III SA/Gd 865/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi I. M i A. K-M na czynność Starosty [...] z dnia 31 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania dziecka do placówki opiekuńczo-wychowawczej oddala skargę. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2014 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w K. Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie prowadzonej z urzędu o ograniczenie władzy rodzicielskiej A. K. i I. M. w punkcie 1. sentencji tego postanowienia orzekł o zabezpieczeniu interesów małoletniego syna wymienionych – K. M. - poprzez umieszczenie go w Pogotowiu Opiekuńczym [...] w O. z dniem 6 czerwca 2014 r. Na tej podstawie, działając w ramach upoważnienia Starosty, w dniu 9 czerwca 2014 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. wydał skierowanie nr [...] o umieszczeniu dziecka we wskazanej w postanowieniu Sądu placówce opiekuńczo-wychowawczej z dniem 6 czerwca 2014 r. W związku z likwidacją placówki [...] zaistniała konieczność zmiany dotychczasowego postanowienia sądu opiekuńczego. W konsekwencji postanowieniem z dnia 19 lutego 2016 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowił zmienić punkt 1. powyższego postanowienia z dnia 8 czerwca 2014 r., w ten sposób, że postanowił o umieszczeniu dziecka w placówce socjalizacyjnej w K. Uzasadniając postanowienie sąd rodzinny wskazał, że z uwagi na trwająca procedurę likwidacji placówki interwencyjnej [...] w O. i tworzenie w to miejsce placówki socjalizacyjnej, konieczne jest umieszczenie dziecka na czas reorganizacji placówki w placówce socjalizacyjnej w K. Na podstawie wydanego przez sąd postanowienia, Dyrektor PCPR w K. - działając z upoważnienia Starosty - wydał w dniu 31 marca 2016 r. skierowanie nr [...] kierujące małoletniego K. M., przebywającego w placówce interwencyjnej [...] w O., do placówki socjalizacyjnej [...] w K. ul. [...] z dniem 1 kwietnia 2016 r. W dniu 2 sierpnia 2019 r. A. K. i I. M. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na wskazane skierowanie z dnia 31 marca 2016 r. (nr [...]), wnosząc o stwierdzenie bezskuteczności tej czynności materialno-technicznej i zarzucając naruszenie art. 6 oraz art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej zwanej "k.p.a."). W uzasadnieniu skarżący wskazali, że do dzisiaj ich syn K. M. jest nieprawomocnie przetrzymywany w placówce opiekuńczo-wychowawczej [...] przy ul. [...] w K., a czynność materialno-techniczna skierowania o nr [...] nadal nie jest prawomocna. Wbrew twierdzeniom organu syn nie został umieszczony na ul. [...] w K., tj. w placówce [...] - organ nie jest w stanie przedstawić żadnego dokumentu zameldowania syna w tym miejscu. W ocenie skarżących organ wydał zaskarżone skierowanie kłamiąc, gdyż syna faktycznie umieszczono w placówce [...]. W dniu 21 lipca 2019 r. skarżący ponaglili organ i wezwali do usunięcia naruszenia prawa oraz do uzupełnienia pouczenia w skierowaniu, bowiem skierowanie nie zawiera pouczenia dotyczącego w jakim trybie i do kogo należy kierować protest czy zażalenie czy odwołanie czy skargę. Dyrektor po ponagleniu (wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa) nie uzupełnił pouczenia w wydanym skierowaniu o nr [...], wskazując że jest to czynność materialno-techniczna. W ocenie skarżących syn K. M. został umieszczony w 2016 r. w innej placówce niż wskazana przez Dyrektora PCPR w skierowaniu o nr [...] z dnia 31 marca 2016 r. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący wnosili już podobne skargi do Sądu. Starosta wyraził pogląd, że skarżący nie mają legitymacji do wniesienia skargi, gdyż na mocy wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 5 grudnia 2018 r. (sygn. akt [...]), zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem K., a dodatkowo mają orzeczony zakaz kontaktów z małoletnim, nie mogą tym samym występować w imieniu dziecka. Ponadto organ wyjaśnił, że skierowanie dziecka do placówki stanowi czynność materialno-techniczną i nie wymaga formy decyzji administracyjnej, dlatego organ nie miał podstawy prawnej do stwierdzenia jego prawomocności i nie przysługiwało od niego prawo do odwołania. Jednocześnie organ wyjaśnił, że syn skarżących, pomimo prawidłowego umieszczenia go w placówce socjalizacyjnej [...] w K., omyłkowo został tymczasowo zameldowany pod adresem [...] K., ul. [...], gdzie mieści się placówka socjalizacyjna [...]. Według zaświadczenia o zameldowaniu z dnia 22 listopada 2018 r. małoletni K. M. od dnia 22 listopada 2018 r. jest zameldowany na pobyt czasowy pod adresem [...] K., ul. [...], gdzie mieści się placówka socjalizacyjna [...]. Tytułem wyjaśnienia organ zauważa, że obie placówki mieszczą się na dwóch nieruchomościach, w połączonych ze sobą budynkach, które z uwagi na położenie (na rogu ulicy [...] i [...]), mają dwa adresy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że - wbrew stanowisku organu - niniejsza sprawa mogła być rozpoznawana w postępowaniu sądowoadministracyjnym, albowiem skarżący posiadali legitymację skargową w tej sprawie. Przedmiotem skargi, a w konsekwencji kontroli Sądu w niniejszej sprawie, była dokonana - na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 332 ze zm. – dalej zwanej "ustawą") oraz § 2 ust. 1, § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 292, poz. 1720 – dalej zwanego "rozporządzeniem") - czynność Starosty z dnia 31 marca 2016 r., polegająca na skierowaniu z dniem 1 kwietnia 2016 r. małoletniego K. M. – syna skarżących – przebywającego w placówce interwencyjnej [...] w O., do placówki socjalizacyjnej [...] w K., ul. [...]. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny (...). Przepis ten wyznacza krąg podmiotów, którym przyznano tzw. legitymację skargową, zaś posiadanie legitymacji skargowej stanowi podstawowy warunek skutecznego zaskarżenia określonego przejawu działalności administracji publicznej (lub też braku tej działalności). W ocenie Sądu skarżący – jako rodzice małoletniego K. M. kierowanego do placówki opiekuńczo-wychowawczej i posiadający, co istotne, w dniu podejmowania przez organ zaskarżonej czynności władzę rodzicielską nad wskazanym dzieckiem (dopiero bowiem wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia 5 grudnia 2018 r. pozbawiono skarżących tej władzy nad synem) – mają interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej czynności skierowania ich dziecka od dnia 1 kwietnia 2016 r. do wskazanej placówki opiekuńczo-wychowawczej. W ocenie Sądu zaskarżona czynność Starosty, której przedmiotem jest skierowanie dziecka do wskazanej placówki opiekuńczo-wychowawczej stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem podlega kognicji sądu administracyjnego. Przyjmuje się, że dany akt lub czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., powinna ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) - określonych uprawnień lub obowiązków określonych przepisami prawa administracyjnego. Muszą one wywoływać dla określonego podmiotu skutki prawne, a więc w sposób prawnie wiążący wpływać na sytuację prawną określonego podmiotu prawa przez to, że wywołują określony skutek prawny, jaki przepis prawa powszechnie obowiązującego wiąże z danym aktem lub czynnością (zob. LEX/el – komentarz do art. 3 [w:] T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Wolters Kluwer 2016). Zaskarżona czynność Starosty została podjęta w sprawie indywidualnej (wobec małoletniego K. M.), na podstawie powszechnie obowiązującego przepisu prawa (m.in. § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia), wywołując wobec małoletniego skutki prawne poprzez skierowanie go do wyraźnie wskazanej i oznaczonej placówki opiekuńczo-wychowawczej, w tym przypadku do placówki socjalizacyjnej [...] w K., ul. [...]. Przyjąć zatem należało, że stanowiła ona czynność z zakresu administracji publicznej, która dotyczyła uprawnień, a odnosząc to do skarżących, jako podmiotów zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (art. 193 i art. 194 ustawy) – także obowiązków, wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z kolei stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi (a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie), skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności, przy czym sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Ponieważ – jak wiadomo Sądowi z urzędu – skarżący wiedzę o zaskarżanej czynności powzięli na długo przed początkiem biegu 30-dniowego terminu do wniesienia niniejszej skargi (np. zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia, sygn. akt III SAB/Gd 6/19), to jednak zważywszy na to, że - jak wskazał tut. Sąd w powołanym wyroku – "kwestia tego, czy wystawione przez organ administracji skierowanie do placówki opiekuńczo-wychowawczej ma charakter decyzji administracyjnej czy też czynności materialno-technicznej budziła kontrowersje i wątpliwości zarówno w dotychczasowej praktyce organów administracji, doktrynie, jak i judykaturze (por. wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 176/17; WSA w Poznaniu z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 40/18; WSA w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 1247/14; WSA w Gliwicach z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 378/17 oraz postanowienia NSA w sprawach o sygn. akt I OW 16/10, I OW 48/06)", to Sąd uznał, że uchybienie terminu wniesienia niniejszej skargi nastąpiło bez winy skarżących. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy wskazać należy, że stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia dziecko do placówki opiekuńczo-wychowawczej kieruje powiat właściwy do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka. Samo skierowanie ma charakter wtórny wobec orzeczenia sądu o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej, a zatem w istocie ma charakter jedynie wykonawczy w stosunku do wydanego orzeczenia sądu cywilnego, które to orzeczenie stanowi istotną ingerencję w prawa dziecka (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 101/19, wydany w wyniku rozpoznania skargi skarżących). Stosownie bowiem do treści art. 35 ust. 1 ustawy umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje - co do zasady - na podstawie orzeczenia sądu. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich, po rozpoznaniu sprawy z urzędu o ograniczenie władzy rodzicielskiej A. K.-M. i I. M. nad małoletnimi K. i S. rodz. M., wydał postanowienie z dnia 8 czerwca 2014 r. (sygn. akt [...]), którym udzielił zabezpieczenia interesom małoletniego syna uczestników postępowania A. K. i I. M. – K. M. urodzonego w dniu 2 lipca 2005 r. w ten sposób, że umieścił go w Pogotowiu Opiekuńczym [...] w O. (pkt 1), stwierdzając wykonalność punktu 1. niniejszego postanowienia (pkt 3). Na podstawie tego orzeczenia Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. wydał w dniu 9 czerwca 2014 r. skierowanie nr [...] o umieszczeniu ww. dziecka we wskazanej w postanowieniu Sądu placówce opiekuńczo-wychowawczej. Następnie postanowieniem tegoż Sądu z dnia 19 lutego 2016 r. (sygn. akt [...]) zmieniono punkt 1. powyższego postanowienia z dnia 8 czerwca 2014 r. postanawiając o umieszczeniu dziecka – K. M. w placówce socjalizacyjnej w K., z uwagi na trwającą procedurę likwidacji placówki interwencyjnej [...] w O. i tworzenie w to miejsce placówki socjalizacyjnej. Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, że Starosta, mając na uwadze ww. postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 19 lutego 2016 r., zobligowany był podjąć bezzwłocznie kroki mające na celu realizację tego orzeczenia, tj. doprowadzenie do umieszczenia ww. dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu socjalizacyjnego (dokonując w tym przypadku de facto przeniesienia wskazanego dziecka z placówki typu interwencyjnego do placówki typu socjalizacyjnego). Wyjaśnić w tym miejscu bowiem należy, że stosownie do art. 93 ust. 1 ustawy instytucjonalna piecza zastępcza jest sprawowana w formie m.in. placówki opiekuńczo-wychowawczej (pkt 1), która z kolei – w myśl art. 101 ust. 1 ustawy – może być prowadzona jako placówka opiekuńczo-wychowawcza typu: 1) socjalizacyjnego; 2) interwencyjnego; 3) specjalistyczno-terapeutycznego; 4) rodzinnego. Placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego zwana jest potocznie "domem dziecka" (por. LEX/el – komentarz do art. 101 [w:] K. Tryniszewska, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, wyd. II, LEX 2015). Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że zaskarżona czynność Starosty z dnia 31 marca 2016 r., mająca na celu – dokonane na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 2 ustawy oraz § 2 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia – skierowanie z dniem 1 kwietnia 2016 r. małoletniego K. M., przebywającego dotychczas w placówce interwencyjnej [...] w O., ul. [...], do placówki typu socjalizacyjnego [...] w K. ul. [...], była zgodna z prawem, a w konsekwencji brak było podstaw do stwierdzenia, zgodnie z żądaniem skarżących, jej bezskuteczności. W szczególności podstawy do takiego stwierdzenia nie może stanowić sygnalizowana przez skarżących okoliczność braku pobytu czy zameldowania ich syna pod adresem placówki [...] przy ul. [...] w K., do której został skierowany. Jak wynika bowiem z okoliczności sprawy K. M. został istotnie zameldowany pod innym adresem, bowiem pod adresem: ul. [...] w K., pod którym znajduje się placówka socjalizacyjna [...]. Zaznaczenia wymaga jednak, że w niniejszym postępowaniu kontroli Sądu podlega wyłącznie legalność podjęcia przez organ czynności z zakresu administracji polegającej na skierowaniu syna skarżących do placówki opiekuńczo-wychowawczej typu socjalizacyjnego, a okoliczności sprawy, w szczególności treść ww. postanowienia Sądu, jak i obowiązujący w tym zakresie stan prawny w pełni potwierdzają zasadność i prawidłowość opisanego działania organu i podjęcia przez Starostę zaskarżonej czynności. Kwestia natomiast prawidłowego wykonania tej czynności i zameldowania małoletniego w związku z umieszczeniem go w placówce socjalizacyjnej nie może mieć wpływu na ocenę przez tut. Sąd zgodności z prawem zaskarżonej czynności. Abstrahując zatem od tego, że sam fakt zameldowania - a wiec czynności następczej i odrębnej od czynności skierowania do placówki opiekuńczo-wychowawczej - nie może świadczyć o wadliwości zaskarżonej czynności Starosty z dnia 31 marca 2016 r. dotyczącej skierowania K. M. do placówki [...], to brak "właściwego meldunku" syna skarżących pod adresem: ul. [...] zamiast ul. [...] w K., nie może mieć w okolicznościach niniejszej sprawy jakiegokolwiek znaczenia dla jej rozstrzygnięcia chociażby dlatego, że – jak wyjaśnił organ – placówki: [...] i [...], choć formalnie znajdujące się na dwóch odrębnych nieruchomościach i występujące pod dwoma różnymi adresami, mieszczą się de facto w połączonych ze sobą budynkach. Trudno więc w tej sytuacji nadawać jakiegokolwiek istotnego znaczenia twierdzeniu skarżących, że ich syn nie został skierowany do wskazanej w skierowaniu placówki [...], bowiem z ich wiedzy wynika, że przebywa w placówce [...], skoro placówka [...] jest placówką opiekuńczo-wychowawczą tego samego typu, do którego został skierowany postanowieniem Sądu, a dodatkowo jest zlokalizowana na sąsiadującej nieruchomości z nieruchomością, na której znajduje się placówka socjalizacyjna [...] w budynku posiadającym połączenie z budynkiem placówki [...]. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił wniesioną skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.