I SA/Gl 1259/24
WyrokWSA w Gliwicach2025-04-24
Skład orzekający: Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Anna Rotter, Katarzyna Stuła-Marcela
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy jednorazowe niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych uzasadnia nałożenie podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nawet jeśli z tej samej wiaty śmietnikowej korzysta kilka wspólnot mieszkaniowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że jednorazowe niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, niezależnie od jego incydentalnego charakteru, uzasadnia nałożenie podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie wymagają stwierdzenia uporczywości lub notoryczności naruszenia tego obowiązku. Konsekwencje finansowe ponosi odrębnie każdy właściciel nieruchomości, który złożył odrębną deklarację, nawet jeśli korzysta ze wspólnej infrastruktury.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w R. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. określającą podwyższoną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za luty 2024 r. Skarżąca podniosła, że incydentalne wrzucenie nieprawidłowych odpadów do pojemnika nie powinno skutkować nałożeniem sankcyjnej opłaty, zwłaszcza że z tej samej wiaty śmietnikowej korzystają inne wspólnoty. Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, w tym brak zapewnienia czynnego udziału pozostałym wspólnotom w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędziowie WSA Anna Rotter, Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 sierpnia 2024 r. nr SKO.FP/41.4/373/2024/12250 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za luty 2024 r. oddala skargę.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 16 sierpnia 2024 r. nr SKO.FP/41.4/373/2024/12250, którą na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm., dalej: O.p.) oraz art. 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 570) utrzymano w mocy wydaną wobec Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w R. decyzję Prezydenta Miasta R. z [...] nr [...] w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Decyzją z 7 czerwca 2024 r. nr [...] Prezydent Miasta R. (dalej: Prezydent) określił Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w R. (dalej: Wspólnota, strona, skarżąca) wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc luty 2024 r. od nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] w wysokości 8.468,24 zł.
W odwołaniu od tej decyzji podniesiono, że zawiera ona nieścisłości. Wyjaśniono, że zarządca budynku pismem z 20 marca 2024 r. w odpowiedzi na pismo z 7 marca 2024 r. znak [...] poinformował firmę P sp. z o.o. oraz Wydział Gospodarki Odpadami Urzędu Miasta, że z placyku gospodarczego korzystają mieszkańcy budynków przy ul. [...], ul. [...] oraz ul. [...], a organ w decyzji powołał się tylko na fakt, że mieszkańcy budynku przy ul. [...] zostali poinformowani o wynikach przeprowadzonej kontroli w zakresie braku segregacji odpadów komunalnych oraz wynikających z tego konsekwencjach. Zdaniem Wspólnoty w takim stanie faktycznym organ nie mógł stwierdzić, że jedynie mieszkańcy bloku przy ul. [...] nie segregują śmieci.
Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Kolegium nie uwzględniło odwołania.
Na wstępie wskazało, że sprawy związane z deklarowaniem i opłacaniem należności z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi zostały uregulowane w ustawie z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1469, ze zm., dalej: u.c.p.g.). Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 4) u.c.p.g. przez właścicieli nieruchomości - rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Na mocy art. 2 ust. 3 u.c.p.g. jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową.
Wprowadzony z dniem 1 lipca 2013 r. system powszechnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uiszczanej na rzecz gmin, służyć ma zapewnieniu pożądanego społecznie i wymaganego przez przepisy prawa wspólnotowego stanu ochrony środowiska, w tym zwiększenia poziomu odzysku z odpadów komunalnych przy równoczesnym zmniejszeniu ilości odpadów deponowanych. Opłata pobierana od właścicieli nieruchomości przez gminy ma zapewnić pokrycie wydatków związanych z gospodarką odpadami komunalnymi. Stosowanie podwyższonej stawki opłaty dla odpadów komunalnych zbieranych i odbieranych w sposób nieselektywny z jednej strony ma zapewnić pokrycie zwiększonych wydatków związanych ze zbiórką niesegregowanych odpadów, a z drugiej strony dodatkowo skłonić właścicieli nieruchomości do segregacji odpadów.
Zgodnie z art. 6h ust. 1 u.c.p.g. właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Gminy natomiast są zobowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli tych nieruchomości (art. 6c ust. 1 u.c.p.g.). Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.) a opłata stanowi wedle art. 6j ust. 1 u.c.p.g., iloczyn liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, lub ilość zużytej wody z danej nieruchomości, lub powierzchni lokalu mieszkalnego - oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1. Stosownie do art. 6k ust. 3 u.c.p.g. rada gminy określa w drodze uchwały stawki opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, w wysokości nie niższej niż dwukrotna wysokość i nie wyższej niż czterokrotna wysokość stawki ustalonej przez radę gminy odpowiednio na podstawie ust. 1 albo w art. 6j ust. 3b.
Z kolei art. 6ka u.c.p.g. stanowi, że w razie niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości (ust. 1). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 2). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.
Jak wynika z akt sprawy Firma P Sp. z o.o. pismem z 7 marca 2024 r. poinformowała Wspólnotę oraz Wydział Gospodarki Odpadami Urzędu Miasta w R., iż w dniu 14 lutego 2024 r. podczas odbioru odpadów z pojemnika przeznaczonego na odpady opakowaniowe ze szkła stwierdzono fakt niedopełnienia obowiązku w zakresie segregacji odpadów. Do pojemnika tego wrzucono odpady, które powinny trafić do pojemnika na opakowania z papierem i tekturą, niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne oraz tekstylia, które powinny zostać dostarczone na GPSZOK. Do zawiadomienia dołączono dokumentację zdjęciową.
Po otrzymaniu zawiadomienia zarządca Wspólnoty - M Sp. z o.o. pismem z 20 marca 2024 r. poinformowała P sp. z o.o., że z tego samego placyku gospodarczego korzystają mieszkańcy budynków przy ul. [...], ul. [...] oraz ul. [...], którzy zostali poinformowani o wynikach kontroli w zakresie segregacji odpadów komunalnych. Pismo to zostało przesłane również do Urzędu Miasta R., do którego wpłynęło 3 kwietnia 2024 r.
Postanowieniem z 4 kwietnia 2024 r. organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za luty 2024 r., które zakończył decyzją z 7 czerwca 2024 r.
Kolegium stwierdziło, że decyzja ta jest zgodna z prawem.
Odpierając zarzut strony, że w zaistniałym stanie faktycznym organ nie mógł stwierdzić, że jedynie mieszkańcy bloku przy ul. [...] nie segregują odpadów wskazano, iż niniejsze postępowanie zostało wszczęte w stosunku do Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...]. Podstawę wydania decyzji o wysokości opłaty podwyższonej stanowiła złożona przez tę Wspólnotę deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której zadeklarowano opłatę miesięczną w wysokości 4.234,12 zł. Zgodnie z treścią art. 293 § 1 O.p. indywidualne dane zawarte w deklaracji oraz innych dokumentach składanych przez podatników, płatników lub inkasentów objęte są tajemnicą skarbową. Wyjaśnia to, dlaczego organ nie odniósł się w wydanej przez siebie decyzji w sposób bezpośredni do przekazanych przez stronę postępowania informacji. Nie oznacza to, że informacje te nie zostały przez organ sprawdzone.
Ponadto, jak wynika z cytowanego wyżej art. 6 ka u.c.p.g., podstawę wszczęcia postępowania w sprawie określenia opłaty podwyższonej stanowi zawiadomienie podmiotu odbierającego odpady komunalne o stwierdzeniu nieprawidłowości w zakresie segregacji odpadów. W rozpatrywanej sprawie Firma P Sp. z o.o. pismem z 7 marca 2024 r. poinformowała Wspólnotę oraz Wydział Gospodarki Odpadami Urzędu Miasta w R. o zaistniałych nieprawidłowościach.
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, reprezentujący skarżącą radca prawny zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 6 ka ust. 1 i 2 u.c.p.g., w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4) u.c.p.g. oraz art. 6 ka ust. 3 u.c.p.g. poprzez błędną wykładnię i uznanie zarówno przez organ I instancji, jak i organ II instancji za zasadne wszczęcie postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i określenie tej opłaty przy zastosowaniu stawki opłaty podwyższonej, pomimo braku powiadomienia przez podmiot odbierający odpady komunalne wszystkich właścicieli nieruchomości w rozumieniu u.c.p.g., u których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów, tj. Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w R. oraz Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w R.;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 6 ka ust. 1 u.p.c.g. poprzez błędną wykładnię i uznanie zarówno przez organ I instancji jak i organ II instancji, że jednorazowe, nawet powstałe w wyniku pomyłki, uchybienie właściciela nieruchomości obowiązkowi selektywnej zbiórki odpadów uzasadnia określenie stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w podwyższonej wysokości;
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 165 § 1 i § 2 O.p. w zw. z art. 6 ka ust. 1-3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4) u.p.c.g. polegające na wszczęciu postępowania tylko wobec Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w R. podczas, gdy postępowanie powinno zostać wszczęte również wobec Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] oraz Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...];
4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 123 § 1 O.p. polegające na niezapewnieniu przez organ I instancji Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] oraz Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji - wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów;
5) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 178 § 1 O.p. polegające na niezapewnieniu przez organ I instancji Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] oraz Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] prawa wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń;
6) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 200 § 1 O.p. polegające na niewyznaczeniu przez organ I instancji Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] oraz Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego;
7) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 207 O.p. w zw. z art. 6 ka ust. 1-3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4) u.p.c.g., polegające na określeniu z urzędu tylko Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w R. opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za luty 2024 r. od nieruchomości przy ul. [...] podczas, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, która z trzech wspólnot przyporządkowana do tego punktu odprowadzania odpadów nie segregowała śmieci;
8) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 187 § 1 O.p. przez brak oceny całokształtu materiału dowodowego, w szczególności brak wszechstronnej oceny wykazu punktów lokalizacji pojemników na odpady komunalne wraz z przypisanymi nieruchomościami, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż placyk gospodarczy będący przedmiotem postępowania jest przypisany do Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...];
9) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 § 1 pkt 1 O.p. polegające na wydaniu przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji mimo, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa;
10) naruszenie art. 2 w zw. z art. 84 i art. 86 Konstytucji RP polegające na przyjęciu, że Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] ma jako jedyna uiścić podwyższoną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przy jednoczesnym zwolnieniu innych współkorzystających z tej opłaty.
Wobec tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano na dwie przesłanki warunkujące wydanie decyzji na podstawie art. 6 ka u.p.c.g., tj. niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz powiadomienie przez przedsiębiorstwo o zaistniałym zdarzeniu zarówno wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jak i właściciela nieruchomości.
W niniejszej sprawie, co uszło uwadze Kolegium, podmiot odbierający odpady komunalne, zawiadomił jedynie skarżącą, a tym samym pominął pozostałe podmioty korzystające z placyku gospodarczego, na którym usytuowane zostały pojemniki na odpady. Zgodnie zaś z przedstawionym wykazem punktów lokalizacji pojemników na odpady komunalne wraz z przypisanymi nieruchomościami do punktu wywozu nr 12 przy ul. [...], przynależą odpowiednio wspólnoty mieszkaniowe przy ul. [...], ul. [...] oraz ul. [...].
W tym stanie rzeczy uznać należało, że warunek powiadomienia nie został spełniony, a więc postępowanie wszczęto przedwcześnie.
Nadto pełnomocnik skarżącej podniósł, że intencją ustawodawcy było objęcie dyspozycją art. 6ka u.c.p.g. tych właścicieli nieruchomości, którzy notorycznie nie dopełniają obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Jak bowiem wynika z treści uzasadnienia projektu ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579) zawartego w druku sejmowym Nr 3495 z 5 czerwca 2019 r. w przepisach ustawy dodano art. 6ka, który wprowadza odpowiednio sankcje za nieprzestrzeganie przepisu dotyczącego obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Zgodnie z proponowaną zmianą niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie będzie skutkowało zgłoszeniem tego faktu przez podmiot odbierający odpady komunalne do gminy, która w drodze decyzji nałoży na właściciela danej nieruchomości wyższą stawkę opłaty za odbiór odpadów komunalnych za miesiąc lub miesiące, w których nastąpiło naruszenie obowiązku ustawowego. Jednocześnie w treści uzasadnienia ww. projektu ustawy wprost wskazano, że: "Niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów dotyczy tych właścicieli nieruchomości, którzy nie chcą selektywnie zbierać odpadów i np. notorycznie w pojemnikach na odpady zmieszane umieszczają odpady, które powinny być gromadzone selektywnie w pojemnikach na papier, metale i tworzywa sztuczne, szkło oraz odpady ulegające biodegradacji. Nie dotyczy to natomiast sytuacji, kiedy w wyniku pomyłki o charakterze incydentalnym dany odpad zostanie zdeponowany do nieodpowiednio do pojemnika'".
W analizowanym stanie faktycznym podmiot świadczący usługę odbioru odpadów komunalnych jednorazowo stwierdził umieszczenie odpadów zmieszanych w pojemniku na odpady opakowaniowe ze szkła. Powyższy przypadek, stanowiący pomyłkę o charakterze incydentalnym, w ocenie skarżącej nie może skutkować obciążeniem sankcyjną opłatą za wywóz odpadów. Tym bardziej w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z trzema wspólnotami wielolokalowych bloków mieszkalnych, gdzie wywóz odpadów, szczególnie niektórych kategorii, następuje z dużą częstotliwością.
Ponadto, jak zaakcentowano, niezwłocznie po otrzymaniu powiadomienia od podmiotu odbierającego odpady komunalne zarządca trzech wspólnot, w tym skarżącej wspólnoty, podjął działania celem wyeliminowania w przyszłości przypadków naruszenia nałożonego na właścicieli nieruchomości obowiązku selektywnej zbiórki odpadów. Co istotne, poza ww. sytuacją z 14 lutego 2024 r., nie zostało już ponownie stwierdzone naruszenie obowiązku segregacji odpadów.
W tym kontekście powołano się na wyrok WSA w Gdańsku z 12 października 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 722/21, w którym wskazano, że możliwość stwierdzenia notoryczności nierealizowania obowiązku segregacji odpadów jest uzależniona od częstotliwości wywozu odpadów. W przypadku niewielkich obiektów mieszkalnych, w których usługa wywozu odpadów świadczona jest jeden raz w tygodniu, nawet sporadyczne stwierdzenie niewłaściwej segregacji może skutkować zastosowaniem stawki sankcyjnej. W przypadku wielomieszkaniowych bloków mieszkalnych wywóz, szczególnie niektórych kategorii odpadów, następuje z dużą częstotliwością. W takim przypadku dla stwierdzenia uporczywości niewłaściwej segregacji odpadów należy udokumentować odpowiednio więcej takich przypadków, szczególnie gdy przypadków tych nie udokumentowano w krótkich przedziałach czasowych, ale dzieliły je kilkudniowe okresy, w których nie udokumentowano nieprawidłowości. Organ jest uprawniony do obciążenia strony skarżącej opłatą za gospodarowanie odpadami, jeżeli podmiot zobowiązany notorycznie narusza deklarowany obowiązek segregacji.
Tym samym jednokrotne w danym miesiącu stwierdzenie zmieszania odpadów należy uznać za incydentalne, a więc nieprowadzące do wymierzenia podwyższonej opłaty.
Nawiązując do zarzutu naruszenia art. 165 § 1 i 2 O.p. w zw. z art. 6 ka ust. 1-3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4) u.p.c.g. wskazano, że postępowanie winno zostać wszczęte i prowadzone wobec wszystkich trzech wspólnot mieszkaniowych, do których przynależy – jak to określono w skardze – "placyk gospodarczy będący przedmiotem postępowania". Tymczasem, z naruszeniem art. 123 § 1, art. 178 § 1 i art. 200 § 1 O.p. pozbawiono pozostałe dwie wspólnoty mieszkaniowe udziału w prowadzonym postępowaniu, w tym możliwości przedkładania dowodów, zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego.
W kontekście zarzutu naruszenia art. 187 § 1 O.p. wskazano, że prawidłowa i zgodna z przepisami O.p. ocena całego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż do punktu wywozu przy ul. [...] przynależały budynki położone przy ul. [...], ul. [...] oraz ul. [...]. Wszystkie te wspólnoty korzystały z punktu będącego przedmiotem postępowania. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, która z tych wspólnot nie segregowała odpadów.
W efekcie wskazanych uchybień doszło do obciążenia jednego podmiotu odpowiedzialnego za działania innych, na których skarżąca nie miała wpływu. Jest to nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą państwa prawa i zasad odpowiedzialności za uchybienia zasadom selekcji odpadów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi, akcentując, że nie ma znaczenia, czy z wiaty śmietnikowej korzysta jeden, czy kilka podmiotów jeśli odrębnie składają deklarację w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami. Postępowanie zostało wszczęte wobec skarżącej, a podstawę wydania decyzji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami stanowiła złożona przez nią deklaracja.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) podlegała decyzja z 16 sierpnia 2024 r., którą utrzymano w mocy wydaną wobec skarżącej wspólnoty mieszkaniowej decyzję Prezydenta Miasta R. z 7 czerwca 2024 r. w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za luty 2024 r.
