III SA/Gd 679/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 31 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 7 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 19 października 2012 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 6 listopada 2012 r., skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach odbywający karę pozbawienia wolności J. J. nie posiada jakichkolwiek środków finansowych i z tych powodów nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W związku z tym, iż oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 9 listopada 2012 r., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania pisemnej informacji od Dyrektora Aresztu Śledczego w W. czy odbywający karę pozbawienia wolności J. J.: a) świadczy aktualnie lub świadczył pracę podczas odbywania kary; jeżeli tak, to jaki osiągnął z tego tytułu dochód i za jaki okres oraz jaka jest wysokość jego aktualnego dochodu miesięcznego; b) posiada aktualnie do dyspozycji jakiekolwiek środki pieniężne, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, podania ich wysokości. Ponadto zobligowano wnioskodawcę do oświadczenia, czy w okresie ostatnich trzech lat wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa, osobom prawnym lub osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym skarżącego pełnomocnikom procesowym). W przypadku odpowiedzi twierdzącej zobowiązano skarżącego do wskazania sądów, które rozpatrywały ww. sprawy w okresie ostatnich trzech lat, dat i sygnatur wydanych orzeczeń oraz podania informacji o treści zapadłych rozstrzygnięć z uwzględnieniem wysokości kwot zasądzonych oraz finalnie wypłaconych na jego rzecz. W odpowiedzi na powyższe wezwanie (datowanej na dzień 15 listopada 2012 r.) wnioskodawca nadesłał oświadczenie, zgodnie z którym we wskazanym okresie nie składał jakichkolwiek pozwów. Zarządzeniem z dnia 26 listopada 2012 r. wnioskodawca został zobligowany do złożenia dodatkowego oświadczenia, czy w okresie ostatnich trzech lat inicjował jakiekolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego; jeżeli tak – wnioskodawca winien był podać przed jakimi sądami przedmiotowe postępowania się toczyły, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania ewentualnych skarg zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca nadesłał pismo, w którym oświadczył, że w ostatnich trzech latach takie postępowania nie zostały przez niego zainicjowane. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Identyczne rozstrzygnięcie w następstwie wniesienia sprzeciwu zostało wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w dniu 16 stycznia 2013 r. Z kolei postanowieniem z dnia 14 marca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie J. J. na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydane w dniu 16 stycznia 2013 r. W dniu 1 marca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął wysłany na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego kolejny wniosek J. J. o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten został uzupełniony poprzez złożenie urzędowego formularza PPF w dniu 4 kwietnia 2013 r. (ze wskazaniem, że wnioskodawca zwraca się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata). Do formularza PPF załączone zostało zaświadczenie z dnia 27 marca 2013 r. wydane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w W. i obrazujące stan środków należnych wnioskodawcy z tytułu tzw. akumulacji oraz stan zajęć komorniczych. Celem ustalenia, czy zaszły jakiekolwiek nowe okoliczności w okresie po 15 grudnia 2012 r., które mogłyby skutkować odmienną oceną sytuacji wnioskodawcy w kontekście jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 9 kwietnia 2013 r. wnioskodawca został zobligowany do przedłożenia następujących dokumentów: a) pisemnej informacji od Dyrektora Aresztu Śledczego w W. czy wnioskodawca świadczy aktualnie pracę podczas odbywania kary a jeżeli tak to jaka jest wysokość jego aktualnego dochodu miesięcznego; b) oświadczenia czy w okresie od dnia 15 grudnia 2012 r. do chwili obecnej wnioskodawca inicjował jakikolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego (przed sądami powszechnymi i administracyjnymi); jeżeli tak – wnioskodawca winien podać przed jakimi sądami przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania ewentualnych skarg zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone; c) oświadczenia czy w okresie od dnia 15 grudnia 2012 r. do chwili obecnej wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa (w tym Aresztowi Śledczemu w W.), osobom prawnym lub osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym); w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca został zobowiązany do wskazania sądów, przed którymi przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, dat i sygnatur wydanych orzeczeń oraz podania informacji o treści zapadłych rozstrzygnięć z uwzględnieniem wysokości kwot zasądzonych oraz ewentualnie wypłaconych na jego rzecz; d) oświadczenia w przedmiocie dat oraz kwot środków pieniężnych przekazanych przez wnioskodawcę osobom fizycznym w ramach darowizn w okresie ostatnich trzech lat. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał pismo, w którym wskazał, że w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie składał jakichkolwiek pozwów oraz skarg na przewlekłość postępowania sadowego. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że z uwagi na posiadanie wykształcenia podstawowego i zły stan zdrowia nie podejmował zatrudnienia w trakcie osadzenia. Równocześnie wnioskodawca oświadczył, że nie przekazywał jakichkolwiek kwot pieniężnych tytułem darowizn. Do nadesłanego pisma wnioskodawca załączył zaświadczenie z dnia 12 kwietnia 2013 r. (podpisane przez Zastępcę Dyrektora Aresztu Śledczego w W.), zgodnie z którym posiada na koncie depozytowym jako akumulację kwotę 1.235,18 zł. Z treści przedmiotowego oświadczenia wynikało ponadto, że wnioskodawca obciążony jest zajęciami komorniczymi w łącznej kwocie 104.881,19 zł. Postanowieniem z dnia 21 maja 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Identyczne rozstrzygnięcie w następstwie wniesienia sprzeciwu zostało wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w dniu 6 czerwca 2013 r. Z kolei postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie J. J. na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydane w dniu 6 czerwca 2013 r. Postanowieniem z dnia 2 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę J. J. na ww. decyzję Wojewody. W dniu 10 września 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął kolejny wniosek J. J. o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten został uzupełniony poprzez złożenie urzędowego formularza PPF w dniu 19 września 2013 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – 24 września 2013 r.) ze wskazaniem, że wnioskodawca zwraca się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata). Do formularza PPF załączone zostało zaświadczenie z dnia 16 września 2013 r. wydane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w W. i obrazujące stan środków należnych wnioskodawcy z tytułu tzw. akumulacji oraz stan zajęć komorniczych. Celem ustalenia, czy w okresie następującym po odmownym rozpoznaniu poprzedniego wniosku o prawo pomocy zaszły jakiekolwiek nowe okoliczności, które mogłyby skutkować odmienną oceną sytuacji majątkowej wnioskodawcy, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 15 października 2013 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia następujących dokumentów i oświadczeń: a) oświadczenia czy w okresie ostatnich sześciu miesięcy wnioskodawca inicjował jakiekolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego (przed sądami powszechnymi i administracyjnymi); jeżeli tak – wnioskodawca winien podać przed jakimi sądami przedmiotowe postępowania się toczyły, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania ewentualnych skarg zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone; b) oświadczenia czy w okresie ostatnich sześciu miesięcy wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa (w tym sądom powszechnym, sądom administracyjnym i Aresztowi Śledczemu w W.), osobom prawnym lub osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym ustanowionym z urzędu); w przypadku odpowiedzi twierdzącej zobowiązać wnioskodawcę do wskazania sądów, które rozpatrywały ww. sprawy w podanym okresie, dat i sygnatur wydanych orzeczeń oraz podania informacji o treści zapadłych rozstrzygnięć z uwzględnieniem wysokości kwot zasądzonych oraz ewentualnie wypłaconych na jego rzecz. W dniu 25 października 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęło pismo wnioskodawcy, w którym ww. wskazał, że w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie uwzględniono żadnej skargi na przewłokę. Ponadto wnioskodawca podał, że w ww. okresie nie składał żadnych pozwów o zapłatę. Do pisma wnioskodawca załączył zaświadczenie z dnia 17 października 2013 r. wydane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w W. obrazujące stan środków należnych wnioskodawcy z tytułu tzw. akumulacji oraz kwotę zadłużeń obciążających wnioskodawcę z tytułu zajęć komorniczych. W tym stanie uznano, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Co istotne, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (jak w niniejszej sprawie), wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznanie kolejnego wniosku nie może jednakże polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2011 r. sygn. akt II OZ 830/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że nie sposób uznać by wnioskodawca w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawił nowe okoliczności odnoszące się kompleksowo do jego sytuacji majątkowej. Za wyłączną okoliczność przesądzającą automatycznie o zasadności złożonego wniosku nie może być bowiem uznana zmiana stanu zadłużenia wnioskodawcy obciążonego zajęciami komorniczymi. Analiza złożonego formularza PPF oraz przedłożonych dokumentów i oświadczeń ponownie wykazała, że dane co do sytuacji materialnej wnioskodawcy są rozbieżne a sam wnioskodawca nie chce usunąć wszelkich zaistniałych w tej materii niejasności. Pierwszą okolicznością przemawiającą za odmową przyznania prawa pomocy jest niekompletność oświadczeń składanych przez wnioskodawcę. Warto bowiem zauważyć, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zawarto jakichkolwiek danych, które w istocie mogłyby obrazować sytuację majątkową wnioskodawcy. Wszystkie rubryki formularza PPF mające zobrazować ww. okoliczności faktyczne (tj. rubryki od 6 do 11) zostały przez wnioskodawcę wypełnione sformułowaniem "brak". Jedynie z zaświadczeń wydawanych przez administrację Aresztu Śledczego w W. wynika, że wnioskodawca odbywający karę pozbawienia wolności posiada jako akumulację określoną kwotę należności pieniężnych oraz zadłużenie z tytułu zajęć komorniczych. Stosownie zaś do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Co istotne, oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy składane są pod reżimem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), o czym świadczy stosowne pouczenie zawarte w pkt 13 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez wnioskodawcę należycie pouczonego w zakresie obowiązków wynikających z przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jak wskazano powyżej - nie zawierało jakichkolwiek dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego obecnej, rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd też zarządzeniem z dnia 15 października 2013 r. zwrócono się do wnioskodawcy o jego uzupełnienie wskazując jakie oświadczenia należy w tej materii złożyć. Podkreślić należy, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy w postaci niedostarczenia dokumentów bądź niezłożenia wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por.: B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). W odpowiedzi na powyższe zarządzenie, które zostało przez wnioskodawcę wykonane w sposób selektywny wnioskodawca oświadczył, że w okresie ostatnich 6 miesięcy "[...] nie składał żadnych pozwów o zapłatę do organów itd. [...]" a skargi na przewlekłość postępowania sądowego zostały oddalone. W świetle ww. oświadczenia referendarz rozpatrujący przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy uznał, że oświadczenia wnioskodawcy składane w kolejnym postępowaniu w tym przedmiocie, w tym te dotyczące braku inicjowania określonych postępowań sądowych są z oczywistych względów niewiarygodne i jako takie – w kontekście niewyjaśnienia sytuacji materialnej wnioskodawcy - rzutować muszą na odmowę przyznania prawa pomocy. Odnosząc się do powyższej konstatacji należy w pierwszej kolejności wskazać, że aktach sprawy III SA/Gd 437/11 prowadzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku znajduje się oświadczenie wnioskodawcy datowane na dzień 4 listopada 2011 r., w świetle którego wnioskodawca jest inicjatorem ponad 6 tysięcy spraw sądowych. Referendarzowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z urzędu znany jest fakt inicjowania kolejnych postępowań cywilnych zmierzających do uzyskania określonych środków pieniężnych tytułem odszkodowania. W postępowaniach tych w charakterze pozwanych występują najczęściej pełnomocnicy procesowi udzielający mu pomocy prawnej z urzędu. Za niewiarygodnością samego wnioskodawcy przemawia nadto fakt, iż w realiach rozpatrywanej sprawy wnioskodawca zainicjował przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego, składając stosowne skargi w dniach 3 stycznia, 2 kwietnia i 23 sierpnia 2013 r. Z kolei z treści ww. oświadczenia wnioskodawcy wezwanego w trybie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w danym okresie czasu nie inicjował jakichkolwiek postępowań sądowych. Powyższe okoliczności faktyczne w zestawieniu z niewiarygodnymi oświadczeniami wnioskodawcy przemawiają za uznaniem, że wnioskodawca w sposób selektywny i niepełny stara się przedstawiać swoją sytuację materialną. Tymczasem koniecznością jest żeby oświadczenie strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy było jak najbardziej rzetelne i kompletne (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 164/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie referendarza ewentualne należności pieniężne (zasądzone w procesach sądowych o zapłatę lub o odszkodowanie, względnie kwoty przyznane w postępowaniach dotyczących przewlekłości postępowania sądowego, które wbrew temu co twierdzi wnioskodawca były i są prowadzone) muszą rzutować na kwestię zasadności ubiegania się przez wnioskodawcę o przyznanie prawa pomocy. Ponadto w sytuacji gdy wnioskodawca jest osobą pozbawioną wolności jedynie pełne, rzetelne dane dotyczące kwot zasądzonych odszkodowań pieniężnych i przyznanych świadczeń podane przez samego wnioskodawcę mogą stanowić dla referendarza podstawę do oceny, czy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jeżeli wnioskodawca w toku prowadzonego postępowania podaje informacje dotyczące swojej sytuacji dalece odbiegające od rzeczywistości, względnie przedstawia swoją sytuację materialną w sposób lakoniczny bądź sprzeczny akcentując wyłącznie te informacje, które mogą świadczyć o jego trudnej sytuacji (np.: przesyła zaświadczenie o stanie środków pieniężnych w formie akumulacji lub o stanie zajęć komorniczych dotyczących jego osoby wydane przez dyrektora jednostki penitencjarnej) referendarz nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r.; sygn. akt II OZ 458/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanym przypadku wnioskodawca w dalszym ciągu nie dołożył wszelkich starań, by w sposób zupełny i zgodny z rzeczywistością zobrazować swoją obecną, rzeczywistą sytuację majątkową. Sam fakt, że wnioskodawca jest osadzony w zakładzie karnym i aktualnie nie jest zatrudniony odpłatnie oraz iż w tym zakładzie nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi, nie oznacza samo przez się, że tych środków w ogólne nie posiada. Biorąc zaś pod uwagę wszystkie wyżej wskazane okoliczności, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, bowiem nie przedstawił on nowych, istotnych okoliczności, które mogłyby skutkować odmienną oceną jego sytuacji materialnej w kontekście istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Co warte podkreślenia, powyższy punkt widzenia uznający zasadność odmowy przyznania prawa pomocy w ww. realiach faktycznych związanych z postawą samego wnioskodawcy prezentuje w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny (por.: uzasadnienie do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2013 r.; sygn. akt II OZ 629/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). W reasumpcji powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.