I SA/Gl 1180/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi D. U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. 1. D.U. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej (dalej: organ drugiej instancji) z [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. 2. Stan sprawy. 2.1. Prezydent Miasta Bielska-Białej (dalej: organ pierwszej instancji) postanowieniem z dnia [...] po rozpatrzeniu zarzutu wniesionego przez skarżącego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] dotyczącego opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za postój pojazdu, oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. 2.2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że parkomat znajdujący się na ul. [...] w B. wskutek awarii technicznej był nieczynny w dniu 15 października 2020 r. po godzinie 08:30, co uniemożliwiło dodatkowy zakup biletu parkingowego za dodatkowy czas korzystania ze strefy płatnego parkowania. Okoliczność ta została wykazana zdjęciem tego parkomatu z godziny 09:01 z dnia 15 października 2020 r., która nie została w ogóle uwzględniona w trakcie postępowania. Strona zakwestionowała wymóg zainstalowania aplikacji mobilnej umożliwiającej zakup biletu na dalszy czas korzystania z parkingu, ponieważ nie każdy ma możliwość skorzystania z takiej aplikacji. 2.3. Po rozpatrzeniu zażalenia, organ drugiej instancji utrzymał w mocy ww. postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1376, ze zm. - u.d.p.), korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania i śródmiejskiej strefie płatnego parkowania. Z w/w opłat zwolnione są pojazdy wymienione w art. 13 ust. 3 tej ustawy. Zgodnie z art. 13f ust. 1 u.d.p. - za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Zgodnie z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm. – u.p.e.a.), egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. - podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest nieistnienie obowiązku. Art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. W związku z faktem nieposiadania ważnego biletu uprawniającego do postoju pojazdu o nr rej. [...] w dniu 15 października 2020 r. w czasie przeprowadzanej o godzinie 08:36 kontroli wnoszenia przez kierujących należnych opłat postojowych, skarżący został z mocy prawa obciążony obowiązkiem uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 50,00 zł. Jako że korzystający z samochodu marki Audi o ww. numerze rejestracyjnym nie zareagował na pozostawione przez kontrolera Miejskiego Zarządu Dróg w B. wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej i nie uiścił należnej opłaty za postój w strefie płatnego parkowania (SPP) w dniu 15 października 2020 r., skutkowało to skierowaniem przedmiotowej sprawy do postępowania windykacyjnego. Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców wskazała skarżącego jako właściciela w/w pojazdu. Wobec powyższego, na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. skierowano do skarżącego upomnienie z dnia 22 grudnia 2020 r. stanowiące wezwanie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, który wynika wprost z ustawy o drogach publicznych. W/w upomnienie zostało skutecznie doręczone w dniu 30 grudnia 2020 r. odebrane przez pełnoletniego domownika, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. W związku z nieuiszczeniem w wyznaczonym terminie należności wynikającej z w/w upomnienia, sporządzony został i przekazany do Urzędu Skarbowego w C. tytuł wykonawczy z [...], celem przymusowego ściągnięcia należności. Wskazano, że faktyczna awaria jednego z urządzeń nie zwalnia z obowiązku uiszczenia opłaty, niezwłocznie wówczas należy udać się do najbliższego parkomatu. Na każdym parkomacie znajduje się informacja dotycząca zarówno lokalizacji najbliższego urządzenia, jak i konsekwencji realizowania postoju bez posiadania ważnego biletu parkingowego. Natomiast w odniesieniu do wnoszenia opłaty za postój pojazdu za pomocą aplikacji mobilnej, wyjaśniono, że stronie zostało jedynie wskazane na możliwości wnoszenia opłat za postój, spośród których możliwe jest dokonywanie opłat za pomocą aplikacji mobilnych. Informacja dotycząca możliwości wnoszenia opłat za postój przy użyciu aplikacji mobilnych została umieszczona zarówno na parkomatach, jak i na stronie internetowej. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że w stosunku do niego nie powstał obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej, gdyż sam fakt zajmowania miejsca postojowego w strefie płatnego parkowania bez opłaty skutkuje obowiązkiem zapłaty opłaty dodatkowej. W przedmiotowej sprawie bezsporny pozostaje fakt, że skarżący nie posiadał ważnego biletu parkingowego uprawniającego do postoju pojazdu nr rej [...] w dniu 15 października 2020 r. o godzinie 08:36. 3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i uwzględnienie zarzutu wniesionego w toku postępowania egzekucyjnego w administracji, a ewentualne o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że organy nie rozważyły w sposób należyty zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przedstawionych argumentów, co skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia. Parkomat znajdujący się na ul. [...] w B., wobec awarii technicznej był nieczynny po godz. 8.30, co uniemożliwiało zakup biletu parkingowego za dodatkowy czas korzystania ze strefy płatnego parkowania po godz. 8.30 dnia 15 października 2020 r. Okoliczność ta, wykazana została zdjęciem ekranu parkomatu z godz. 09:01 z dnia 15 października 2020 r. nie została zupełnie wzięta pod uwagę w toku dotychczasowego postępowania. Tymczasem organ egzekucyjny powinien był rozpoznając zgłoszony zarzut - przeprowadzić w tym kierunku postępowanie wyjaśniające, czego jednak w realiach niniejszej sprawy nie uczynił. Kolegium niesłusznie wskazało, iż w takiej sytuacji należało poszukiwać innego parkomatu przy innej ulicy. Żadna jednak norma prawna nie nakłada takiego obowiązku. Co więcej, na uszkodzonym parkomacie powinna być zamieszczana informacja o takim wymogu. Podobnie żadna norma prawna nie nakłada wymogu zainstalowania i skorzystania z aplikacji mobilnej, która umożliwiałaby wykup biletu na dalszy czas korzystania z parkingu bez potrzeby użycia uszkodzonego parkometru. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. 4. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest postanowienie wierzyciela, co do wniesionych przez zobowiązanego zarzutów. 5. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. nieistnienie obowiązku (pkt 1). Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z § 2 wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., podnosząc nieistnienie egzekwowanego obowiązku, bowiem awaria techniczna parkomatu, uniemożliwia mu uiszczenie opłaty parkingowej. 6. Stwierdzić należy, że problematyka opłat związanych z pozostawieniem pojazdów w strefie płatnego parkowania regulowana jest ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W art. 13 ust. 1 u.d.p. zawarto ogólną regułę, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 u.d.p. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 u.d.p., za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 u.d.p. wskazał też cel ustalania stref płatnego parkowania stanowiąc, że strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej. Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek tej opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13b ust. 4 pkt 1 i 3 u.d.p.). Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2 u.d.p.). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3 u.d.p.), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5 u.d.p.). Obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miejskiej, stanowiącej - w myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił. Obowiązek ten winien być wykonany niezwłocznie po zaistnieniu określonego stanu faktycznego, z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej - nieuiszczenia opłaty parkingowej). Zauważyć należy, że dla realizacji obowiązku uiszczenia takich opłat (opłaty parkingowej, opłaty dodatkowej) nie jest konieczna (ani wręcz dopuszczalna) jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji, ustawodawca bowiem nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. W orzecznictwie zwraca się również uwagę, że użycie przez ustawodawcę sformułowania: "pobiera" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (ex lege). W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Za ugruntowany w orzecznictwie należy uznać pogląd, że obowiązek uiszczenia opłaty - zarówno za postój w strefie płatnego parkowania, jak i opłaty dodatkowej - jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa, co powoduje, że dla powstania tego obowiązku nie jest wymagane rozstrzygnięcie w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (zob. wyroki NSA: z 9 maja 2019 r., I GSK 41/19; z 18 listopada 2020 r., I GSK 495/18; z 29 czerwca 2020 r., I GSK 2116/19; z 14 grudnia 2017 r., II GSK 4350/16; z 9 marca 2017 r., II GSK 1683/15, z 12 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2152/11; z 27 marca 2019 r., I GSK 1042/18 a także z 19 stycznia 2021 r., I GSK 558/20). Zatem w razie pozostawienia pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty (zwykłej) za parkowanie, powstaje z mocy prawa obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, a opłata ta obciąża właściciela pojazdu. Za takim rozumieniem wskazanych przepisów ustawy o drogach publicznych przemawia założenie racjonalności prawodawcy, wykładnia logiczna i celowościowa, przy czym istotną przesłanką powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej jest fakt pozostawania (parkowania) pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania bez uiszczonej opłaty za parkowanie. W takiej sytuacji, prawne znaczenie dla powstania obowiązku zapłaty dodatkowej i jej egzekwowania ma więc fakt zajmowania przez pojazd miejsca w takiej strefie (co uniemożliwia parkowanie innych pojazdów w tym miejscu). Sama opłata dodatkowa nie jest też karą (mandatem), lecz ekwiwalentem za parkowanie pojazdu na drodze publicznej (korzystanie z drogi w sposób określony w ustawie), w miejscu w którym za takie parkowanie pobierane są opłaty (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt III SA/Po 419/17, Lex nr 2383383, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 138/15, Lex nr 1935857). W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, że korzystającym z parkingu była inna osoba. Bezspornym jest natomiast to, że jest on właścicielem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], który parkował w strefie płatnego parkowania w dniu 15 października 2020 r. o godz. 08.36. Nadto awaria parkomatu nie zwolniła go z obowiązku wniesienia opłaty za postój w Strefie Płatnego Parkowania. W sytuacji jego uszkodzenia, bilet parkingowy należało wykupić w drugim, sprawnym parkomacie lub wykupić bilet parkingowy u inkasenta. Istniała także możliwość wniesienie opłaty za pomocą systemu płatności mobilnych. Zgodnie, albowiem z treścią § 1 ust. 1 załącznika Nr 2 do Uchwały Nr VIII/101/2015 Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 26 maja 2015 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta Bielska-Białej, opłaty za postój pojazdów samochodowych w SPP uiszcza się poprzez: 1) wykupienie za gotówkę biletu parkingowego od inkasentów Miejskiego Zarządu Dróg w Bielsku-Białej (MZD); 2) (uchylony); 3) wniesienie opłaty abonamentowej gotówką do kasy MZD lub przelewem na wskazany w pkt 2 rachunek bankowy za "kartę mieszkańca" dla mieszkańców, "kartę parkingową" dla przedsiębiorców; 4) wykupienie za gotówkę lub kartą płatniczą biletu w automacie do poboru opłat za postój, zwanym dalej parkomatem; 5) wniesienie opłaty za pomocą systemu płatności mobilnych, zwanego dalej systemem mobilnym. Punkt 4 i 5 ww. przepisu dodany został na mocy uchwały NR XXII/412/2016 Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 25 października 2016 r. w sprawie zmiany Uchwały nr VIII/101/2015 Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 26 maja 2015 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania dla pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze miasta Bielska-Białej). Zgodnie z ust. 2 ww. przepisu, brak możliwości uregulowania opłaty w jednej form wymienionych w ust. 1, nie zwalnia z obowiązku jej terminowego uregulowania w czasie wskazanym § 5 przy użyciu pozostałych form. Z powodów wyżej opisanych Sąd stwierdził, że prawidłowo organ ocenił, iż zarzut nieistnienia obowiązku jest niezasadny. Obowiązek powstał ex lege, a zgromadzony materiał dowodowy pozwolił na stwierdzenie istnienia tego obowiązku. 7. Zatem wykazana powyżej legalność zaskarżonego postanowienia nakazywała oddalić skargę w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.).