III SA/Gd 979/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 21 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz skarżącej [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we [...] 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 30 listopada 2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wymierzył [...] Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we [...] (dalej jako "strona" albo "skarżąca spółka") karę pieniężną w wysokości 60.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, że wskazana powyżej decyzja organu pierwszej instancji została doręczona w dniu 6 grudnia 2016 r. bezpośrednio skarżącej spółce. W dniu 20 grudnia 2016 r. działający w imieniu spółki pełnomocnik nadał w Urzędzie Pocztowym w [...] odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Pismem z dnia 3 stycznia 2017 r Dyrektor Izby Celnej w [...] wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych pełnomocnictwa poprzez złożenie pełnomocnictwa szczególnego (oryginału lub poświadczonego urzędowo odpisu pełnomocnictwa) z podaniem adresu elektronicznego, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik przedłożył w terminie pełnomocnictwo szczególne wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej. W formularzu PPS-1 nie uzupełniono pola nr 44 dotyczącego adresu elektronicznego. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] działając na podstawie art. 169 § 4 w zw. z art. 138c § 1 i art. 228 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 613), pozostawił odwołanie bez rozpoznania. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ wyjaśnił, że zgodnie z normą art. 138c § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, profesjonalny pełnomocnik zobligowany jest wskazać adres elektroniczny, który jest adresem skrzynki elektronicznej udostępnionej w ramach systemu teleinformatycznego organu podatkowego lub portalu e-PUAP. W sprawie w formularzu PPS-1 pole nr 44 dotyczące adresu elektronicznego nie zostało uzupełnione. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we [...] skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. Wyrokiem z dnia 31 maja 2017 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt III SA/Gd 278/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd podniósł m.in., że brak wskazania w pełnomocnictwie szczególnym adresu elektronicznego przez pełnomocnika profesjonalnego nie stanowi braku uniemożliwiającego nadanie podaniu (w realiach sprawy - odwołaniu) właściwego biegu. Brak ten nie podlega usunięciu na zasadach i pod rygorem określonym w trybie art. 169 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa. Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 14 lipca 2017 r. Postanowieniem z dnia 21 września 2017 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej w skrócie jako – "o.p.") w zw. z art. 213 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm.) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 8 września 2016 r. (nr [...]) wszczął wobec spółki jako podmiotu urządzającego gry na automatach postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej. W toku postepowania pismem z dnia 12 października 2016 r. pełnomocnik skarżącej spółki (radca prawny W. Z.), powołując się na pełnomocnictwo znajdujące się w aktach sprawy złożył w imieniu spółki wniosek o zawieszenie postępowania. W związku z brakiem pełnomocnictwa w aktach sprawy organ pierwszej instancji pismem z dnia 17 października 2016 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do jego nadesłania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. W dniu 7 listopada 2016 r. do organu nadana została za pośrednictwem operatora pocztowego uwierzytelniona kopia pełnomocnictwa udzielonego dnia 7 lipca 2016 r. jednak bez wskazania w polu nr 44 adresu elektronicznego. Decyzją z dnia 30 listopada 2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wymierzył [...] Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we [...] karę pieniężną w wysokości 60.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Wskazana powyżej decyzja organu pierwszej instancji została doręczona w dniu 6 grudnia 2016 r. bezpośrednio skarżącej spółce z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. Organ odwoławczy mając na uwadze powyższy wyrok wydany przez WSA w Gdańsku w dniu 31 maja 2017 r. jak i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2017 r. (sygn. akt I GSK 166/17) uznał za nieprawidłowe stanowisko, w świetle którego nieuzupełnienie pełnomocnictwa o adres elektroniczny pełnomocnika stanowiło brak formalny, którego nieusunięcie upoważniało organ do pominięcia go w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego, decyzja doręczona w sposób wadliwy (to jest stronie zamiast jej pełnomocnikowi) nie weszła do obrotu prawnego. W tym wypadku brak skutecznego doręczenia decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji sprawia, że w ogóle nie rozpoczął biegu termin przewidziany do wniesienia odwołania. Odwołanie złożone w takich okolicznościach uznać należało za niedopuszczalne. W skardze na wyżej wskazane postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we [...] reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wydanemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 228 § 1 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, poprzez jego bezzasadne zastosowanie w sytuacji, gdy zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji z dnia 30 listopada 2016 r. jest decyzją w rozumieniu przepisów procedury. Tym samym złożone od niej odwołanie winno być rozpoznane. Błędne było zatem wydanie przez organ odwoławczy postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia została dokonana w trybie uproszczonym. Orzekając w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie skarżąca spółka uczyniła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia stanowi art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej w skrócie także jako "o.p"). Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 228 § 2 ustawy). W literaturze i orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze podmiotowym, jak również przedmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienia odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych. Z kolei przedmiotowe przyczyny niedopuszczalności odwołania obejmują m.in. przypadki braku przedmiotu zaskarżenia czy wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji (zob. w tej materii: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2012, s. 506-507). W niniejszej sprawie powodem wydania zaskarżonego postanowienia było uznanie przez organ odwoławczy, że decyzja organu pierwszej instancji wydana w dniu 30 listopada 2016 r. nie została doręczona ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi lecz stronie. W ocenie organu doręczenie tej decyzji było wadliwe, gdyż nastąpiło z naruszeniem reguł określonych w przepisach ustawy - Ordynacja podatkowa. Jednocześnie organ odwoławczy przyjął, że brak skutecznego doręczenia decyzji sprawia, że w ogóle nie rozpoczął biegu termin przewidziany do wniesienia odwołania. Wskazać w tym miejscu należy, że w ustawie – Ordynacja podatkowa zasady i sposób doręczania pism uregulowane zostały w art. 144 - 154. Zgodnie z art. 145 § 2 tej ustawy, jeśli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Nie budzi wątpliwości Sądu, że ustanowienie pełnomocnika obliguje organy prowadzące postępowanie do doręczania wszystkich pism procesowych temu pełnomocnikowi (art. 145 § 2 o.p.). Pełnomocnik powinien mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu, tak samo jak strona postępowania, gdyby działała samodzielnie. Co oczywiste, obowiązek doręczania pism pełnomocnikowi istnieje od momentu doręczenia organowi dokumentu pełnomocnictwa. Jednakże w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż należy odróżnić brak doręczenia od doręczenia wadliwego, ale dokonanego, w szczególności kiedy strona ustanowiła pełnomocnika w sposób skuteczny i z odpowiednim zakresem umocowania, a doręczenie zostało dokonano z jego pominięciem. Również wówczas przyjmuje się, że doręczenie, aczkolwiek dokonane z oczywistym naruszeniem art. 145 § 2 o.p., nastąpiło. Doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika może być bowiem uznane za skutecznie dokonane, jeżeli nie wywołuje dla strony ujemnych skutków procesowych (zob. w tej materii wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 sierpnia 2001 r.; sygn. akt I SA/Wr 2995/98, z dnia 19 lutego 2008 r.; sygn. akt I FSK 282/07; z dnia 12 stycznia 2016 r.; sygn. akt I FSK 1307/14, z dnia 11 października 2016 r.; sygn. akt II FSK 2225/14, z dnia 11 października 2016 r.; sygn. akt II FSK 2364/14; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznanej sprawie, gdyż decyzja została wysłana bezpośrednio do strony postępowania (z pominięciem pełnomocnika). W przedmiotowej sprawie doszło zatem do wadliwego doręczenia, jednakże okoliczność ta nie wywołuje negatywnych skutków dla strony. Strona zapoznała się bowiem z treścią decyzji i zawartym w niej pouczeniem, a odwołanie zostało wniesione przez działającego w imieniu skarżącej spółki pełnomocnika z zachowaniem ustawowego terminu. W konsekwencji brak było podstawy do przyjęcia, że decyzja organu pierwszej instancji nie istnieje w sensie prawnym. Wskazana decyzja na skutek jej doręczenia stronie znalazła się w obiegu prawnym i wiązała organ, który ją wydał. Nie budzi także zastrzeżeń żadnej ze stron okoliczność, że spółka przekazała decyzję pełnomocnikowi, który w ustawowym terminie wniósł od tej decyzji odwołanie. W świetle powyższych okoliczności uznać należy, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji winno podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Organ odwoławczy wydając postanowienie z dnia 21 września 2017 r. o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania naruszył tym samym art. 228 § 1 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższych wywodów wniesioną skargę należało uznać za mającą usprawiedliwione podstawy. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia (punkt 1 wyroku). O kosztach postępowania (punkt drugi wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 wskazanej powyżej ustawy zasądzając na rzecz skarżącej spółki 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na wskazaną kwotę składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł, opłata od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 265). W dalszym toku postępowania organ odwoławczy związany treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi winien uwzględnić zaprezentowaną przez Sąd ocenę prawną.