III SA/Gd 570/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 58/21 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 28 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 58/21, oddalił skargę M. M. (dalej także jako: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 grudnia 2020 r. (nr [...]), którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 18 lutego 2020 r. (nr [...]) odmawiającej przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę - J. M. Sąd nie podzielił stanowiska organów, że z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania jednoznacznie wynika, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną a niemożnością podjęcia zatrudnienia przez jej opiekuna. Jednakże Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem brak było możliwości uwzględnienia złożonego wniosku. W tym zakresie Sąd wskazał, że z zebranego przez organy administracji materiału dowodowego wynika, że skarżący został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. Zgodnie z odpisem wyroku Sądu Rejonowego z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt [...], Sąd ten zmienił decyzję Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 10 czerwca 2019 r. nr [...], ten sposób, że uznał M. M. za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, wskazując, że przyczyna jego niepełnosprawności powstała przed 21 rokiem życia - w okresie nauki w szkole podstawowej, oraz ustalając, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wyrok ten jest prawomocny. Zatem w rozpatrywanej sprawie należało uznać, że skarżący, co najmniej od 10 czerwca 2019 r., a więc daty wydania decyzji Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności (zmienionej wskazanym wyrokiem) był osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Wniosek o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego skarżący złożył w styczniu 2020 r., a więc w okresie, gdy był on już osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111) wprost stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Żadna ze stron nie wniosła skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, który od dnia 11 czerwca 2021 r. stał się prawomocny. Pismem datowanym na dzień 2 lipca 2021 r. (złożonym za pośrednictwem e-PUAP) M. M. wniósł o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 58/21. Jako podstawę wznowienia skarżący wskazał wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji. Skarżący podniósł, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym doszło do wydania orzeczenia w oparciu o materiał dowodowy, o którego włączeniu nie został poinformowany. Ponadto, po złożeniu skargi, wydany został wyrok w sprawie o przyznanie mu wyższego stopnia niepełnosprawności, co stanęło w sprzeczności z argumentacją zawartą w uzasadnieniu skargi i stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Skarżący wyjaśnił, że mowa jest o wyroku Sądu Rejonowego, Sekcja ds. Ubezpieczeń Społecznych w VI Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 października 2020 r. wydanego w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności, którym orzeczono, że jest on osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku podnosił, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie przysługuje osobom, które nie podejmują zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym. Natomiast w związku z wydanym wyrokiem Sądu Rejonowego nie ma on możliwości podjęcia zatrudnienia z uwagi na własny stan zdrowotny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 58/21, podlega odrzuceniu. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, skierowanym przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, który może być zastosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej w skrócie powoływanej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z treścią art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania Sąd dokonuje jej kontroli z punktu widzenia zachowania warunków formalnych określonych w art. 279 p.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie oraz okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi. W myśl art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Ponadto, stosownie do treści art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym wypadku wyznaczy rozprawę. Badanie pod kątem dopuszczalności wznowienia, o którym mowa w cytowanych wyżej przepisach, nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze. Zaznaczyć należy, że na wstępnym etapie, sąd administracyjny odrzuca skargę o wznowienie postępowania, która w ogóle nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisie działu VII p.p.s.a., względnie, gdy powołana podstawa treściowo odpowiada powyższym przepisom, ale już tylko na podstawie oceny samych akt sprawy sąd władny jest ustalić, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wprost wskazano, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie, nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nie oparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (zob. postanowienia: NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r., w sprawie I FSK 607/06 czy z dnia 23 lutego 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 257/11). Skarga skarżącego o wznowienie postępowania oparta została na podstawie określonej w art. 273 § 2 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Termin do wniesienia skargi opartej na wykryciu okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, biegnie od dnia, w którym strona w sposób wiarygodny dowiedziała się o ich istnieniu i mogła ocenić ich prawdopodobny wpływ na wynik prawomocnie osądzonej sprawy (por. postanowienie SN z dnia 25 stycznia 1967 r., sygn. akt II CZ 128/66, OSPiKA 1968, nr 9, poz. 198). Świadomość strony o istnieniu podstaw wznowienia i data, kiedy strona dowiedziała się o nich, decyduje o dniu rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi. W piśmiennictwie wskazuje się, że w przepisie powyższym chodzi o takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga, ale nie były znane stronom i z tego tylko względu nie mogły one z nich skorzystać, a na dodatek okoliczności te lub środki dowodowe mogły wpłynąć na odmienną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. Środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. może być każdy środek, który zgodnie z prawem służyć może wykazaniu konkretnego faktu. Okolicznością faktyczną jest zaś zdarzenie, fakt lub wydarzenie zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2004 r., sygn. akt: FSK 170/04). Okoliczności te i dowody muszą być przy tym tego rodzaju, że ich znajomość w dacie wydania prawomocnego orzeczenia mogłaby spowodować wydanie rozstrzygnięcia odmiennej treści. Nowe okoliczności czy środki dowodowe to zatem te, które w dacie końcowego rozstrzygnięcia nie były znane rozstrzygającym sprawę, choć obiektywnie istniały, a strona nie miała jakichkolwiek możliwości ich procesowego wykorzystania (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1776/11). Do sytuacji takiej nie można zaliczyć powołania się na okoliczności i dowody jawne, wynikające z materiału poprzedniego postępowania, a tylko niedostrzeżone przez stronę, czy też nawet orzekający w sprawie sąd (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1295/10). Wykrycie okoliczności lub środków dowodowych, z których strona mogła skorzystać przed wydaniem orzeczenia, uniemożliwia skuteczne powołanie się na podstawę wznowieniową wskazaną w art. 273 § 2 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 188/18). W niniejszej sprawie jako nowy dowód, mający - zdaniem skarżącego - istotny wpływ na wynik sprawy, wskazano na wyrok Sądu Rejonowego z dnia 28 października 2020 r., którym zmieniono decyzję Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 10 czerwca 2019 r., w ten sposób, że uznano skarżącego za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. Zauważyć jednak należy, że skarżący w skardze o wznowienie postępowania powołał się na dowód, który już został oceniony i rozważany przez WSA w Gdańsku, który wydał wyrok w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 58/21. Mając to na uwadze wskazać należy, że sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający treści art. 273 § 2 p.p.s.a. nie oznacza oparcia skargi o wznowienie postępowania sądowego na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zaistniała. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu. Nie wystarczy bowiem dla stwierdzenia dopuszczalności skargi o wznowienie wskazać podstawę wznowienia i przytoczyć jej ustawową nazwę. Należy wskazać takie okoliczności faktyczne, które mogą stanowić jedną z podstaw wznowienia postępowania. Jeżeli natomiast już z samego sformułowania powoływanych przez skarżącego okoliczności wynika, że nie stanowią one żadnej z tych podstaw, to nie jest spełniona zasadnicza przyczyna prawna pozwalająca na wznowienie postępowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2015r., sygn. akt I CZ 106/14). Przyczyna podana przez skarżącego nie może w okolicznościach rozpatrywanej sprawy zostać uznana za podstawę wznowienia postępowania. Z użytego w przepisie art. 273 § 2 p.p.s.a. zwrotu "z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu" wynika, że nie dotyczy to takich okoliczności i dowodów, które były w poprzednim postępowaniu jawne i stanowiły element toczącego się postępowania, jak miało to miejsce w tej sprawie. Podkreślić trzeba, że skarga o wznowienie postępowania sądowego nie może zastępować innych środków procesowych zmierzających do weryfikacji zgodności z prawem orzeczeń sądowych, w tym skargi kasacyjnej. Jeżeli skarżący miał wątpliwości co do prawidłowości wydanego przez sąd orzeczenia to powinien zawrzeć je w skardze kasacyjnej od tego orzeczenia, której jak wynika z akt sprawy o sygn. III SA/Gd 58/21 nie złożył. Natomiast, jak wskazuje się w orzecznictwie, w skardze o wznowienie postępowania nie można upatrywać substytutu postępowania kasacyjnego. Są to bowiem dwa odrębne względem siebie postępowania, a co za tym idzie, nie mogą być one inicjowane przez stronę zamiennie, bowiem służą zwalczaniu innych wadliwości orzeczenia sądowego, co znajduje wyraz w uregulowanych przez ustawodawcę podstawach kasacyjnych i wznowieniowych (zob. m.in. WSA w Łodzi w wyroku z dnia 25 maja 2018 r., sygn. II SAB/Łd 54/18). Reasumując, w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka dopuszczalności wznowienia postępowania sądowego, gdyż skarga nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia z art. 273 § 2 p.p.s.a. W konsekwencji uznać należy, że wprawdzie skarżący w skardze o wznowienie postępowania sądowego formalnie powołał ustawową podstawę wznowienia, to jednak w rzeczywistości podstawa ta nie występuje. W tym miejscu zaznaczyć należy, że brak ustawowej podstawy wznowienia skutkuje odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania, bez potrzeby czynienia ustaleń w zakresie zachowania terminu do jej wniesienia (por. postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2004 r., sygn. akt OW 87/04). W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).