III SAB/Gd 66/26

WyrokWSA w Gdańsku2026-04-10

Skład orzekający: Alina Dominiak, Jolanta Sudoł, Adam Osik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, pomimo obowiązywania przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, może zostać stwierdzona i czy organ może zostać zobowiązany do rozpoznania wniosku w określonym terminie?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że pomimo obowiązywania przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, które ograniczały możliwość wywodzenia bezczynności organu do dnia 30 czerwca 2024 r., dalsze przedłużenie tych ograniczeń było sprzeczne z Konstytucją. W związku z tym bezczynność Wojewody Pomorskiego, polegająca na niezałatwieniu wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy w ustawowym terminie, została uznana za rażące naruszenie prawa, a organ został zobowiązany do rozpoznania wniosku w terminie 30 dni od doręczenia wyroku.
Stan faktyczny
O. H., obywatelka Ukrainy, złożyła 8 maja 2024 r. wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w Polsce z powodu prowadzenia działalności gospodarczej. Pomimo uzupełniania dokumentów i ponaglenia złożonego 24 października 2025 r., Wojewoda Pomorski nie podjął żadnych istotnych czynności w sprawie przez prawie 2 lata. Skarżąca wniosła skargę na bezczynność organu, domagając się zobowiązania do wydania decyzji oraz przyznania odszkodowania.
Rozstrzygnięcie
1. Zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy w terminie 30 dni od doręczenia wyroku. 2. Stwierdził bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa. 3. Przyznał skarżącej sumę pieniężną w wysokości 1500 zł. 4. Oddalił skargę w pozostałym zakresie. 5. Zasądził od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (sprawozdawca), Asesor sądowy WSA Adam Osik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi O. H. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącej O. H. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej O. H. sumę pieniężną w wysokości 1500 (tysiąc pięćset) złotych; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej O. H. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła, wniesiona przez O. H. - obywatelkę Ukrainy, skarga na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. W skardze zawarto wniosek o: zobowiązanie Wojewody Pomorskiego do wydania decyzji udzielającej skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia uwzględnienia skargi; stwierdzenie, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie skarżącej od Wojewody Pomorskiego sumę pieniężną w wysokości 5.000 zł. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na prowadzenie działalności gospodarczej skarżąca złożyła w dniu 8 maja 2024 r. Ostatnie uzupełnienie materiału dowodowego miało miejsce 24 listopada 2025 r., przedłożono do akt zaświadczenie ZUS o posiadanym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz zaświadczenie z ZUS i US o niezaleganiu w płaceniu składek i podatków. Pomimo aktywności skarżącej w sprawie, postępowanie, na dzień wniesienia skargi, pozostaje bez dalszego biegu. Żadne czynności zmierzające do rozpoznania sprawy nie zostały podjęte. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie z uwagi na obowiązujące w okresie prowadzonego postępowania przepisy art. 100d ust. 1 pkt 1a, ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. 2025 r. poz. 337 ze zm.; dalej powoływana jako: "ustawa pomocowa"), zgodnie z którymi, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 4 marca 2026 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Wojewoda Pomorski, alternatywnie, zawnioskował o: 1. stwierdzenie, iż bezczynność organu nie miała charakteru rażącego z uwagi na art. 6 k.p.a. w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy pomocowej, bowiem organy administracji publicznej obowiązane są do działania na podstawie obowiązujących ich przepisów, w tym również ze wskazanymi przepisami ustawy pomocowej; 2. niewymierzenie organowi w zw. z art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy pomocowej grzywny ani sumy pieniężnej, bowiem w okresie do dnia 4 marca 2026 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143; powoływanej dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca niewątpliwie wypełniła wymóg określony w art. 53 § 2b p.p.s.a., ponaglenie zostało bowiem wniesione 24 października 2025 r. Niezależnie od powyższego, przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy, należało rozważyć kwestię zastosowania w stosunku do skarżącej przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Ustawa o pomocy weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. (art. 116 ustawy). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830 - powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa zmieniająca"), wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że: 1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewidywała norma art. 100d ustawy o pomocy, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r. Przepis art. 100d ustawy o pomocy był parokrotnie nowelizowany; na dzień wydania niniejszego wyroku art. 100d ustawy o pomocy określał przywołany okres "do dnia 4 marca 2027 r." (art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r.; Dz. U. 2026 r. poz. 203 - zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 5 marca 2026 r.). W tym miejscu należy wskazać, że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku znane jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaprezentowane między innymi w wyroku z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23, na który powoływał się organ w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę. Należy jednak zauważyć, że w późniejszym wyroku z dnia 19 maja 2025 r. w sprawie II OSK 2926/24 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. NSA stwierdził, że ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. W powołanym wyroku NSA przyjął, że dopiero po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinna być ona stosowana. Stanowisko to zostało podzielone w kolejnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. z dnia 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 3109/24, z dnia 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2743/24, z dnia 3 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 2695/24, z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2942/24 i jest ono już utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 października 2025 r. sygn. akt II OSK 49/25 NSA wskazał "(...) w orzecznictwie uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d u.o.p. na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (zob. np. wyroki NSA z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 3117/24, z dnia 5 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3111/24 oraz II OSK 2743, z dnia 25 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3109/24). Innymi słowy, przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 854) nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 KPP. Tym samym, oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 u.o.p., należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r." Regulacje zawarte w art. 100c i art. 100d specustawy ukraińskiej budzą także wątpliwości co do ich zgodności z prawem unijnym (dyrektywami Parlamentu Europejskiego i Rady) mającymi na celu zapobieganie opieszałości administracji publicznej w sprawach cudzoziemców, Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C. z 2007 r. Nr 303, s. 1 i nast., ze zm.) oraz Europejską Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzoną w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284 ze zm.), które dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach i postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SAB/Gl 19/25 skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego. Sąd ten wniósł o stwierdzenie, że: 1. Długotrwałe i kilkukrotnie wydłużane przez prawodawcę krajowego wyłączenie z przyczyn organizacyjnych lub ekonomicznych prawa cudzoziemców – obywateli państw trzecich do złożenia skutecznego środka przeciwdziałania opieszałości organów administracji publicznej (ponaglenia, skargi na bezczynność lub przewlekłość) sprzeciwia się traktatowym zasadom państwa prawnego i poszanowania praw człowieka (art. 2 i 6 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. U. C 202 z 7 czerwca 2016 r., s. 47 i nast. – dalej: TFUE), proporcjonalności (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej; Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, s. 1 i nast., z późn. zm. – dalej: KPP) w zw. z art. 6 ust. 1 TUE), pierwszeństwa prawa unijnego i jego efektywności (art. 4 ust. 3 TUE) oraz "prawa do dobrej administracji" (traktowanego jako zasada Unii Europejskiej, wyrażonego w art. 41 ust. 1-4 KPP w zw. z art. 51 ust. 1 KPP w zw. z art. 6 ust. 1 TUE oraz w orzecznictwie TSUE); 2. Długotrwałe i kilkukrotnie przedłużane wyłączenie w prawie krajowym możliwości złożenia przez cudzoziemców - obywateli państw trzecich skutecznego środka prawnego przeciwdziałającego opieszałości organów publicznych oraz wykluczenie możliwości zasądzenia przez krajowy sąd administracyjny adekwatnej sumy pieniężnej, stanowiącej zadośćuczynienie za naruszenie prawa do działania przez organy bez zbędnej zwłoki i wykluczenie możliwości nakazania wydania aktu administracyjnego w wyznaczonym przez sąd terminie, należy interpretować jako: a) niespełniające wymogów interesu ogólnego oraz nadmiernie ograniczające sferę praw podstawowych Unii Europejskiej (art. 2 TUE; art. 6 ust. 1 i 3 TUE w zw. z art. 52 ust. 1 - 3 KPP); b) dyskryminujące cudzoziemców – obywateli państw trzecich (art. 2 TUE, art. 10 i 18 TFUE, art. 20 oraz 21 ust. 1 i 2 KPP); c) uchybiające zasadzie sprawiedliwości (art. 2 TUE) oraz d) utrudniające realny, skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości (art. 2 TUE, art. 67 ust. 4 TFUE, art. 47 w zw. z art. 51 ust. 1 KPP). Konkludując, uznanie, że przedłużenie po dniu 30 czerwca 2024 r. mocy obowiązującej ograniczeń przewidzianych w art. 100d ustawy pomocowej jest sprzeczne z Konstytucją, powoduje konieczność merytorycznego rozpoznania sprawy. Odnosząc się do meritum sprawy, wskazać należy, że pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; powoływanej dalej jako: "k.p.a."), przez wskazanie, że jest to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Istotą kontroli sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność jest zbadanie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie i ewentualne przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego, likwidacja stanu opieszałości, występującego po stronie tego organu. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane. Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia skargi (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 ze zm.), zawiera przepisy określające czas, w jakim postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy powinno się zakończyć. Przepisy regulujące tę materię stanowią lex specialis w stosunku do ogólnych uregulowań Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Zgodnie z art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Przywołane przepisy regulują w sposób ścisły terminy załatwienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, wydłużając ten termin do 60 dni od dnia spełnienia wymogów określonych w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Z ustalonych na podstawie akt sprawy okoliczności faktycznych sprawy wynika, że w dniu 8 maja 2024 r. skarżąca złożyła osobiście wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, podając jako główny cel pobytu: prowadzenie działalności gospodarczej. Do wniosku załączyła: zdjęcia, kserokopię paszportu i poprzedniej karty pobytu, opłatę, wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, oświadczenie podmiotu nieświadczącego usług w zakresie pracy tymczasowej o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, umowę o roboty budowlane, zaświadczenie o niezaleganiu w opłaceniu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach, faktury, ewidencję przychodów za rok 2024, PIT-28 za rok 2023, wyciąg z konta bankowego, umowę najmu lokalu mieszkalnego wraz z aneksem, ZUS P ZCNA, powiadomienie o nadaniu numeru PESEL. Jak wynika z analizy formalnej, na dzień 8 maja 2024 r., wniosek skarżącej nie zawierał braków formalnych. W dniu 7 października 2024 r. skarżąca przedłożyła ZUS P ZZA wraz z podsumowaniem ewidencji przychodów za rok 2024. W dniu 3 grudnia 2024 r. organ zwrócił się do podmiotów wymienionych w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego) o przekazanie informacji czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium RP stanowią zagrożenie dla obronności i bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organy konsultacyjne nie udzieliły odpowiedzi w terminie 30 dni. W dniu 24 października 2025 r. do organu wpłynęło ponaglenie skarżącej wraz z kserokopią: umowy najmu lokalu mieszkalnego, umowy o roboty budowlane, PIT-28 za rok 2024, podsumowaniem ewidencji przychodów za rok 2025, ZUS P ZCNA, paszportu. Następnie w dniu 26 listopada 2025 r. skarżąca przedłożyła zaświadczenie o niezleganiu w podatkach wraz z ZUS P ZCNA. W dniu 9 stycznia 2026 r., po wpływie w dniu 18 grudnia 2025 r. skargi skarżącej, organ wystosował do skarżącej wezwanie do przedłożenia: dokumentów potwierdzających posiadanie zapewnionego miejsca zamieszkania (poinformowano skarżącą, że do akt przedłożono umowę najmu, która nie została potwierdzona za zgodność z oryginałem); dokumentów potwierdzających posiadanie źródła stabilnego i regularnego dochodu, wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na utrzymaniu (ewidencja księgowa zgodnie z wybraną formą rozliczenia podatkowego, obejmująca wszystkie miesiące rozliczeniowe 2025 roku). Do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie Wojewoda Pomorski nie poinformował Sądu o zakończeniu postępowania z wniosku skarżącej w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, mając na uwadze przedstawiony powyżej przebieg postępowania, Sąd nie miał wątpliwości co do tego, że organ nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy administracyjnej, naruszając tym zasadę określoną w art. 12 § 1 k.p.a., a tym samym dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. Z tych samych względów Sąd, w oparciu o art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, przy czym - w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. - Sąd stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, że rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Ocena naruszenia prawa jako rażącego będzie zasadna, gdy stan bezczynności jest znaczny, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu załatwienia sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, przekroczenie terminu załatwienia sprawy musi być znaczne. W orzecznictwie sądowym zwraca się też uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty i znaczący (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). W ocenie Sądu, mając na uwadze stan faktyczny sprawy, należy uznać, że w niniejszej sprawie zaszły okoliczności, które uzasadniałyby stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, bowiem pomimo upływu prawie 2 lat od złożenia wniosku, który nie zawierał braków formalnych, do dnia wydania wyroku, organ nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Zauważyć przy tym należy, że przez okres tych 2 lat organ nie podejmował praktycznie żadnych czynności w sprawie, oprócz standardowej czynności zwrócenia się do podmiotów wymienionych w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach o opinię, co miało miejsce dopiero 3 grudnia 2024 r., tj. prawie 7 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Natomiast wezwanie do skarżącej o przedłożenie dokumentów potwierdzających zapewnienie miejsca zamieszkania, z uwagi na przedłożenie kserokopii umowy najmu, która nie została potwierdzona za zgodność z oryginałem, organ wystosował dopiero po wniesieniu przez nią skargi (wezwanie z dnia 9 stycznia 2025 r.), pomimo, że kserokopia umowy najmu została przedłożona do akt sprawy przez skarżącą już 24 października 2025 r. Nadmienić należy, że gdyby organ procedował bez nieuzasadnionych przerw, nie musiałby wzywać skarżącą do przedłożenia ewidencji księgowej obejmującej miesiące rozliczeniowe 2025 roku. Wobec braku aktywności po stronie organu, a jednocześnie znacznego upływu czasu od momentu złożenia przez skarżącą wniosku, który nie zawierał braków formalnych, należało przyjąć, że opisana zwłoka organu jest znaczna, a jednocześnie w żaden sposób nieuzasadniona i niedająca się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Organ niezaprzeczalnie przekroczył termin na załatwienie sprawy, wynoszący 60 dni (na dzień orzekania termin ten został przekroczony o prawie 21 miesiące). Konkludując, analiza akt postępowania administracyjnego dowodzi, że aktywność organu w toku postępowania nie była właściwa. W stosunkowo nietrudnej przedmiotowo sprawie organ ograniczył się do pojedynczej, standardowej, czynności, a następnie przez długie miesiące nie podejmował w sprawie żadnych działań, realnie przybliżających stronę do zakończenia postępowania. Odnotować przy tym należy, że skarżąca bez wezwania ze strony organu, dokonywała samodzielnie aktualizacji złożonego wniosku, aby pomimo upływu czasu pozostawał aktualny i w tym celu przedkładała kolejne dokumenty. Zdaniem Sądu, art. 100d ustawy pomocowej nie stanowi zakazu dla prowadzenia postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Natomiast stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące możliwości stosowania przepisów ustawy o cudzoziemcach od dnia 1 lipca 2024 r. jest znane od dawna organowi, bowiem prezentowane było wielokrotnie w wyrokach tutejszego Sądu. Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Mając na uwadze okoliczności sprawy, w ramach przyznanej w art. 149 § 2 p.p.s.a. kompetencji i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd zdecydował o przyznaniu skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 1500 zł. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o przyznanie kwoty pieniężnej w wyższym zakresie. Sąd wziął pod uwagę, że skarżąca nie podała żadnych okoliczności wskazujących na fakt poniesienia przez nią uszczerbku, straty czy krzywdy, które są wynikiem bezczynności organu, a które wymagałyby zrekompensowania przez przyznanie wnioskowanej kwoty. Oczekiwanie jednak przez skarżącą przez czas przekraczający kilkukrotnie ustawowy, a wyznaczony na 60 dni, termin załatwienia sprawy winno, jako krzywda wynikająca z opieszałego działania administracji publicznej, znaleźć swą stosowną rekompensatę w przyznaniu od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, która jednocześnie pozwoli na zdyscyplinowanie organu administracji publicznej w celu zmiany dotychczasowego sposobu procedowania. Taką odpowiednią rekompensatę stanowi, zdaniem Sądu, suma pieniężna w wysokości 1500 zł. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 p.p.s.a, Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 210 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej kwotę składa się wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło