I SA/Gl 1078/15
WyrokWSA w Gliwicach2016-02-23
Skład orzekający: Bożena Suleja-Klimczyk, Dorota Kozłowska, Teresa Randak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, pobrane od zobowiązanego koszty postępowania egzekucyjnego podlegają zwrotowi na podstawie art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nawet jeśli wniosek o zwrot został złożony po terminie określonym w art. 64c § 8 tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, która stanowiła podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, czyni prowadzone postępowanie egzekucyjne niezgodnym z prawem od samego początku (ex tunc). W takiej sytuacji pobrane od zobowiązanego koszty egzekucyjne podlegają zwrotowi na podstawie art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zwrot ten powinien nastąpić z urzędu, bez konieczności składania wniosku przez zobowiązanego i bez względu na terminy określone w art. 64c § 8 tej ustawy. Organ odwoławczy niewłaściwie zastosował przepisy dotyczące terminu na złożenie wniosku o zwrot kosztów.Stan faktyczny
Spółka A złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które umorzyło postępowanie w sprawie zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone wobec Spółki na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zaległości w podatku od nieruchomości. W toku postępowania egzekucyjnego pobrano koszty egzekucyjne. Następnie stwierdzono nieważność decyzji będącej podstawą wystawienia jednego z tytułów wykonawczych, co skutkowało umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Spółka wniosła o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych, jednak organ I instancji odmówił, a organ odwoławczy umorzył postępowanie w sprawie zwrotu, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu złożenia wniosku po terminie. Spółka zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących zwrotu kosztów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Teresa Randak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A Spółka Cywilna A. T. i G. T. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej: organ odwoławczy lub organ nadzoru) postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 64c § 3 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619, dalej: u.p.e.a.) po rozpatrzeniu zażalenia "A" s.c. A.T. i G.T. z siedzibą w N. (dalej: Spółka, skarżąca,) na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. (dalej: organ I instancji) z dnia [...] r., nr [...], o odmowie zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie w sprawie.
Orzeczenia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ I instancji prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Spółki na podstawie tytułów wykonawczych Wójta Gminy K.:
1. nr [...] z dnia [...] r. obejmującego zaległość w podatku od nieruchomości za III kwartał 2013 r.,
2. nr [...] z dnia [...] r. obejmującego zaległość w podatku od nieruchomości za lata 2008-2011,
3. nr [...] z dnia [...] r. obejmującego zaległość w podatku od nieruchomości za IV kwartał 2013 r.
W toku tego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęć rachunków bankowych, ruchomości oraz wierzytelności Spółki, za co zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4, 5, 6 i 14 § 6 u.p.e.a. zostały naliczone koszty postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości [...] zł. W wyniku zajęcia w dniach 13 grudnia 2013 r., 15 stycznia, 22 maja, 26 maja, 14 sierpnia, 1 października 2014 r. zwrotu podatku od towarów usług zaspokojono kwotę należnych kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł. Pozostały do uregulowania koszty egzekucyjne w kwocie [...] zł. Wnioskiem z dnia 4 listopada 2015 r. wierzyciel - Wójt Gminy K. wycofał tytuły nr [...] i nr [...], obejmujące zobowiązanie w podatku od nieruchomości za III i IV kwartał 2013 r.
Spółka w dniu 18 listopada 2014 r. zwróciła się do organu I instancji o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z uwagi na nieistnienie dochodzonego obowiązku, powołując się na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., nr [...] stwierdzające niedopuszczalność wniesionego przez Wójta Gminy K. odwołania od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. w sprawie nieważności decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] r., nr [...] ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2007, 2008, 2009, 2010 oraz 2011 rok, będącej podstawą wystawienia wyżej wymienionego tytułu wykonawczego.
W związku z powyższym organ I instancji zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 45 u.p.e.a. odstąpił od czynności egzekucyjnych, a postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., Ponadto postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] obciążył wierzyciela pozostającą do uregulowania kwotą kosztów egzekucyjnych w wysokości: [...] zł.
Podaniem z dnia 9 marca 2015 r. Spółka wniosła o zwrot wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego, podkreślając, że z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji, będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] nie może ponosić żadnych kosztów egzekucyjnych, gdyż nie była inicjatorem sporządzenia tytułu wykonawczego i jego egzekwowania.
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], organ I instancji odmówił zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł. Organ egzekucyjny stwierdził, że pobrane koszty nie podlegają zwrotowi, gdyż dochodzone od zobowiązanego należności wykazane w wyżej wymienionym tytule wykonawczym były w dacie jego wystawienia wymagalne, wynikające z prawomocnej decyzji, zatem wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w oparciu o prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy, obejmujący wymagalne zobowiązanie podatkowe.
Na postanowienie organu I instancji Spółka wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie:
1. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a.,
2. art. 64c u.p.e.a. poprzez błędną jego wykładnię,
3. art 64c u.p.e.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego skutkującego obciążeniem wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, a w szczególności wykazanie, iż niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel.
