I SA/Gl 1239/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A Sp. z o.o. w G. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2016 r. w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego w kwestii wniosku o przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie w kwocie 100,00 zł strona skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy. Skarżąca nadesłała następnie urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr), w którym zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Przedstawiając stan sprawy referendarz sądowy wskazał, iż uzasadniając złożony wniosek spółka podniosła, że w wyniku działań organów podatkowych zablokowano jej wszystkie rachunki bankowe, uniemożliwiając tym samym pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Referendarz sądowy wskazywał, że z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, iż kapitał zakładowy (majątek lub środki finansowe) spółki stanowi kwotę 5.000,00 zł, zaś wartość środków trwałych wyniosła 81.839,20 zł. W poprzednim roku obrotowym spółka poniosła stratę w kwocie 463.368,12 zł. Spółka nie posiada nadto rachunku bankowego. W piśmie z dnia 10 listopada 2016 r. referendarz sądowy wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych, w tym w szczególności: kompletnego sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2015; bilansu i rachunku zysków i strat za II i III kwartał 2016 r. a w przypadku ich braku – dokumentów obrazujących sytuację finansową, sporządzonych na podstawie danych finansowych za ten okres; aktualnej ewidencji środków trwałych; odpisów raportów kasowych za cztery ostatnie miesiące; wyciągów i wykazów z rachunków bankowych spółki, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte bądź zamknięte, należało przedstawić zaświadczenia wystawione przez bank); udokumentowania okoliczności dotyczących prowadzonego wobec spółki postępowania egzekucyjnego. W piśmie procesowym z dnia 30 listopada 2016 r. Prezes Zarządu spółki oświadczył, że "żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty. Jest to fikcja, która ma uzasadnić odmowę zwolnienia aby ochronić naruszający prawo organ administracji." Z tych względów oświadczył, że nie wysyła dokumentów, o które wezwano spółkę. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazywał, że na poparcie wniosku spółki nie przedłożono żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na zobrazowanie jej aktualnej sytuacji majątkowej. Taka bierna postawa procesowa strony, która wnosi o zastosowanie wobec niej uprzywilejowanej pozycji w postępowaniu sądowym, nie może zasługiwać na aprobatę. Wyklucza to w konsekwencji przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Co więcej, wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie stanowi zaledwie 0,12 % wartości środków trwałych zdeklarowanych w druku PPPr. Jednocześnie podkreślił, że spółka nie udokumentowała podniesionej we wniosku okoliczności, iż wszystkie posiadane przez nią aktywa są przedmiotem zajęcia w toku postępowania egzekucyjnego. Referendarz sądowy dodał również, że konstrukcja urzędowego formularza (druk PPPr) nie pozwala na pełne zobrazowanie kondycji finansowej podmiotu wnoszącego o przyznanie prawa pomocy, w szczególności jego aktywów obrotowych. Dla uzyskania bieżących danych niezbędne jest w tym zakresie wezwanie do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie dokumentacji źródłowej. Zaznaczył, że dokumenty o które wezwano w niniejszej sprawie stanowią absolutne minimum, które pozwoliłoby na zobrazowanie kondycji finansowej osoby prawnej. W sprzeciwie od powyższego postanowienia spółka wniosła o jego uchylenie i zwolnienie jej od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jednocześnie zgodnie z § 2 ww. przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie natomiast z treścią art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tak ukształtowana treść przepisu, w szczególności użycie sformułowania "gdy wykaże", wyraźnie przesądza, że to na stronie spoczywa obowiązek przekonania sądu, że znajduje się w sytuacji wymagającej przyznania jej prawa pomocy. Jednocześnie ocena przez Sąd dokonywana jest w oparciu o złożone przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy oświadczenie na urzędowym formularzu "PPPr" które może zostać uzupełnione w trybie art. 255 P.p.s.a. o dokumentację źródłową. W rozpatrywanej sprawie referendarz sądowy słusznie przyjął, że strona skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się bowiem, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień, musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1010/12, publ. LEX nr 1240471). Jeżeli strona uchyla się od przedstawienia dokumentacji potwierdzającej istniejący stan, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy, mimo zaistnienia przesłanek ustawowych, od uznania sądów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I FZ 226/14, publ. LEX nr 1492476). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 792/13, publ. LEX nr 1452809). W rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka poprzestała jedynie na złożeniu oświadczenia majątkowego w ramach urzędowego formularza PPPr. Na wezwanie referendarza sądowego nie nadesłała jednak żadnego dokumentu źródłowego, który mógłby potwierdzać istnienie przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Słusznie referendarz sądowy wskazywał również, że konstrukcja urzędowego formularza (PPPr) nie pozwala na pełne zobrazowanie kondycji finansowej podmiotu wnoszącego o przyznanie prawa pomocy, w szczególności jego aktywów obrotowych. Dla uzyskania bieżących danych niezbędne jest zatem wezwanie do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie dokumentacji źródłowej. W związku z tym, dokumenty źródłowe o które wezwano w niniejszej sprawie stanowią absolutne minimum, które pozwoliłoby na zobrazowanie kondycji finansowej spółki. Podsumowując, w ocenie Sądu, referendarz sądowy zasadnie przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że skarżąca nie udowodniła braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym orzeczenie referendarza sądowego - jako prawidłowe - należało utrzymać w mocy. W związku z powyższym, na podstawie art. 260 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.