I SA/Gl 1186/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2014 r., mocą którego odrzucono zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu o odrzuceniu sprzeciwu, A. S. kolejny raz w tej sprawie wniosła o zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia żądanej opłaty. W dalszej kolejności, w wyniku wezwania referendarza sądowego, w dniu 22 kwietnia 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), wpłynął do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W jego motywach skarżąca wskazała, że nie dysponuje środkami finansowymi na pokrycie kosztów sądowych. Wyjaśniła, że taki stan rzeczy jest wynikiem pozbawienia jej całego majątku i środków finansowych przez organy państwa i sądy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wyłącznie z mężem, oraz że nie posiada jakiegokolwiek majątku. Skarżąca zdeklarowała, że otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1500 zł. Dokonawszy oceny wniosku co do wymogów formalnych oraz co do treści, referendarz sądowy, mając na uwadze art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: P.p.s.a), zdecydował o wezwaniu skarżącej do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych. Pismem z dnia 28 kwietnia 2014 r. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez: 1) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; koszty ubezpieczenia; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości; kopie umów dokumentujących kredyty konsumpcyjne, itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało dodatkowo wskazać kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; 2) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych oraz gospodarczych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich w okresie ostatnich czterech miesięcy – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 3) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich czterech miesięcy; zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne) – ten punkt wezwania dotyczy także wszystkich domowników, w tym męża wnioskującej, pozostających w gospodarstwie domowym; dla udokumentowania dochodów z działalności gospodarczej należało nadesłać kopie dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej w okresie ostatnich czterech miesięcy, w tym przede wszystkim księgi przychodów i rozchodów (pełna wersja z opisem zdarzeń gospodarczych), deklaracji VAT, raportów kasowych; w tych ramach należało nadto nadesłać aktualną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności; brak dochodów domowników należało wykazać poprzez nadesłanie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o braku zaliczek na podatek dochodowy bądź przez nadesłanie zaświadczenia urzędu pracy potwierdzającego status osoby bezrobotnej; 4) przedłożenie odpisów zeznań podatkowych za 2013 (ten punkt wezwania dotyczy skarżącej i osób pozostających z nią w gospodarstwie domowym; 5) udokumentowanie okoliczności podniesionych w druku PPF, tj. poddania egzekucji całego majątku skarżącej; 6) udokumentowanie okoliczności wyzbycia się składników majątku oznaczonych w druku PPF z dnia 29 listopada 2012 r. jako: dom - "1/2 ze 130", mieszkanie – "1/2 z 82" oraz udziały w PPHU A Sp. z o.o. W wezwaniu pouczono pełnomocnika skarżącej, że niezastosowanie się do wezwania w wyżej zakreślonym terminie i zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 280 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Niezależnie od przywołanego wyżej wezwania, zobowiązano stronę skarżąca do sprecyzowania – w terminie 7 dni – zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy objętego drukiem PPF z dnia 22 kwietnia 2014 r. pod rygorem przyjęcia, że A.S. wnosi jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, pismem procesowym z dnia 27 maja 2014 r. pełnomocnik skarżącej podkreślił, że "żądane informacje nie będą stanowiły o braku środków na żądany wpis". Z tego też powodu nie będzie składał dokumentów wymaganych wezwaniem referendarza sądowego. Należy odnotować, że prawomocnym postanowieniem z dnia 28 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, argumentując, że jej sytuacja majątkowa nie została wyjaśniona i budzi wątpliwości. Orzeczenie to poddano kontroli instancyjnej zakończonej postanowieniem NSA z dnia 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FZ 135/13, którym oddalono zażalenie skarżącej. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującej jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Taki zakres żądania skarżącej przyjęto w oparciu o treść uzasadnienia wniosku zawartego w druku PPF. Jest on jednocześnie konsekwencją rygoru przyjętego w pkt II wezwania referendarza sądowego z dnia 28 kwietnia 2014 r. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się zatem do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W punkcie wyjścia rozważań na temat wniosku skarżącej z dnia 22 kwietnia 2014 r. należy zauważyć, iż jest on kolejnym wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić przy uwzględnieniu regulacji płynącej z art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z kolei przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (por. postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, LEX nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Co znamienne, podobnie jak w toku rozpoznania poprzedniego wniosku, skarżąca nie podjęła współpracy z Sądem zmierzającej do wykazania, iż w jej przypadku spełniona została przesłanka płynąca z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Na gruncie zapadłego uprzednio w tej sprawie postanowienia sądu kasacyjnego należy stwierdzić, że w takim stanie rzeczy, referendarz sądowy ma pełne podstawy by ocenić wniosek skarżącej jako niezasadny, bowiem nie może przeprowadzić pełnej analizy posiadanych przez skarżącą środków. Także w ślad za postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2013 r. (sygn. akt II FZ 135/13) trzeba podkreślić, że w takiej sytuacji skarżąca powinna liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że wykazała przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Z omawianego punktu widzenia istotne jest także to, że nawet sama skarżąca przyznaje, iż dokumenty wymagane przez referendarza sądowego nie będą stanowiły o braku środków pieniężnych. Taka deklaracja poddaje w wątpliwość oświadczenia składane w ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 tej ustawy, orzeczono jak w sentencji.