Spółka domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z należnymi odsetkami.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nadzoru przedstawił regulację dotyczącą kosztów postępowania egzekucyjnego stwierdzając, że art. 64c u.p.e.a. w sposób wyczerpujący reguluje zagadnienie rozliczania kosztów egzekucyjnych, w szczególności koszty te definiuje i stanowi, że co do zasady obciążają one zobowiązanego (§ 1), ale w pewnych przypadkach i w określonym zakresie także wierzyciela (§ 2, § 2a, § 3, § 4 i § 4b), określa sposób egzekucji kosztów egzekucyjnych (§ 5 i § 6), sposób rozstrzygania o kosztach egzekucyjnych (§ 7, § 7a i § 7b), termin do zgłoszenia żądania wydania postanowienia o tych kosztach i skutki uchybienia temu terminowi (§ 8) oraz sposób rozliczenia środków pieniężnych pochodzących z wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych (§ 9-12). Zasadą jest, iż koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. Możliwość nieobciążenia zobowiązanego tymi kosztami przewiduje art. 64c § 3 u.p.e.a. stanowiący, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Z przepisem tym koresponduje § 7 art. 64c u.p.e.a. stanowiąc, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Jeżeli zatem rozliczenie kosztów egzekucyjnych następuje zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 64c § 1 u.p.e.a. i obciążają one zobowiązanego, organ egzekucyjny nie wydaje postanowienia w sprawie tych kosztów. Podobnie dzieje się w przypadku, gdy organ egzekucyjny uzna, iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem i na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a. zwraca zobowiązanemu pobrane od niego wcześniej koszty egzekucyjne.
Dalej organ nadzoru wskazał, że zgodnie z art. 64c § 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych z urzędu tylko wówczas, gdy koszty te obciążają wierzyciela. W sytuacji, gdy koszty egzekucyjne nie obciążają wierzyciela, postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych wydaje się wyłącznie na żądanie zobowiązanego, a nie z urzędu. Formalne wymogi zgłoszenia przez zobowiązanego omawianego żądania określa art. 64c § 8 u.p.e.a., stanowiąc, że żądanie takie nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych.
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji zaniechał badania terminu, o którym mowa w art. 64c § 8 u.p.e.a. Termin ten biegł zobowiązanemu od dnia doręczenia postanowienia z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, tj. od 2 stycznia 2015 r. Termin ten upłynął więc w dniu 16 stycznia 2015 r. Natomiast Spółka zwróciła się z wnioskiem o zwrot pobranych kosztów dopiero wnioskiem z dnia 9 marca 2015 r. Zatem zgodnie z art. 64c § 8 u.p.e.a. żądanie takie nie podlega rozpatrzeniu.
Organ nadzoru uznał więc za bezprzedmiotowe zainicjowane wnioskiem Spółki postępowanie, a w konsekwencji za niedopuszczalne wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Dlatego też uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła:
1. rażące naruszenie art. 64 c § 3 u.p.e.a.,
2. bezpodstawne zastosowanie art. 64 c § 7 w zw. z § 8 u.p.e.a.
Stawiając powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 64 c § 7 w zw. z § 8 u.p.e.a. skarżąca podkreśliła, że nie składała żadnego wniosku w trybie art. 64 c § 7 u.p.e.a. Po otrzymaniu postanowienia z dnia [...] r., nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 64 c § 3 u.p.e.a. oczekiwała, że organ egzekucyjny bezzwłocznie zwróci nienależnie pobrane koszty egzekucyjne wraz z odsetkami. Ponieważ tak się nie stało, w dniu 9 marca 2015 r. wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o zwrot kosztów egzekucyjnych.
Dalej skarżąca wywodziła, że jej zdaniem w niniejszej sprawie miało miejsce niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodowane przez wierzyciela, które skutkuje zwrotem należności z tytułu kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami na rzecz zobowiązanego, zgodnie z art. 64 c § 3 u.p.e.a. Umorzenie postępowania egzekucyjnego było bowiem konsekwencją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie ustalenia wysokości wymiaru zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2007- 2011.
Na poparcie swojego stanowiska skarżąca zacytowała fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 marca 2015 r. sygn. akt I SA/GI 497/14: "Rozstrzygając o kosztach egzekucyjnych, przy zastosowaniu art. 64 c § 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie prowadzi odrębnego postępowania w kwestii zgodności lub niezgodności z prawem wszczęcia lub prowadzenia egzekucji lecz stwierdzenie w tym zakresie opiera na ustaleniu czy w innym postępowaniu wydane zostało orzeczenie, z którego wynika, że zaistniała tego rodzaju okoliczność. Orzeczeniem takim może być stwierdzenie nieważności decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego."
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy).
Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane
z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.).
Z wymienionych przepisów wynika, że Sąd ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia, a Sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.).
Poza sporem w tej sprawie pozostaje, że postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku skarżącej toczyło się między innymi na podstawie tytułu wykonawczego Wójta Gminy K. nr [...] z dnia [...] r., obejmującego zaległość w podatku od nieruchomości za lata 2008-2011, wystawionego w oparciu o decyzję Wójta Gminy K. nr [...] z dnia [...] r. ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2007, 2008, 2009, 2010 oraz 2011 rok, której nieważność została stwierdzona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r.
Natomiast istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do kwestii zasadności odmowy zwrotu zobowiązanej kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami, powstałych i pobranych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy stwierdzono nieważność decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.
Zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Zasadą jest zatem, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji. Zasadność takiej regulacji nie budzi wątpliwości, zważywszy na fakt, iż całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków.
Zgodnie natomiast z art. 64c § 3 u.p.e.a., jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela.
Zgodnie z kolei z art. 64c § 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. "Zażalenie, o którym mowa w § 7, nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (...)" – art. 64c § 8 u.p.e.a.
Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma zawarty w art. 64c § 3 u.o.p.e.a. zwrot dotyczący "niezgodności z prawem" wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu, niezgodność z prawem, o której mowa jest w art. 64c § 3 u.o.p.e.a. dotyczy nie tylko czynności wierzyciela lub organu egzekucyjnego, ale również podstawy prawnej egzekucji w zakresie, który zostanie niżej doprecyzowany. Zaakcentować trzeba bowiem, iż jeżeli podstawa prawna egzekucji (decyzja administracyjna) była niezgodna z prawem w sposób kwalifikowany, to prowadzenie egzekucji w oparciu o taką decyzję było bezpodstawne, a nadto niezgodne z prawem. Nie zmienia tego faktu okoliczność istnienia formalnoprawnej podstawy wszczęcia i prowadzenia egzekucji - funkcjonowania w obrocie prawnym w momencie wszczęcia egzekucji decyzji posiadającej cechę wykonalności - w sytuacji, gdy w toku postępowania egzekucyjnego stwierdzono nieważność decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.
Sąd podziela tym samym pogląd zaprezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym "niezgodność z prawem" w rozumieniu przepisu art. 64c § 3 u.o.p.e.a. występuje również w pewnych przypadkach uchylenia decyzji będącej podstawą wystawienia skierowanego do egzekucji tytułu wykonawczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 632/09; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1521/10, http://orzeczenia.gov.pl). Dotyczy to jednak wyłącznie takich przypadków, gdy wadliwość usuniętej z obrotu prawnego decyzji miała charakter kwalifikowany i istniała ex tunc oraz przypadku uchylenia decyzji nieostatecznej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja taka nie mogła bowiem stanowić materialnoprawnej podstawy egzekucji (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 189/14; cytowany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1521/10, http://orzeczenia.gov.pl).
Zaakcentować należy, że skoro decyzja stanowiąca podstawę wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego była niezgodna z prawem (wadliwa) w sposób kwalifikowany, to również niezgodne z prawem było wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego w oparciu o taką decyzję.
Stwierdzenie nieważności wywiera skutki od samego początku (ex tunc), co oznacza, że wada decyzji, jak i stan nieważności zaistniały w dacie wydania decyzji, a nie pojawiły się w późniejszym czasie. Organ wydający decyzję stwierdza wadliwości już istniejące wcześniej, a więc ze skutkiem wstecznym, od daty wydania wadliwej decyzji i w takim też czasie pozbawia ją domniemania ważności (legalności) – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2005 r., sygn. akt II FSK 275/05, LEX nr 187439. Dlatego też skoro podstawą do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego była decyzja, która była wadliwa już w dacie jej wydania to prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Zatem pobrane w takiej sytuacji od zobowiązanego koszty egzekucyjne podlegają zwrotowi w trybie art. 64c § 3 u.o.p.e.a.
Rację ma także skarżąca, twierdząc że nie składała wniosku w trybie art. 64 c § 7 u.p.e.a., gdyż po otrzymaniu postanowienia z dnia 16 grudnia 2014 r., w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 64 c § 3 u.p.e.a. oczekiwała, że organ egzekucyjny zwróci nienależnie pobrane koszty egzekucyjne wraz z odsetkami, a ponieważ tak się nie stało, to w dniu 9 marca 2015 r. wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o zwrot kosztów egzekucyjnych.
Tryb przewidziany w art. 64c § 7 u.p.e.a. dotyczy bowiem zupełnie innej sytuacji niż w rozpoznawanej sprawie.
Zaś z przepisu art. 64 c § 3 u.p.e.a. wynika, że jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, organ obciąża nimi wierzyciela, co jednak pozostaje bez związku z prawem zobowiązanego wynikającym z powołanego przepisu do uzyskania zwrotu pobranych od niego kosztów egzekucyjnych. Zwrot ten następuje z urzędu i nie jest wymagane wydanie w tym przedmiocie żadnego postanowienia. Jest to czynność materialno-techniczna. Dokonanie takiej czynności w postaci zwrotu należności z tytułu pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami nie wymaga wniosku zobowiązanego, jeżeli bowiem wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, organ egzekucyjny powinien dokonać takiego zwrotu z urzędu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 września 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 949/13, CBOSA).
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy niewłaściwie zastosował art. 64 c § 8 w zw. z § 7 u.p.e.a.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu nadzoru na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło