I SA/Gl 1010/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz – Ziętek, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A W. S. Spółka Jawna w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi p o s t a n a w i a odrzucić wniosek. WSA/post.1 - sentencja postanowienia A W. S. Spółka Jawna w C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...]r. nr [...] o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku strony o udzielenie ulgi w zapłacie zaległości w podatku od towarów i usług: za okres od kwietnia do lipca, październik i grudzień 1999 r.; luty i maj 2000 r.; oraz w zapłacie zaległości z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w tym podatku za kwiecień, czerwiec, lipiec, październik i grudzień 1999 r.; styczeń, luty, marzec, maj, lipiec, wrzesień, październik i listopad 2000 r. Odpowiadając na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 października 2011 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2012 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Następnie, wskutek wniesionego przez stronę sprzeciwu, postanowieniem z dnia 6 lutego 2012 r. Sąd również odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Na ostatnie z wymienionych postanowień strona skarżąca złożyła zażalenie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 238/12. W związku z powyższym, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 kwietnia 2012 r. (w piśmie z dnia 18 kwietnia 2012 r.) wezwano stronę skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 października 2011 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, z pouczeniem, iż na wezwanie zażalenie nie przysługuje. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie awizowana była dwukrotnie z powodu nieobecności adresata: w dniu 23 kwietnia 2012 r. a następnie w dniu 2 maja 2012 r., po czym w dniu 10 maja 2012 r. zwrócono ją nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Należny wpis od skargi nie został uiszczony. Postanowieniem z dnia 28 maja 2012 r. Sąd odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie należnego wpisu. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Sąd zaznaczył, iż ze względu na doręczenie zastępcze przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w dniu 7 maja 2012 r., termin przewidziany na uiszczenie wpisu upłynął bezskutecznie z dniem 14 maja 2012 r. Odpis postanowienia o odrzuceniu skargi doręczono skarżącemu w dniu 4 czerwca 2012 r. W piśmie z dnia 17 maja 2012 r. W. S. wniósł o ponowne przesłanie mu korespondencji sądowej "z kwietnia" w związku z jej niewydaniem jego synowi przez urząd pocztowy. Do pisma załączył kopię skargi z dnia 26 kwietnia 2012 r. skierowanej do urzędu pocztowego, dotyczącej odmowy wydania jego synowi trzech przesyłek poleconych, pomimo złożenia w placówce pocztowej pełnomocnictwa dla syna. Przy piśmie z dnia 5 czerwca 2012 r. Sąd ponownie przesłał skarżącemu wezwanie z dnia 18 kwietnia 2012 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Sąd jednocześnie wskazał skarżącemu, iż wezwanie to uznane zostało za skutecznie doręczone w dniu 7 maja 2012 r. i jego ponowne doręczenie ma jedynie charakter informacyjny. Wskazano skarżącemu, iż przesyłka nadana pierwotnie przez Sąd w dniu 19 kwietnia 2012 r., zawierająca powyższe wezwanie, awizowana była dwukrotnie z powodu nieobecności adresata - w dniu 23 kwietnia 2012 r. a następnie w dniu 2 maja 2012 r., po czym w dniu 10 maja 2012 r. zwrócono ją nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Zaakcentowano przy tym, że z uwagi na prawidłowe opracowanie przez Pocztę powyższej przesyłki, w szczególności zaś jej zwrotnego potwierdzenia odbioru, brak jest aktualnie podstaw do kwestionowania prawidłowości dokonanego w dniu 7 maja 2012 r. doręczenia zastępczego tej przesyłki. Wskazano również skarżącemu, iż z uwagi na odrzucenie w niniejszej sprawie skargi postanowieniem z dnia 28 maja 2012 r., strona ma do dyspozycji środek zaskarżenia od tego orzeczenia w postaci skargi kasacyjnej, o czym pouczenie zawarto w piśmie z dnia 30 maja 2012 r. wraz z doręczeniem odpisu tego postanowienia. Poinformowano też stronę skarżącą, że uprawniona jest do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, który składa się w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Powyższą informację doręczono stronie skarżącej w dniu 11 czerwca 2012 r. Wraz z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (data wpływu: 12 czerwca 2012 r.) W. S. nadesłał kopię pisma z dnia 11 czerwca 2012 r. adresowanego do Poczty Polskiej, zatytułowanego "Ponowna skarga", dotyczącego niewydania jego synowi (pomimo opłaconego pełnomocnictwa dla niego) zaawizowanych przesyłek pocztowych. Nadesłał również kserokopię adresowanego do niego pisma Poczty Polskiej z dnia 18 maja 2012 r. W piśmie tym poinformowano skarżącego, że w toku postępowania ustalono, iż sprawa wydania przesyłek poleconych dotyczy przesyłek nadanych przez sąd "w postępowaniu cywilnym". Poczta Polska wskazała, że syn W. S. na podstawie posiadanego pełnomocnictwa nie mógł odebrać przesyłek, adresowanych do skarżącego, nadanych przez sąd w postępowaniu cywilnym. Poczta Polska zaakcentowała przy tym, że przesyłki zawierające pisma procesowe, decyzje czy postanowienia, wydane w poszczególnych procedurach, nie mogą być wydawane na podstawie ogólnego pełnomocnictwa pocztowego. Z kolei w piśmie z dnia 5 lipca 2012 r. adresowanym do Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (które przekazane zostało do wydziału orzeczniczego tego Sądu) skarżący nie zgodził się z treścią informacji, udzielonej mu przez tenże Sąd w piśmie z dnia 5 czerwca 2012 r. Wskazał jednocześnie na złożoną w piśmie z dnia 11 czerwca 2012 r. "ponowną skargę" skierowaną do Poczty. W odpowiedzi na pismo z dnia 5 lipca 2012 r. Sąd w piśmie z dnia 16 lipca 2012 r. zobowiązał W. S. do poinformowania Sądu o wyniku prowadzonego z udziałem Poczty Polskiej postępowania reklamacyjnego. Wskazano też ponownie skarżącemu, iż na obecnym etapie brak jest podstaw do zakwestionowania prawidłowości dokonanego w dniu 7 maja 2012 r. doręczenia przesyłki, zawierającej wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia strona wniosła sprzeciw. Postanowieniem z dnia 18 września 2012 r. Sąd również odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie, które oddalił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 listopada 2012 r. sygn. akt II FZ 908/12. W dniu 6 grudnia 2012 r. Sąd stwierdził prawomocność postanowienia z dnia 28 maja 2012 r. o odrzuceniu skargi od dnia 5 lipca 2012 r. W piśmie z dnia 17 lutego 2014 r. (data nadania 18 lutego 2014 r.), złożonym do sprawy ze skargi o wznowienie postępowania o sygn. akt I SA/Gl 124/14, strona skarżąca wniosła o "przywrócenie terminu z uwagi na nie doręczenie z winy Poczty Polskiej wezwania do wpłaty 100 zł do sprawy sygn. akt I SA/Gl 1010/11". W zakresie powyższego żądania, pismo z dnia 17 lutego 2014 r. uznane zostało przez Sąd za wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Do pisma strona załączyła kopię swojego pisma z dnia 8 listopada 2012 r. zatytułowanego "Skarga i wniosek", adresowanego do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczącego niedoręczenia odpisów pism przez Pocztę Polską, w którym wskazała na błędne jej zdaniem działanie Poczty. Dołączyła także kserokopię pisma Naczelnego Sądu Administracyjnego – Wydziału Informacji Sądowej z dnia 28 listopada 2012 r., stanowiącego odpowiedź na pismo z dnia 8 listopada 2012 r. W odpowiedzi tej między innymi wskazano stronie na możliwość weryfikacji orzeczeń, wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne, uzależnioną od skutecznego wniesienia środka odwoławczego. Wskazano również na możliwość złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Postanowieniem z dnia 3 marca 2014 r. o sygn. akt I SA/Gl 124/14 odrzucono skargę A W. S. Spółka Jawna w C. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1010/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Ratio legis instytucji przywrócenia terminu stanowi niewątpliwie ochrona stron postępowania przed negatywnymi skutkami w zakresie postępowania sądowego, w przypadku braku ich winy w nie dokonaniu w terminie czynności procesowej. Ponadto, stosownie do art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Z powyższych przepisów wynika, że nawet brak winy w niedochowaniu terminu nie uzasadnia jego przywrócenia, jeżeli upłynął rok od uchybionego terminu a rozpatrywana sprawa nie stanowi "wyjątkowego przypadku". Obowiązujące przepisy procedury sądowoadministracyjnej nie precyzują przy tym pojęcia "wyjątkowego przypadku". Jest to zwrot ustawowy o charakterze nieostrym, generalnym. Spełnienie tej przesłanki oceniać zatem należy indywidualnie w okolicznościach danej sprawy. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, należy wyważyć argumenty wspierające wniosek i argumenty przemawiające za stabilizacją sytuacji ugruntowanej przez upływ czasu, a powstałej w następstwie niedokonania czynności procesowej w przepisanym terminie oraz czy moc tych argumentów pozwala na stwierdzenie, że w sprawie zachodzi wypadek, który można uznać za wyjątkowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1999 r., sygn. akt I CKN 802/98, publ. OSNC 1999, nr 7-8, poz. 141, str. 86; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 991/11, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 1120780). W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że pojęcie wyjątkowego przypadku jest wprawdzie pojęciem niedookreślonym, jednakże należy je wykładać ścieśniająco, w przeciwnym razie oznaczałoby to obowiązek przywrócenia terminu w niemalże każdym przypadku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GZ 273/11, opubl. zbiorze orzeczeń LEX pod nr 1130773). W doktrynie akcentuje się przy tym, że przez "wyjątkowy przypadek" rozumieć należy nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiły złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie (tak B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, str. 197). W rozpatrywanej sprawie, porównując daty: uchybionego terminu (15 maja 2012 r., tj. pierwszy dzień po upływie terminu przewidzianego na uiszczenie wpisu od skargi) oraz wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (18 lutego 2014 r.) należy stwierdzić, iż wniosek o przywrócenie terminu wniesiono niewątpliwie po upływie roku od uchybionego terminu (a dokładniej rzecz ujmując, po upływie 21 miesięcy od uchybionego terminu). Uznając zatem za niesporną okoliczność upływu ponad roku od uchybionego terminu zbadać należało, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzi "wyjątkowy przypadek", o jakim mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a., warunkujący dopuszczalność przywrócenia terminu w ogóle. Zgodnie bowiem z art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W orzecznictwie wskazuje się, że istnienie wyjątkowego przypadku należy do przesłanek dopuszczalności rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, dlatego też jej brak powoduje, że wniosek taki podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny na podstawie art. 88 P.p.s.a., nie zaś oddaleniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Zakamycze 2005, str. 221 – 222). W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności wyjątkowe w rozumieniu art. 87 § 5 P.p.s.a. Jak wynika z lakonicznego uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu, argumentem przemawiającym za jego przywróceniem ma być, w ocenie skarżącego, nieprawidłowe działanie Poczty, z winy której nie otrzymał on wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Zaznaczyć trzeba, że sekwencja zdarzeń, obejmujących w szczególności: wezwanie skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, dwukrotne awizowanie i następnie zwrot niepodjętej przesyłki zawierającej to wezwanie, odrzucenie skargi z powodu braku wpisu, wniosek skarżącego o ponowne przesłanie mu przez Sąd niepodjętej korespondencji oraz poinformowanie skarżącego o zaistniałej fikcji doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu i o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej bądź wniosku o przywrócenie terminu, miała miejsce w okresie obejmującym miesiące od kwietnia do czerwca 2012 r. Skarżący przedłożył wprawdzie w powyższym okresie kserokopie pism, skierowanych do Poczty, stanowiących skargi na jej działanie, nie wniósł natomiast – pomimo pouczenia w tym zakresie – wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Uczynił to dopiero w piśmie z dnia 17 lutego 2014 r. Żadna nadzwyczajna okoliczność nie stała w ocenie Sądu na przeszkodzie we wcześniejszym złożeniu takiego wniosku. Stwierdzić należy również, że nawet ewentualne wadliwe działanie Poczty związane z doręczeniem przesyłki (do przyjęcia którego brak było podstaw na etapie odrzucenia skargi) nie stanowi zdaniem Sądu wyjątkowego przypadku w rozumieniu art. 87 § 5 P.p.s.a. Jest tak chociażby z tego powodu, że operatorzy pocztowi, jak wskazuje praktyka, nie zawsze przestrzegają standardów wyznaczonych przez prawo. Wskazać można również, że skarżący wniósł wprawdzie skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem o odrzuceniu skargi, wydanym w sprawie niniejszej, jednakże skarga o wznowienie odrzucona została postanowieniem tut. Sądu z dnia 3 marca 2014 r. z uwagi na niewskazanie przez stronę – na wezwanie Sądu – okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie oraz niewskazanie zaskarżonego orzeczenia i brak żądania uchylenia lub zmiany tego orzeczenia. Zaznaczyć jednocześnie należy, że w rozpatrywanej sprawie nie został również zachowany siedmiodniowy termin, przewidziany przepisami prawa dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie bowiem z art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W rozważanym obecnie przypadku przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej z dniem 11 czerwca 2012 r., tj. z datą doręczenia stronie skarżącej informacji o skutecznym zastępczym doręczeniu przesyłki, zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi. Wniosek o przywrócenie terminu złożony został natomiast dopiero w dniu 18 lutego 2014 r., jest on zatem spóźniony. Wniosek taki, zgodnie z cytowanym już wyżej art. 88 P.p.s.a., podlega odrzuceniu. Reasumując, okoliczności niniejszej sprawy oraz argumenty wspierające wniosek o przywrócenie terminu nie pozwalają uznać, że w przedmiotowym postępowaniu zachodzi przypadek wyjątkowy, warunkujący dopuszczalność przywrócenia terminu po upływie roku od jego uchybienia. Wniosek o przywrócenie terminu złożony został nadto już po upływie siedmiodniowego terminu, przewidzianego na jego wniesienie, liczonego od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 87 § 5 P.p.s.a. w związku z art. 88 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.