III SA/Gd 801/14

WyrokWSA w Gdańsku2014-11-20

Skład orzekający: Bartłomiej Adamczak, Anna Orłowska, Felicja Kajut

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podjęcie przez osobę korzystającą z urlopu wychowawczego zatrudnienia na umowę zlecenie w wymiarze 30 godzin miesięcznie, przy elastycznych godzinach pracy, które nie uniemożliwiają sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, stanowi podstawę do uznania pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego za świadczenie nienależnie pobrane, zwłaszcza w sytuacji, gdy pouczenie o konsekwencjach takiego zatrudnienia nie było wystarczająco jasne?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że podjęcie przez skarżącą zatrudnienia na umowę zlecenie w wymiarze 30 godzin miesięcznie, przy elastycznych godzinach pracy, niekoniecznie uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem i nie musi prowadzić do utraty prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego. Kluczowe jest, czy skarżąca była prawidłowo i skutecznie pouczona o braku prawa do świadczenia w takiej sytuacji. Ponieważ organy nie ustaliły tego w sposób jednoznaczny, a pouczenie mogło być nieprecyzyjne, sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Stan faktyczny
Skarżąca B. M. pobierała dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego. W tym czasie podjęła zatrudnienie na umowę zlecenie, o czym nie poinformowała organu. Organy uznały świadczenie za nienależnie pobrane, powołując się na art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca wniosła skargę, twierdząc, że jej praca nie uniemożliwiała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i że pouczenie organu było nieprecyzyjne. Sąd uchylił decyzje organów obu instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lipca 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 29 maja 2014 r. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 maja 2014 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 29 maja 2014r. nr [...] Prezydent Miasta, działając na podstawie m.in. art. 4-6, art. 8, art. 10, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 30 ust. 1, ust. 2, ust. 7-9 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ustalił, że świadczenie rodzinne - dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem przyznany na A. M., wypłacony w okresie od 1 grudnia 2011r. do 9 sierpnia 2012r. w kwocie 3.320,00 zł - jest świadczeniem nienależnie pobranym. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu, a - zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy- za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Organ wskazał, że stosownie do treści art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek do zasiłku rodzinnego w okresie urlopu wychowawczego nie przysługuje, jeżeli osoba uprawniona podjęła lub kontynuowała zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, która uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Natomiast B. M. nie poinformowała organu o podjęciu zatrudnienia w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, na podstawie umowy zlecenie zawartej na okres od 1 grudnia 2011r. do 9 sierpnia 2012r. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 lipca 2014r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy Organ wskazując na przepis art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych podał, że istotą osobistej opieki nad dzieckiem jest to, że dla osoby korzystającej z urlopu wychowawczego zasadniczym, stałym i codziennym obowiązkiem jest zapewnienie dziecku niezbędnych środków bezpieczeństwa, utrzymania, rozwoju i wychowania i to w takim zakresie, w jakim równoczesne sprawowanie opieki przez inne osoby jest zbędne. Wyjaśniono, że ww. przepis nie zawiera bezwzględnego zakazu wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jednakże bezwzględnym warunkiem zachowania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego jest to, by podjęty przez osobę rodzaj aktywności zawodowej w dalszym ciągu umożliwiał sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Zamiarem ustawodawcy była bowiem ochrona osób podejmujących zatrudnienie, które nie niweczy celu urlopu wychowawczego jakim jest sprawowanie bezpośredniej, osobistej opieki nad dzieckiem, także w ramach wykonywanej pracy. Form takiego zatrudnienia jest wiele, lecz w każdym z tych przypadków wymagana jest obecność dziecka. Jednocześnie Kolegium wskazało, że zgodnie z pouczeniem strona miała obowiązek poinformowania organu o zawarciu umowy, w trakcie urlopu wychowawczego, czego nie uczyniła. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego B. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Twierdziła, że organ odwoławczy dokonał nadinterpretacji przepisu art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który nie zawiera bezwzględnego zakazu wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Jej praca na umowę zlecenie nie przekraczała 30 godzin miesięcznie i czas ten równie dobrze można zaliczyć np. do czasu załatwiania spraw urzędowych, czy czasu oczekiwania na lekarza. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwana "p.p.s.a.") stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot niniejszej sprawy sprowadza się do oceny legalności decyzji orzekającej o tym, że pobrany przez B. M. w okresie od 1 grudnia 2011r. do 9 sierpnia 2012r. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 3.320,00 zł - jest świadczeniem nienależnie pobranym. Następstwem uznania, że świadczenia zostały pobrane nienależnie będzie orzeczenie o obowiązku zwrotu przez świadczeniobiorcę nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi. W tej sytuacji należy rozpocząć od wyjaśnienia, że zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456, ze zm., dalej zwanej " ustawą") dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego. Stosownie natomiast do art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy dodatek nie przysługuje osobie, o której mowa w ust. 1, jeżeli podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, która uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Dokonując wykładni przepisu art. 10 ust. 1 i 5 pkt 3 ustawy należy mieć nadto na uwadze treść art. 1862 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm., dalej zwanej k.p.) w myśl którego pracownik w czasie urlopu wychowawczego ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. W doktrynie i orzecznictwie prezentowane są rozbieżne stanowiska na tle stosowania ww. przepisów. Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 25 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 2066/10 wyraził pogląd, że: "Podjęcie zatrudnienia w okresie korzystania przez pracownika z urlopu wychowawczego jest dopuszczalne wyjątkowo wtedy, gdy nie doprowadzi do wyłączenia możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. (...) Istotą takiej osobistej opieki jest to, że dla osoby korzystającej z urlopu wychowawczego zasadniczym, stałym i codziennym obowiązkiem jest zapewnienie dziecku niezbędnych środków bezpieczeństwa, utrzymania, rozwoju i wychowania, i to w takim zakresie, w jakim równoczesne sprawowanie opieki przez inne osoby jest zbędne." ( publ. LEX nr 1079748). Takie stanowisko prezentuje również organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W doktrynie i orzecznictwie prezentowane jest odmienne od powyższego stanowisko zgodnie z którym: "Sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem nie oznacza, że kontakt z dzieckiem musi być ciągły, nieprzerwany, że sprawująca taką opiekę osoba nie może zostać zastąpiona w wykonywaniu czynności opiekuńczych przez domowników czy czy inne osoby przez krótsze (kilkugodzinne) czy dłuższe (kilku- czy kilkunastodniowe) okresy." ( tak zob. M. Włodarczyk, Komentarz bieżący do art. 1862 k.p., LEX 2012). Taki pogląd wyraził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w prawomocnym wyroku z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 497/13 ( publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia. nsa.gov.pl ). Również autorzy opracowania "Urlop wychowawczy i związane z nim uprawnienia socjalne" A. G., M. L. stwierdzili, że ograniczenia sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w związku z podjęciem pracy nie należy utożsamiać z uniemożliwieniem wykonywania tejże opieki, a tym bardziej z jej zaprzestaniem ( publ. w: Księga dla naszych kolegów : prace prawnicze poświęcone pamięci doktora Andrzeja Ciska, doktora Zygmunta Masternaka i doktora Marka Zagrosika / pod red. Jacka Mazurkiewicza. - Wrocław : Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa, 2013. - (Prace Naukowe Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego) (e-Monografie ; nr 36) stwierdzając, ( str. 135). W obu prezentowanych stanowiskach istnieje zgoda co do tego, że tak skonstruowana norma wymaga, aby każdorazowo poddawać ocenie konkretny przypadek podjęcia zatrudnienia przez osobę korzystającą z urlopu wychowawczego, a więc należy rozważyć wszelkie okoliczności związane z wykonywaną pracą tj. jej charakter, wymiar oraz podstawowy warunek, że praca ta nie zniweczy celu urlopu, jakim jest sprawowanie bezpośredniej, osobistej opieki nad dzieckiem. W myśl art. 30 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. W ustępie 2 tego przepisu ustawodawca zawarł katalog przypadków spełniających przesłanki do uznania pobranego świadczenia za nienależne. Zgodnie zatem z treścią art. 30 ust. 2 za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Z treści tej regulacji prawnej wynika, że uprawnienia do poszczególnych świadczeń może zatem nabyć i zachować tylko osoba, która spełnia wszystkie warunki przewidziane w ustawie. W celu zapobiegania pobieraniu nieprawnie świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Powyższe przepisy w interesie wszystkich świadczeniobiorców muszą być niewątpliwie interpretowane ściśle. Nie oznacza to jednak, że ich wykładnia i stosowanie mają być dokonywane w sposób automatyczny, restrykcyjny czy wręcz formalistyczny. Takie podejmowanie decyzji w sprawach z zakresu szeroko rozumianej pomocy społecznej udzielanej przez Państwo stoi bowiem w sprzeczności z przepisami art. 71 Konstytucji oraz z celem ustawy o świadczeniach rodzinnych określonym w art. 10 ust. 1. Wydanie zatem przez organ decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego może nastąpić dopiero po stwierdzeniu, że zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w przywołanym wyżej art. 30 ust. 2. Przesłanki wskazane w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy odwołują się do świadomości świadczeniobiorcy, do jego winy w ujęciu subiektywnym (zwrot: "jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania"). Dlatego też w postępowaniu o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane organ jest zobowiązany ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego w rozumieniu art. 30 ust. 2 ustawy. Zdaniem Sądu przyjęcie, że pobrane świadczenie było nienależne w rozumieniu 30 ust. 2 pkt 1 ustawy wymagało zatem wykazania negatywnego zachowania świadczeniobiorcy ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Wynika to z faktu, że zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są zaś pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę na to, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2009 r. sygn. I OSK 826/09, publ. publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy z równoczesnym wskazanie grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1529/13, publ. jw.). Przenosząc powyższe rozważania na stan rozpatrywanej sprawy Sąd orzekający stanął na stanowisku, że dla jej prawidłowego rozpatrzenia, istotne jest to, czy B. M. była świadoma braku prawa do pobierania spornego świadczenia rodzinnego. Jak wynika z akt sprawy, w tym zakresie organy orzekające nie poczyniły żadnych ustaleń ani rozważań. Tymczasem ustalenie, czy "osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania" stanowi niezbędny element dla stwierdzenia, czy zaistniały przesłanki zawarte w art. 30 ust. 2 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dla uznania świadczeń rodzinnych za "nienależnie pobrane". Organy pierwszej instancji argumentację swoją ograniczył jedynie do zrelacjonowania przebiegu postępowania, nie odnosząc się w ogóle do kwestii pouczenia. Z kolei organ odwoławczy stwierdził, że: "strona celem uniknięcia wszelkich wątpliwości, zgodnie z pouczeniem miała obowiązek poinformowania organu o zawarciu umowy, w trakcie urlopu wychowawczego, czego nie uczyniła." Organ ten nie rozważył przy tym i nie ocenił, czy pouczenie na które się powołał było prawidłowe i spełniało wymogi z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy. Wynika z tego, że organ ten z góry założył, że skarżąca w momencie uzyskania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego przyznanych decyzją z dnia 13 września 2011 r. została skutecznie pouczona o okolicznościach, których zaistnienie będzie skutkować ustaniem lub zawieszeniem prawa do świadczeń rodzinnych. Odnosząc się do powyższego Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można bezspornie uznać, że skarżąca została w sposób prawidłowy pouczona o okolicznościach, których zaistnienie będzie skutkować ustaniem prawa do świadczeń rodzinnych. Okoliczność skutecznego, wcześniejszego pouczenia skarżącej nie wynika zarówno ze znajdującego się w aktach wniosku skarżącej z dnia 6 września 2011 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, jak również z treści decyzji z dnia 13 września 2011 r. przyznającej stronie świadczenie rodzinne na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. Z akt sprawy nie wynika również, że skarżąca została pouczona o powyższych okolicznościach w terminie późniejszym. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera również kwestia prawidłowego sformułowania treści takiego pouczenia. Nie można uznać za prawidłowe pouczenia ograniczającego się jedynie do wskazania, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie przysługuje osobie, która podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, która uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem - takie pouczenie znalazło się jedynie na formularzu wniosku z dnia 6 września 2011 r. Z kolei w pouczeniu znajdującym się w decyzji przyznającej prawo do świadczeń rodzinnych mowa jest jedynie o konieczności powiadomienia organu w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń. Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela stanowisko przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1701/12, że pouczenie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że - zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego - można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia (publ. LEX nr 1336320). Sąd wcześniej wskazał na rozbieżności w orzecznictwie oraz doktrynie na tle stosowania art. 10 ust. 1 i 5 ustawy. Trudno w tej sytuacji uznać za prawidłowe pouczenie stanowiące jedynie odwzorowanie treści ww. przepisów ustawy, bez jednoczesnego przekazania informacji, w jakich przypadkach podjęcie zatrudnienia przez osobę pozostającą na urlopie wychowawczym będzie / nie będzie powodowało utraty prawa do świadczenia. Odwołując się bowiem do przedstawionego wyżej stanowiska NSA, zasady racjonalności i doświadczenie życiowe wskazuje, że powierzenie przez osobę przebywającą na urlopie wychowawczym na krótki okres czasu opieki nad dzieckiem w związku z podjęciem zatrudnienia, nie jest powszechnie traktowane jako zaprzestanie sprawowania osobistej nad nim dzieckiem. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie – skarżąca podjęła zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia w wymiarze 30 godzin miesięcznie ( 8 godzin tygodniowo), przy czym godziny pracy były elastyczne i mogły być dostosowane do codziennego trybu wychowania dziecka. Jak wynika z akt sprawy skarżąca powiadomiła swojego pracodawcę o zamiarze podjęcia pracy w czasie trwania urlopu wychowawczego, a ten stwierdził, że nie kolidowało to z jej opieką nad dzieckiem. Zatem skarżąca jedynie przez ok. godzinę dziennie przebywała w pracy, zostawiając w tym czasie dziecko pod opieką innych osób. Jak wskazała w skardze przez taki okres czasu w ciągu dnia można również przebywać u lekarza czy na zakupach. Odnosząc się do tego wskazała również, że przepis art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy nie zawiera bezwzględnego zakazu wykonywania zatrudnienia przez osoby przebywające na urlopie wychowawczym. Z uwagi na powyższe nie można, zdaniem Sądu - przy takim pouczeniu jakie otrzymała skarżąca od organu – oczekiwać, aby miała ona świadomość konsekwencji prawnych swojego zachowania, w tym, że pobiera świadczenie, które jej nie przysługuje. Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane są do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku. W szczególności organ pierwszej instancji winien wyjaśnić i rozważyć czy strona była w sposób prawidłowy informowana o obowiązkach na niej spoczywających w przypadku zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do pobierania świadczeń rodzinnych ( vide wcześniejsze rozważania Sądu). Jeśli organ ustali, że takich informacji stronie nie udzielono, to - w świetle art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy - winien uznać, że nie doszło do pobrania nienależnego świadczenia. Biorąc pod uwagę wyżej wymienione okoliczności Sąd na podstawie art. 145 §1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylił także decyzję ją poprzedzającą uznając, że jest to niezbędne do prawidłowego załatwienia sprawy. Na mocy art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło