III SA/Gd 744/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A.W. na postanowienie Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia 8 sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. ( dalej: Dyrektor, organ odwoławczy), działając na podstawie: art. 134 w związku z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) - dalej jako K.p.a., stwierdził, że odwołanie A. W. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia 21 czerwca 2018 r. w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, zostało wniesione z uchybieniem terminu. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania: W dniu 20 czerwca 2017 roku A. W. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. ( dalej: Kierownik Biura ) z wnioskiem o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. . W dniu 21 czerwca 2018 roku Kierownik Biura wydał decyzję w sprawie przyznania A. W. płatności . Decyzję doręczono w dniu 25 czerwca 2018 roku, co potwierdza dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączony do akt sprawy. W dniu 12 lipca 2018 roku strona złożyła odwołanie od decyzji Kierownika Biura, w którym nie zgodziła się ze wskazanym rozstrzygnięciem. Dyrektor uznał, że termin do wniesienia odwołania od decyzji został uchybiony. W pierwszej kolejności wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, z tym, że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a - 96n ustawy zmienianej w art. 1. Natomiast stosownie do treści art. 18 wskazanej ustawy, ustawa wchodzi w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. Następnie organ odwoławczy powołując się na treść art. 43 K.p.a. wskazał, że na dokumencie pokwitowania, potwierdzającym doręczenie przesyłki do A. W. w dniu 25 czerwca 2018 roku, widnieje podpis S. W. - pełnoletniego domownika, który podjął się oddać pismo adresatowi. Organ uznał zatem, że decyzja została prawidłowo doręczona stronie postępowania. Wskazał, że zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że A. W. została prawidłowo pouczona o przysługującym jej prawie do wniesienia odwołania od decyzji do Dyrektora za pośrednictwem Kierownika Biura w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Strona złożyła odwołanie w dniu 12 lipca 2018 roku (data stempla pocztowego), a zatem po terminie przewidzianym przepisami prawa na wniesienie odwołania. Ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 9 lipca 2018 roku. Organ odwoławczy uznał zatem, że uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem A. W. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie zarzuciła naruszenie art. 43 K.p.a. poprzez brak ustalenia, czy S. W. jest pełnoletnim domownikiem albo inną osobą uprawnioną do odbioru korespondencji. W oparciu o powyższe Skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; 2) prawidłowe doręczenie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia 21 czerwca 2018 r. 3) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca kwestionując prawidłowość doręczenia decyzji z dnia 21 czerwca 2018r. podniosła, że S. W. jest jej babcią, zameldowaną, mieszkającą i prowadzącą gospodarstwo domowe pod innym adresem, nie jest zatem domownikiem. Ponadto w chwili odbioru korespondencji nie przebywała w domu skarżącej. Stąd zaskarżone postanowienie powinno zostać uchylone. Do skargi strona dołączyła kserokopię dowodu osobistego S. W. oraz jej oświadczenie, stwierdzające, że nie mieszka z wnuczką, jest zameldowana, mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe pod adresem ul. [...] 44, w chwili odbioru korespondencji kierowanej od Kierownika Biura nie przebywała w domu wnuczki. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które mogłoby skutkować koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Bezspornym jest, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura z dnia 21 czerwca 2018r., skoro decyzja została doręczona w dniu 25 czerwca 2018r., natomiast odwołanie zostało złożone w dniu 12 lipca 2018r. W doktrynie prawa podatkowego wskazuje się, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Postanowienia dotyczące stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania powinny być wydawane wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po analizie okoliczności sprawy. Ustalenie daty doręczenia decyzji musi nastąpić w zgodzie z procedurą. Materiał dowodowy musi być zupełny, jego ocena swobodna, ale nie dowolna. Stwierdzenie uchybienia terminowi zobowiązuje organ do wydania postanowienia uniemożliwiającego rozpatrzenie odwołania. W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, sąd rozpoznawać będzie sprawę w przedmiocie tego uchybienia, nie zaś w merytorycznym przedmiocie sprawy podatkowej, w której uchybienie to miało nastąpić. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że przepis art. 43 K.p.a. wyraźnie stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Z akt sprawy wynika, że na dokumencie pokwitowania, potwierdzającym doręczenie przesyłki do skarżącej w dniu 25 czerwca 2018 roku, widnieje podpis S. W. - pełnoletniego domownika, który podjął się oddać pismo adresatowi. W kontekście zarzutów skargi wymaga podkreślenia, że po pierwsze przepis art. 43 K.p.a. przewidujący instytucję tzw. doręczenia zastępczego stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania. Wystarczające przy tym dla uznania określonej osoby za domownika, o którym mowa w art. 43 K.p.a. jest, aby osoba odbierająca pismo zamieszkiwała z adresatem, prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe lub też, aby będąc krewnym lub powinowatym, przebywała ona w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia jest jakiego okresu to dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Skuteczne doręczenie w trybie art. 43 K.p.a. następuje wówczas, gdy pod nieobecność adresata w domu, pismo odbiera dorosły domownik w rozumieniu wyżej podanym, który zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi, przy czym, co do zasady, zobowiązanie to następuje z momentem przyjęcia pisma i złożenia czytelnego podpisu na potwierdzeniu odbioru. Analizując treść art. 43 K.p.a. brak jest podstaw, aby twierdzić, że odbierający pismo domownik musi złożyć oświadczenie, że zobowiązuje się oddać pismo adresatowi. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, jeżeli dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, oznacza to, co do zasady, że podjął się on doręczenia tej przesyłki adresatowi. Obalenie domniemania doręczenia w tym trybie wymaga zatem przedstawienia dowodów przeciwnych przez osoby, wywodzące z tego skutki prawne ( por. wyrok WSA w Łodzi z 27 września 2017r., sygn. akt II SA/Łd 522/17 ). Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że odbiór przesyłki adresowanej do skarżącej, zawierającej decyzję z dnia 21 czerwca 2018r., został potwierdzony przez jej babcię S. W., która podjęła się doręczenia przesyłki, o czym świadczy podkreślenie doręczyciela operatora pocztowego. Nie była to sytuacja incydentalna, skoro S. W. odbierała także inne przesyłki kierowane do skarżącej przez organ I instancji, np.: w dniu 17 maja, 5 czerwca czy 25 czerwca 2018r. ( w tym dotyczącej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. w przedmiocie przyznania innej płatności ). Po drugie, p od pojęciem doręczenia, o którym mowa w art. 110 K.p.a. należy rozumieć również sytuację, w której mimo niezgodności doręczenia zastępczego z wymaganiami określonymi w art. 43 K.p.a., decyzja znalazła się w posiadaniu osoby, do której została skierowana. Wadliwe doręczenie zastępcze nie wywołuje bowiem skutku domniemania doręczenia, ale też nie może zanegować faktu, że strona decyzję otrzymała. A z taką sytuacją niewątpliwie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, skoro Skarżąca nie kwestionowała faktu odbioru decyzji, a jedynie jej wadliwe doręczenie. Odnosząc się zatem do stanowiska strony zawartego w uzasadnieniu skargi wskazać należy, że jest ono niespójne. Z jednej strony skarżąca zaprzecza jakoby S. W. była pełnoletnim domownikiem, który mógłby w świetle art. 43 K.p.a. podjąć się oddania pisma adresatowi, bowiem nie zamieszkuje ona ze skarżącą, z drugiej strony zauważa, że w chwili odbioru korespondencji S. W. w ogóle nie przebywała w jej domu. Skarżąca jednak w żadnym miejscu nie wskazała, w jaki sposób weszła w posiadanie decyzji z dnia 21 czerwca 2018r., co jednak nie budzi wątpliwości Sądu, że tak się stało, skoro w dniu 12 lipca 2018r. złożyła od niej odwołanie, o czym zasadnie skonstatował organ w odpowiedzi na skargę. Oświadczenie S. W. odnośnie nie przebywania w chwili odbioru korespondencji w domu Skarżącej pozostaje w wewnętrznej sprzeczności z jej podpisem na zwrotnym potwierdzeniu przesyłki, które stanowiąc dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 i 2 K.p.a. stanowi dowód, że osoba, która go podpisała, była uprawniona do odbioru przesyłki. Domniemanie prawdziwości takiego dokumentu, stosownie do treści art. 76 § 3 K.p.a. nie wyklucza jego obalenia, jednakże ciężar dowodu obciąża stronę, która z faktu tego wywodzi korzystne skutki, z czym w okolicznościach rozpoznawanej sprawy w ogóle nie mamy do czynienia. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym pokwitowanie przesyłki odbioru pisma przez dorosłego domownika jest następstwem aktu woli i stanowi uzewnętrznienie podjęcia woli oddania pisma adresatowi. Miarodajną zatem będzie data przyjęcia pisma przez dorosłego domownika wskazana na tym dokumencie, prawidłowo wypełnionym przez doręczyciela i opatrzonym podpisem domownika, bez względu na to, czy osoba taka uczyniła jakąkolwiek adnotację, że zobowiązuje się przekazać przesyłkę adresatowi oraz bez konieczności badania czy wywiązała się z obowiązku w tym zakresie. Jeżeli odbierający pismo domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, to oznacza, że podjął się on doręczenia tej przesyłki adresatowi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 208/09; z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 10989/10; z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1558/11; z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2408/11 oraz z dnia 31 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 551/12; dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podsumowując, Sąd uznał, że decyzja Kierownika Biura została prawidłowo doręczona stronie postępowania. W takim stanie rzeczy, skoro doszło do skutecznego doręczenia decyzji w dniu 25 czerwca 2018 r., a odwołanie od decyzji zostało wniesione 12 lipca 2018 r., to były podstawy do zastosowania art. 134 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Termin do wniesienia odwołania wynosi stosownie do art. 129 § 2 K.p.a. - 14 dni od doręczenia decyzji stronie. Termin ten w tym przypadku upływał w dniu 9 lipca 2018 r. Dodać też należy, że podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o ten przepis, organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Wydanie przez organ odwoławczy postanowienia we wskazanym trybie było zatem zasadne i celowe w odniesieniu do kwestii procesowych wyłaniających się przy rozpatrywaniu sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.