I SA/Gl 1110/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie ulg płatniczych – umorzenie odsetek od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, M. N. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W motywach wniosku złożonego na urzędowym formularzu podniosła, iż jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu. Otrzymuje świadczenie rentowe z KRUS w kwocie 846 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny. Oświadczyła dalej, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Posiada dom o pow. [...] m2, będący współwłasnością. W jej posiadaniu znajdują się nadto grunty rolne o łącznej powierzchni [...] ha. Łączny dochód gospodarstwa oznaczyła w kwocie 1.090,36 zł netto. Po stronie obciążeń budżetowych skarżąca ulokowała spłatę z tytułu zaległości podatkowej w kwocie 643 zł miesięcznie. W wyniku analizy ww. oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, pismami z 3 listopada 2017 r. i z 4 grudnia 2017 r. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych. Odpowiedzi udzielono w ramach korespondencji z dnia 27 listopada 2017 r. i z 14 grudnia 2017 r. W oparciu o nadesłane dokumenty i oświadczenia ustalono, co następuje. Skarżąca wykazała, że ponosi wydatki z tytułu należności za zużycie energii elektrycznej w kwocie 184,53 zł. Skarżąca wykazała, iż posiada rachunek bankowy, na który wpływa przyznane jej świadczenie rentowe wraz z dodatkiem w ww. kwocie (patrz wyciąg z rachunku bankowego ze stanem na dzień 20 września 2017 r.). Z decyzji o przyznaniu renty rolniczej z dnia 10 maja 2017 r. wynika, że wysokość świadczeń dla skarżącej stanowiła kwotę 396,74 r., w tym dodatek pielęgnacyjny. W motywach rozstrzygnięcia umieszczono adnotację, że wypłata części uzupełniającej świadczenia, tj. kwota 838,43 zł zostaje zawieszona z powodu prowadzenia przez skarżącą działalności rolniczej. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że z dniem 18 maja 2017 r. wydzierżawiła synowi grunt rolny o pow. [...] ha. Z kolejnej z decyzji KRUS (z dnia 8 czerwca 2017 r.) wynika, że odblokowano wypłatę części uzupełniającej świadczenia. Mąż skarżącej również otrzymuje świadczenie rentowe, którego wysokość stanowi kwotę 863,68 zł. W świetle oświadczenia skarżącej nie mieszkają razem, choć z akt sprawy wynika, że J. N. odbierał korespondencję adresowaną do skarżącej jako "dorosły domownik". Ustalono nadto, że w dniu 22 września 2017 r. skarżąca wraz z mężem dokonała sprzedaży lokalu mieszkalnego za cenę [...] zł. W dniu 25 czerwca 2016 r. skarżąca zbyła za cenę [...] zł udział w innym lokalu mieszkalnym. Korzysta ze wsparcia pomocy społecznej w formie pomocy żywnościowej. Na dzień 30 sierpnia 2017 r. skarżąca posiadała zobowiązanie wobec Urzędu Skarbowego w L. na kwotę [...] zł wraz z odsetkami. Stan zaległości na rzecz Urzędu Gminy w C. stanowił na dzień 29 sierpnia 2017 r. kwotę [...] zł. W świetle jej oświadczeń, skarżąca korzysta z opieki medycznej. Koszt każdej wizyty lekarskiej wynosi ponad 300 zł. Podlega zabiegom medycznym, których koszt niejednokrotnie stanowił kwotę 850 zł. M. N. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Do stałych miesięcznych obciążeń skarżąca zaliczyła: spłatę zobowiązania wobec organu podatkowego w kwocie 630 zł; ratę kredytu – 420 zł; ratę kredytu konsumpcyjnego na zakup AGD – 250 zł. W toku postępowania administracyjnego w tej sprawie skarżąca zadeklarowała, że mieszka z mężem, oboje utrzymują się ze świadczeń rentowych w łącznej kwocie 1.606,68 zł. Wydatki gospodarstwa domowego oszacowała na kwotę 177 zł, w tym "wydatki na leczenie i lekarstwa – 42,00 zł". Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Podobnie art. 252 § 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Analiza oświadczeń wnioskodawczyni, wspartych w dalszej kolejności dokumentacją źródłową, pozwoliła skonstatować, że w niniejszym przypadku nie można skarżącej zakwalifikować do grona beneficjentów instytucji prawa pomocy. Nie osiągnięto bowiem stanu pewności co do tego, że nie będzie ona w stanie pokryć m.in. wpisu sądowego od skargi. W toku analizy niniejszego wniosku dostrzeżono niespójności, które uniemożliwiają wolną od wątpliwości ocenę wniosku. Wątpliwości budzi przede wszystkim skład osobowy gospodarstwa domowego skarżącej. Jeszcze w toku postępowania administracyjnego zeznała, że mieszka z mężem. Obecnie deklaruje, że mąż zajmuje odrębne gospodarstwo domowe. Tymczasem J. N. w dalszym ciągu odbiera przesyłki adresowane do skarżącej jako "dorosły domownik" (patrz potwierdzenie odbioru przesyłki sądowej z dnia 5 grudnia 2017 r.). Na potrzebę wniosku przyjęto zatem, że skarżąca wciąż utrzymuje więzi z mężem, a zatem budżet domowy pozostający do jej dyspozycji jest powiększony conajmniej o świadczenie rentowe J. N. W kontekście środków pieniężnych pozostających do dyspozycji skarżącej trzeba nadto odnotować, że dobrowolnie wyzbywa się ona możliwości powiększenia budżetu domowego. Taki stan rzeczy nastąpił poprzez wydzierżawienie z dniem 18 maja 2017 r. gospodarstwa rolnego, z którego mogła czerpać zyski. Co więcej, skoro ujawniono wcześniej, że mąż skarżącej mieszka razem z nią, to nie można wykluczyć możliwości wynajmowania nieruchomości, która w aktach sprawy figuruje jako ich wspólny majątek. Należy nadto odnotować, że na potrzebę rozpoznania wniosku nie wykazano kompleksowo stałych miesięcznych wydatków skarżącej, szczególnie tych obejmujących należności z tytułu zużycia mediów. Udokumentowano jedynie wydatki z tytułu zużycia energii elektrycznej. Z kolei deklarowanym przez nią, relatywnie wysokim, wydatkom na leczenie nie sposób przypisać charakteru cyklicznego. Jeszcze bowiem w toku postępowania administracyjnego skarżąca wskazała, że wydatki te zamykają się w kwocie 42 zł miesięcznie. Trzeba także odnotować w tym miejscu, nawiązując do obciążeń budżetu domowego, że w świetle orzecznictwa sądowego, zobowiązania cywilnoprawne (kredyty, pożyczki) nie mogą mieć pierwszeństwa nad zobowiązaniami publicznoprawnymi, a jak wynika z oświadczenia skarżącej - spłaca ona raty kredytów, co oznacza, że dysponuje środkami finansowymi, które mogłaby przeznaczyć na opłaty sądowe. Sąd kasacyjny tożsamy pogląd przyjął jeszcze w szeregu innych orzeczeń (patrz postanowienia: z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 117/14; z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt II OZ 919/12; z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/14; z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I FZ 462/09; wszystkie dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotne znaczenie z omawianego punktu widzenia ma także fakt sprzedaży przez skarżącą i jej męża nieruchomości lokalowej za kwotę [...] zł, co miało miejsce w dniu 22 września 2017 r., a więc już w czasokresie, w którym skarżąca zainicjowała niniejsze postępowanie sądowe, mając świadomość obowiązku poniesienia związanych z tym kosztów. Na marginesie tej okoliczności trzeba wspomnieć, że wbrew deklaracjom skarżącej, z umowy notarialnej sprzedaży tej nieruchomości, wcale nie wynika, że cena transakcji została sprzedawcy przekazana w formie gotówkowej. Z § 5 umowy z dnia 22 września 2017 r. wynika jedynie, że J. i M. N. otrzymali kwotę [...] zł przed podpisaniem aktu notarialnego. Wypada zatem odnotować, że wysokość wpisu sądowego od skargi stanowi w tym przypadku zaledwie 0,45% ceny sprzedaży rzeczonej nieruchomości. Co więcej, deklarowane przez skarżącą zaległości wobec organów podatkowych stanowią zaledwie 20% ceny sprzedaży. Negatywnie w tym kontekście należy ocenić postawę skarżącej zmierzającą do przerzucenia na Skarb Państwa, a docelowo, na innych obywateli obowiązek poniesienia należności budżetowych do niej przynależnych. Rekapitulując poczynione wyżej spostrzeżenia, postawa procesowa skarżącej uniemożliwia zbadanie jej sytuacji materialnej w sposób wolny od wątpliwości, zaś uzyskany przez nią w ostatnim czasie przychód z tytułu sprzedaży nieruchomości w całości pozwala na partycypację w kosztach sądowych związanych z jej udziałem. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.