Kontrolę tę rozpocząć należy od wskazania, że kwestia przesłanek zastosowania podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi była już przedmiotem wielu orzeczeń sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki NSA z 30 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 4846/21, z 19 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 4930/22 i sygn. akt III FSK 14/22, z 18 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 802/22, z 5 lipca 2024 r., sygn. akt III FSK 1469/23, z 20 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 62/24, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela argumentację przedstawioną w tych orzeczeniach i posłuży się zawartą w nich argumentacją.
Zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Stosownie do art. 6ka ust. 2 u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. wynika, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b u.c.p.g., za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 u.c.p.g.
Art. 6ka u.c.p.g. określa konsekwencje prawne naruszenia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Wymóg selektywnej zbiórki odpadów komunalnych jest obowiązkiem o charakterze powszechnym, gdyż ciąży na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których te odpady powstały.
Wykładnia językowa art. 6ka u.c.p.g. prowadzi do jednoznacznych rezultatów. Sposób sformułowania przesłanki powiadomienia przez organ odbierający odpady komunalne wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości – "w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych" oraz przesłanki określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – "nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych" daje podstawę do przyjęcia, że czynności te powinny być podjęte także w przypadku jednorazowego niedopełnienia obowiązku. Wykładnia językowa wskazanej regulacji prawnej nie upoważnia do poszukiwania innego rozumienia przywołanych zapisów. Prawodawca nie dookreślił pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów. W przepisie nie ma mowy o "uporczywości", czy "notoryczności" niesegregowania odpadów. Pojęcia te nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka u.p.c.g. i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ administracji. Art. 6ka u.c.p.g. jednoznacznie wskazuje, że dla określenia opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ma znaczenia to, czy stwierdzone nieprawidłowości miały charakter incydentalny bądź notoryjny, podobnie jak nie ma znaczenia to, w jakim stosunku pozostają względem siebie stwierdzenie niesegregowania odpadów do częstotliwości ich odbioru.
Jak wskazał NSA w wyroku z 1 października 2024 r., sygn. akt III FSK 707/24 "wykazanie zatem choćby jednego przypadku nieprzestrzegania zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na określony podmiot opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów". Reguła ta dotyczy także wiat śmietnikowych przeznaczonych dla budynków wielolokalowych.
Niezasadna jest zatem argumentacja skargi, w której wskazano na konieczność stwierdzenia uporczywej niewłaściwej segregacji odpadów, która nie zachodzi, gdy stwierdzenie nieprawidłowości dzielą kilkudniowe okresy prawidłowej segregacji.
W niniejszej sprawie nieselektywne zbieranie odpadów ujawniono 14 lutego 2024 r. Podczas odbioru odpadów z pojemnika przeznaczonego na odpady opakowaniowe ze szkła stwierdzono fakt niedopełnienia obowiązku w zakresie segregacji odpadów. Do pojemnika tego wrzucono odpady, które powinny trafić do pojemnika na opakowania z papieru, niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne oraz tekstylia, które należało dostarczyć na GPSZOK, naruszając wymagania w zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych określone w § 3 obowiązującego w lutym 2024 r. Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta Ruda Śląska (Dz. Urz. Woj. Śl. 2020 r., poz. 7530). Do zawiadomienia dołączono dokumentację zdjęciową.
Pisma stwierdzające powyższe okoliczności, skierowane do skarżącej oraz organu I instancji znajdują się w aktach sprawy.
Spełniono zatem określony w art. 6 ka ust. 1 u.c.p.g. wymóg powiadomienia właściwego organu oraz właściciela nieruchomości, poparty stosowną dokumentacją zdjęciową. Jak akcentuje się w orzecznictwie obowiązujące przepisy nie określają formy powiadomienia organu i właściciela nieruchomości przez podmiot odbierający odpady o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów. Wobec tego obowiązuje określona w art. 126 O.p. zasada pisemności (por. m.in. wyrok NSA z 30 października 2024 r., sygn. akt III FSK 805/23). Dla zrealizowania wymogu z art. 6 ka ust. 1 u.c.p.g. nie było konieczne powiadomienie pozostałych podmiotów korzystających z tego samego placyku gospodarczego. Konsekwencje nieselektywnej zbiórki odpadów ponoszone są bowiem odrębnie przez każdego z użytkowników tej samej wiaty śmietnikowej, którzy składają odrębne deklaracje.
Nieuprawnione jest także zawarte w skardze twierdzenie, że przesłanką odstąpienia od zastosowania podwyższonej opłaty jest niezwłoczne wdrożenie (skutecznych jak dotąd) działań zmierzających do bezwzględnego respektowania zasad selektywnej zbiórki odpadów.
Odnosząc się do argumentacji dotyczącej strony kontrolowanego w niniejszej sprawie postępowania stwierdzić należy, iż niezasadne są zarzuty wskazujące, iż winno ono być prowadzone jednocześnie wobec dwóch innych wspólnot mieszkaniowych przypisanych do tej samej wiaty śmietnikowej. Bezpodstawnie wskazano bowiem w skardze na "placyk gospodarczy będący przedmiotem postępowania". Jak słusznie wyjaśniono w odpowiedzi na skargę bez znaczenia jest okoliczność, czy z wiaty śmietnikowej korzysta jeden, czy kilka podmiotów, jeśli odrębnie składają deklarację w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami. Postępowanie zostało wszczęte wobec skarżącej, a podstawę wydania decyzji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami stanowiła złożona przez nią deklaracja. Wysokość opłaty określonej zaskarżoną decyzją wynika z zastosowania stawek określonych § 3, wydanej na podstawie art. 6 k ust. 3 u.c.p.g., uchwały Rady Miasta Ruda Śląska Nr PR.0007.199.2022 z 30 grudnia 2022 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki opłaty za pojemnik lub worek o określonej pojemności, przeznaczony do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Śl. 2023 r. poz. 266) oraz liczby zadeklarowanych przez skarżącą pojemników o określonej pojemności. Skarżąca poniosła więc jedynie własne konsekwencje finansowe wynikające ze stwierdzenia braku segregacji odpadów w użytkowanej przez nią wiacie śmietnikowej. Jak już akcentowano, odpowiedzialność ta jest odrębna od odpowiedzialności pozostałych dwóch wspólnot, które deponują odpady w tym samym miejscu. Bezpodstawne jest zatem zawarte w skardze twierdzenie, że "doszło do obciążenia jednego podmiotu odpowiedzialnego za działania innych, na których skarżąca nie miała wpływu", co jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą państwa prawa i zasad odpowiedzialności za uchybienia zasadom selekcji odpadów.
W sytuacji, gdy w jednej altanie śmietnikowej umieszcza się pojemniki zadeklarowane przez kilka podmiotów, ustalenie, który z nich nie dopełnił obowiązku segregacji odpadów nie jest możliwe. Niejednokrotnie może to być także skutek działania osób postronnych, które mają dostęp do niezamykanych wiat. Nie ulega wątpliwości, że ścisłe przestrzeganie segregacji odpadów, zwłaszcza na obszarach zamieszkałych przez znaczną liczbę osób korzystających z jednej wiaty śmietnikowej, nie jest łatwe do zrealizowania. Osiągnięciu pożądanego stanu rzeczy służą – zdaniem Sądu – między innymi środki o charakterze fiskalnym. Ich zastosowanie sprzyja zarówno samodyscyplinie mieszkańców, jak i społecznej kontroli przestrzegania zadeklarowanych zasad. Nie bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że gmina, ponosząca koszty gospodarowania odpadami, musi w przypadku odpadów zmieszanych uiścić podwyższone opłaty z tego tytułu. Trzeba pamiętać, że segregowanie odpadów powinno być zasadą, do której realizacji należy dążyć przy zastosowaniu zarówno środków edukacyjnych jak i prawem przewidzianych opłat sankcyjnych (por. wyrok WSA w Gliwicach z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 852/18).
Nie ulega zatem wątpliwości, że w lutym 2024 r. miało miejsce nieselektywne zbieranie odpadów, o czym we właściwej formie powiadomiono skarżącą i właściwy organ, spełniając wymogi określone w art. 6 ka ust. 1 u.c.p.g. Jak więc wykazano zarzuty skargi są bezpodstawne, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło