III SA/Gd 654/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 30 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do klasyfikacji taryfowej towaru oraz określenia długu celnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem zawartym w skardze z dnia 29 lipca 2015 r., uzupełnionym następnie poprzez złożenie urzędowego formularza PPPr w dniu 7 września 2015 r. "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że kapitał zakładowy spółki wynosi 351.450 zł. Wartość środków trwałych spółki według bilansu za ostatni rok wynosi 0 zł. W 2014 r. spółka osiągnęła zysk netto na poziomie 20.040,78 zł. Na rachunku bankowym spółki (na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy) znajdowało się 9.994,16 zł. W kasie spółka posiadała ponadto 388,84 zł. W świetle zawartej w rubryce nr 10 formularza PPPr informacji spółka posiada zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w kwocie 1.712,78 zł) oraz wobec urzędu skarbowego (w kwocie 210 zł). W uzasadnieniu wniosku spółka podała, że uiszczenie wysokiej kwoty wpisu sądowego grozi wyrządzeniem znacznej szkody i spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, takich jak utrata płynności finansowej a nawet upadłość. Ponadto zdaniem spółki na zasadność złożonego wniosku wskazuje również fakt, że istnieją uzasadnione podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 11 września 2015r. wezwał spółkę do przedłożenia wymienionych w piśmie dokumentów i oświadczeń, celem weryfikacji danych zawartych we wniosku. Spółka w odpowiedzi na w/w wezwanie przedłożyła stosowne dokumenty, w tym deklaracje CIT – 8 za 2014r. oraz deklaracje VAT – 7 za miesiące maj-lipiec 2015r. Postanowieniem z dnia 2 października 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania spółce prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym od powyższego postanowienia sprzeciwie spółka zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, w szczególności poprzez przyjęcie, że spółka nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. W sprzeciwie Spółka podała, że w ostatnim czasie jej kondycja finansowa się pogorszyła ze względu na egzekucję prowadzoną przez Dyrektora Izby Celnej na podstawie trzech tytułów egzekucyjnych wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 lipca 2015 r. Na ich podstawie dokonano zajęcia rachunku bankowego Spółki na kwotę 52 897,33 zł, co wskazuje na zmianę okoliczności sprawy i znaczne uszczuplenie stanu konta bankowego Spółki. Z dołączonego wyciągu z rachunku bankowego Spółki wynika, że na dzień 1 października 2015 r. na kocie nie było żadnych środków finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że osobie prawnej, także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy wskazać, że cytowane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 p.p.s.a.. Co istotne, w przypadku osób prawnych ubiegających się o przyznanie prawa pomocy (art. 246 § 2 ustawy) ustawodawca zastrzegł jedynie możliwość jego przyznania, na co wskazuje zwrot "prawo pomocy może być przyznane". Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wykazała bowiem istnienia przesłanek wymienionych we wskazanych przepisach, tj. że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić przy tym należy, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w niniejszej sprawie ograniczałyby się do kwoty wpisu od skargi w wysokości 1.296 zł (§ 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Porównanie wysokości obciążeń finansowych jakie skarżąca musi ponieść w konkretnym postępowaniu oraz jej potencjalnych możliwości finansowych także nie przemawia za zasadnością złożonego wniosku. Z informacji podanych we wniosku wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi – 351.450,00 zł, wartość środków trwałych wynosi 0 zł, stan rachunku bankowego wynosi 9.994,16 zł. Ponadto do akt sprawy Spółka przedłożyła CIT-8 za 2014 rok, z których wynika, że za powyższy okres wykazała dochód w kwocie 65.187,53 zł (przychód 1.289.401,24 zł), która to kwota została przez Spółkę wskazana jako podstawa opodatkowania. W okresie od stycznia do czerwca 2015r. spółka zanotowała nadwyżkę przychodów (364.166,76 zł) nad kosztami (335.889,76 zł). Z wyciągu bankowego Spółki za okres od 25 czerwca do 22 września 2015r. wynika, że całkowita kwota obciążenia rachunku wynosiła 453.553,77 zł, zaś całkowita kwota uznania wynosiła 425.961,19 zł. Z kolei z zawiadomienia o zajęciu z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wynika, że tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Dyrektora Izby Celnej objęta została należność w wysokości 18.503, 40 zł, spłacana przez spółkę w ratach. W dniu 21 września 2015r. na konto ww. wierzyciela wpłacono ratę w wysokości 591,14 zł. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że saldo końcowe na dzień 21 września 2015r. oraz na dzień 1 października 2015 r. wynosiło 0 zł. Na podstawie trzech tytułów egzekucyjnych wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 lipca 2015 r. dokonano zajęcia rachunku bankowego Spółki na kwotę 52 897,33 zł. Skarżąca na bieżąco reguluje zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz wobec urzędu skarbowego. Jak wynika z powyższego, skarżąca jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością posiada kapitał zakładowy w wysokości 351.450,00 zł. W okresie od stycznia do czerwca 2015 r. Spółka zanotowała nadwyżkę przychodów nad kosztami w wysokości 28 277, 00 zł. Jakkolwiek w miesiącu sierpniu 2015 r. skarżąca odnotowała stratę, to jednak strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza, że podmiot traci płynność finansową i nie jest w stanie regulować własnych, wymagalnych zobowiązań; strata oznacza jedynie nadwyżkę kosztów nad przychodami. Zdaniem Sądu również dysponowanie przez skarżącą w ostatnim okresie, tj. w lipcu 2015r. (a więc kiedy skarżąca winna mieć na względzie, że w związku z wydaniem niekorzystnych dla niego decyzji organów celnych i następnie przeniesieniem sporu na drogę sądową zobowiązana będzie do poniesienia kosztów postępowania sądowego), znacznymi środkami finansowymi stanowi okoliczność przemawiającą za odmową przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W wyniku analizy danych pochodzących z rachunku bankowego Sąd ustalił, że w dniu 24 lipca 2015r. na rachunek skarżącej wpłynęły środki pieniężne w wysokości 235 000,00 zł. Zatem dysponując tak znacznymi środkami pieniężnymi i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych skarżąca winna była uwzględnić konieczność ich zapłaty, a dopiero w dalszej kolejności regulować inne zobowiązania, w tym zobowiązania cywilnoprawne. Należy również zauważyć, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012r., sygn. akt II FZ 796/11, dostępne w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Pogląd ten znalazł aprobatę w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych np. por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015r., sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015r. sygn. akt I SA/Po 1072/14 ( dostępne jw.). Skarżąca nie wskazała nadto, że z uwagi na złą sytuację finansową zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej bądź złożono wniosek o ogłoszenie jej upadłości. Skarżąca funkcjonuje w obrocie gospodarczym, co wiąże się z koniecznością regulowania zobowiązań natury publicznoprawnej jak i prywatnoprawnej. Składając skargę powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych. sądowych i przeznaczenia, z bieżącej działalności lub zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne, czy wynagrodzenia pracownicze (por. np. post. NSA z dnia 6 lutego 2013 r., II GZ 42/13, dostępne jw.). W ocenie Sądu, bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych Spółki pozostawało powołanie się na prowadzenie postępowań egzekucyjnych względem skarżącej, szczególnie w sytuacji, gdy nadal kontynuuje ona prowadzenie działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2014r., sygn. akt II FZ 1589/14, dostępne w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dodać należy, że także wielość toczących się postępowań nie może przemawiać za przyznaniem prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Łodzi z 11 października 2012r., sygn. akt I SA/Łd 1464/11, dostępne jw.). Na koniec, odnosząc się do zawartej w końcowej części uzasadnienia sprzeciwu uwagi odnośnie nieumieszczenia w treści zaskarżonego postanowienia pouczenia o możliwości wniesienia od niego sprzeciwu, Sąd stwierdza, że jest zobowiązany pouczać o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia jedynie stronę działającą bez adwokata lub radcy prawnego, co wynika z treści art. 140 § 3 w związku z art. 166 p.p.s.a. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.