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Zdaniem organu warunek pierwszy nie został spełniony, ponieważ rozpoznane schorzenie nie znajduje się w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, stanowiącym wykaz chorób zawodowych. Natomiast w oparciu o zgromadzoną dokumentację można stwierdzić, że w latach 1983-1984 i 1984-1995 A. S. pracował w narażeniu na czynniki chemiczne zawarte w dymie spawalniczym - mangan, żelazo, tlenki azotu i tlenek węgla oraz w zapyleniu. Dalej organ wyjaśnił, że podejmując decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia organ inspekcji sanitarnej związany jest orzeczeniem lekarskim wydanym w danej sprawie zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Zarzuty podniesione przez A. S. w odwołaniu nie znajdują potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego A. S. wniósł o uchylenie rozstrzygnięć obu instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że skarżący cierpi na astmę aspirynową spowodowaną aspiryną i lekami aspirynopodobnymi, podczas gdy prawidłowa analiza zgromadzonego materiału nie prowadzi do takiego wniosku – co narusza art. 7 i 8 k.p.a.. W uzasadnieniu skarżący podał, że w materiale dowodowym brak jest jakiejkolwiek informacji na temat zażywania leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych zawierających aspirynę i składniki aspirynopodobne. Znajduje się natomiast pełna dokumentacja dotycząca długoletniego okresu leczenia z powodu astmy oskrzelowej, bez jakiejkolwiek wzmianki o jej związku z aspiryną. W ocenie skarżącego ustalenia organów obu instancji mijają się ze zdrowym rozsądkiem. Skarżący podniósł, że przez ponad dziesięć lat pracował jako spawacz i był narażony na substancje szkodliwe powstające w związku ze spawaniem. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 17 września 2015r. skarżący podał, że w czasie zatrudnienia miał duszności i był leczony na astmę oskrzelową. Po przyjęciu aspiryny okazało się, że jest na nią uczulony. Z powodu astmy miał usuwane polipy. Pojawiały się także problemy związane z górnymi drogami oddechowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2014r. poz. 1502 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Wykaz chorób zawodowych został określony w załączniku do - wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeksu pracy – rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), zwanego dalej rozporządzeniem. W niniejszej sprawie podejrzenie istnienia choroby zawodowej u skarżącego dotyczyło choroby wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych (załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych), tj. jednostki chorobowej określonej jako: " Astma oskrzelowa". W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Analizując podstawy wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej należy w szczególności zwrócić uwagę na regulację sposobu orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej. Stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia wydawanie orzeczeń w tym przedmiocie zostało powierzone lekarzom spełniającym wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, zatrudnionym w jednostkach orzeczniczych I stopnia (wymienionych w § 5 ust. 2 rozporządzenia) oraz II stopnia (wskazanych w § 5 ust. 3 rozporządzenia). Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (ust. 1); w takim przypadku wniosek o przeprowadzenie ponownego badania składa się w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem jednostki orzeczniczej I stopnia zatrudniającej lekarza, który wydał to orzeczenie (ust. 2). W orzecznictwie przyjmuje się, że celem tego uregulowania jest zapewnienie - na wniosek pracownika - możliwości quasi instancyjnej kontroli prawidłowości orzeczenia lekarskiego przez jednostkę inną niż ta, która wydała niekorzystne dla niego orzeczenie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 509/11, LEX nr 1085645). W rozpoznawanej sprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. zostało wydane przez lekarza orzecznika Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. (dalej WOMP) orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. W orzeczeniu tym stwierdzono, że nie zostały spełnione warunki konieczne do rozpoznania choroby zawodowej ponieważ rozpoznana astma oskrzelowa nie została wywołana przez czynniki szkodliwe środowiska pracy, lecz spowodowana uczuleniem na leki przyjmowane przez pacjenta, zawierające aspirynę i składniki aspirynopodobne. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję, w której powołując się na ww. orzeczenie nie stwierdził u skarżącego choroby zawodowej – astmy oskrzelowej, bowiem nie została ona wywołana przez czynniki szkodliwe środowiska pracy. Z kolei organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazał, że warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest m.in. rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych. Zdaniem organu warunek ten nie został spełniony, bowiem rozpoznane schorzenie nie znajduje się w tym wykazie. Sąd wyjaśnia, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, wydanym w trybie dawnego i obecnego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. np. wyrok z dnia 24 marca 2000 r., I SA 2334/99; wyrok z dnia 11 sierpnia 2011r. w sprawie sygn. akt II OSK 800/11, LEX nr 1069070). Również tutejszy Sąd w sprawie III SA/Gd 308/10 w wyroku z dnia 18 listopada 2010 r. wydanego na tle stanu faktycznego objętego przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych przyjął, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalić, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. ( LEX nr 625796). Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy Sąd stwierdził, że organ odwoławczy, wbrew prezentowanemu stanowisku odnośnie "związania" organu orzeczeniem lekarskim, wydał decyzję, w której orzekł niezgodnie z treścią orzeczenia WOMP z dnia 11 grudnia 2014 r. Nie wynika z niego bowiem, jak orzekł organ, że skarżący choruje na chorobę niewymienioną w wykazie chorób zawodowych. Jakkolwiek w orzeczeniu mowa jest o astmie skrzelowej aspirynowej, jednak w podsumowaniu WOMP stwierdza wprost, że astma oskrzelowa nie została u skarżącego spowodowana czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy. "Wobec czego brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – astmy oskrzelowej i u pacjenta: A. S." Takie działanie organu stanowi naruszenie § 8 ust. 1 rozporządzenia, bowiem organ odwoławczy orzekł niezgodnie z danymi zawartych w orzeczeniu lekarskim, nie zważając na brak uprawnień do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy dopuścił się na naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało jej uchylenie ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.). Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Organ odwoławczy, mając na uwadze wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania, powinien przeprowadzić postępowanie odpowiadające normom rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ze szczególnym uwzględnieniem § 8 tego rozporządzenia.