I SA/Gl 1273/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Bożena Suleja (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (zwanym dalej w skrócie ZUS), działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej Kpa) w związku z art. 83 ust. 4 oraz w świetle art. 28 ust. 2, 3 i ust. 3a ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm - dalej usus) - utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...]r. odmawiającą M. Z. (dalej strona lub zobowiązany) umorzenia zaległości z tytułu składek na: 1. Ubezpieczenia społeczne za okres od 6/2009 do 3/2013 w łącznej kwocie 34.457,70 zł, 2. Ubezpieczenia zdrowotne za okres od 6/2009 do 3/2013 w łącznej kwocie 15.298,19 zł, 3. Fundusz Pracy za okres od 6/2009 do 3/2013 w łącznej kwocie 3.164,69 zł. W uzasadnieniu decyzji ZUS przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśnił, że w dniu 26 czerwca 2014r. zobowiązany wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy za okres od 06/2009 do 03/2013 - w oparciu o art. 28 ust. 3a i 3b usus. Decyzją z dnia [...]r. ZUS Oddział w Z. Inspektorat T. odmówił umorzenia ww. należności. Wnioskiem z dnia 31 lipca 2014 r. strona zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wskazał dalej, iż w postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji zebrano następujące dokumenty: - wniosek o umorzenie, - kserokopię decyzji z dnia [...] r. określającej wysokość należności z tytułu składek wraz z załącznikiem, - kserokopię decyzji nr [...] z dnia [...] r., - oświadczenie dotyczące kosztów utrzymania, - zaświadczenie lekarskie z dnia 24 czerwca 2014 r., - dokumentację medyczną (karta wypisowa, wyniki badań z dnia 10 września 2012r., karta informacyjna), - oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej z dnia 4 lipca 2014r., - zaświadczenie lekarskie z dnia 11 marca 2014r., - kserokopia rachunku z apteki, - KRS: [...]. Dokumenty wyszczególnione powyżej, po analizie formalnej i merytorycznej zostały uznane za dowody w niniejszej sprawie, organ uwzględnił również dane i fakty znane z urzędu. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy ZUS działając jako organ I instancji zbadał sprawę pod kątem wystąpienia przestanek pozwalających na umorzenie należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a usus. Podkreślił przy tym, że § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) nakłada na wnioskodawcę ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną. Po zbadaniu okoliczności sprawy organ I instancji uznał, że sytuacja zdrowotna oraz finansowa zobowiązanego jest bardzo trudna, jednakże korzystając z uznania administracyjnego, odmówił umorzenia należności z tytułu składek. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany zarzucił organowi naruszenie przepisów art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 Kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Do wniosku dołączył następujące dowody: - zaświadczenie lekarskie wystawiona dla M. S. z dnia 6 sierpnia 2014r., - zestawienie miesięcznych i rocznych wydatków dla poszczególnych członków rodziny, - uchwały zwyczajnego zgromadzenia wspólników A Sp. z o.o. z dnia 31 maja 2008r., 30 marca 2009r., 1 czerwca 2010r., 23 czerwca 2011r., 23 czerwca 2012r., - protokół nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników A Sp. z o.o. z dnia 12 lipca 2013r. W obszernym uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek zobowiązany powołał się na fakt przebycia we wrześniu 2012r. ciężkiej choroby neurologicznej, której konsekwencje są nadal odczuwalne i uniemożliwiają mu podjęcie pracy. Podał, że wynikiem braku zatrudnienia jest również trudna sytuacja finansowa w jego czteroosobowej (a wkrótce pięcioosobowej) rodzinie. Zarzucił organowi I instancji niewłaściwą ocenę jego sytuacji zdrowotnej i finansowej. Rozpatrując wniosek - wobec złożenia przez stronę obszernej dokumentacji - organ nie wezwał strony do dostarczenia innych dokumentów uznając, że nie jest to konieczne. Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy oraz uwzględniając argumenty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ II instancji ponownie szczegółowo rozpatrzył żądanie umorzenia należności w świetle przesłanek umorzenia należności, przewidzianych w art. 28 ust. 3a usus. ZUS przypomniał także, iż na mocy postanowień zawartych w art. 32 usus (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 1442 z późn. zm.) - do składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, między innymi w zakresie stosowania ulg i umorzeń, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. W dalszej kolejności wskazał, iż zgodnie z art. 28 ust. 3a usus należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia, o których mowa w powołanym wyżej przepisie dookreśla rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany (ubezpieczony będący równocześnie płatnikiem składek) wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekłe chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wyliczenie to ma charakter przykładowy, o czym świadczy sformułowanie "w szczególności". Organ II Instancji rozpatrując sprawę przeanalizował zgromadzoną dokumentację celem ustalenia, czy w przypadku zobowiązanego zachodzą przesłanki pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a usus oraz powołanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Wskazał, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że obecnie zobowiązany nie jest nigdzie zatrudniony, nie pobiera żadnych świadczeń, nie korzysta również z pomocy MOPS. Jest on wspólnikiem oraz prezesem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A (posiada 10 udziałów o łącznej wysokości 5.000 zł, J. S. posiada 81 udziałów o łącznej wartości 40.500 zł). Spółka zajmuje się działalnością w branży deweloperskiej/budowlanej. Z przedłożonych dokumentów - protokoły zgromadzenia wspólników z lat 2008, 2009, 20109 2011, 2012, 2013 - wynika, że spółka w sześcioletnim okresie jedynie trzy razy wypracowała zysk, który został przeznaczony na pokrycie strat z lat ubiegłych oraz na kapitał rezerwowy. Jednak zdaniem organu, pełny obraz sytuacji ekonomiczno-finansowej spółki dać może dopiero analiza audytowanych dokumentów finansowych za trzyletni okres działalności (bilans, przepływy środków pieniężnych, rachunek zysków i strat). Ponadto, pomimo problemów zdrowotnych zobowiązany pełni funkcję prezesa spółki, co wiąże się dodatkowymi obowiązkami oraz odpowiedzialnością. Z dokumentacji wynika nadto, że prowadzi on gospodarstwo domowe wraz z konkubiną M. S. oraz dwójką małoletnich dzieci, oczekuje narodzin trzeciego dziecka. Konkubina od 14 września 2013r. przebywa na zasiłku macierzyńskim, jest zatrudniona w Sp. z o.o. A i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 1.802,86 zł netto. Poza tym, jak oświadczył zobowiązany, z uwagi na brak własnych środków jest on zmuszony do korzystania z pomocy osób bliskich, otrzymuje pomoc finansową ze strony rodziny 450 zł oraz od znajomych 500 zł w skali miesiąca. Suma dochodów w rodzinie zobowiązanego wynosi ok. 2752 zł. Natomiast ponoszone miesięczne wydatki w rozbiciu na poszczególne osoby wynoszą: na M. S. 1750 zł (rachunki 325 zł, pożyczka i raty 625 zł, wyżywienie 600 zł, środki higieny 200 zł), na syna B.: 610 zł (mleko modyfikowane 200 zł, kaszka 21 zł, pieluchy 150 zł, mokre chusteczki 16 zł, obiady i desery 120 zł, środki higieny 20 zł, ubrania 83 zł), na syna F. : 650 zł (wyżywienie 350 zł, ubrania 83 zł, przedszkole 180 zł, pomoce dydaktyczne 16 zł, środki higieny 20 zł). Miesięczne wydatki zobowiązanego to kwota 1307,51 zł (leki 82,51 zł, opieka lekarska 100 zł, wyżywienie 600 zł, artykuły pierwszej potrzeby 200 zł, rachunki 325 zł). Jak z tego wynika suma wydatków w rodzinie zobowiązanego zamyka się kwotą 4317,50 zł, co znacznie przewyższa sumę dochodów rodziny. Ponoszone wydatki nie zostały udokumentowane. Organ zwrócił przy tym uwagę, iż pomimo tego, że wydatki znacząco przewyższają dochody gospodarstwa domowego, strona na bieżąco reguluje opłaty związane z utrzymaniem mieszkania (nie podano żadnych informacji na temat zaległości lub trudności z regulowaniem opłat). Co więcej, rodzina nie korzysta z jakichkolwiek form pomocy społecznej, w tym z zasiłków rodzinnych na dzieci, lub innych zasiłków przyznawanych przez ośrodki pomocy społecznej. Organ nie stwierdził także przesłanki poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić stronę możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. W badanej sprawie wystąpiła przesłanka w postaci przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej stronę jednocześnie możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Do wniosku dołączono zaświadczenie lekarskie potwierdzające fakt, że strona jest pod stałą kontrolą neurologiczną, wymaga stałego zażywania leków, przebyta choroba spowodowała spowolnienie psychoruchowe, zaburzenia pamięci oraz równowagi. Jak wskazał ZUS, zgodnie s § 3 ust. 3 pkt 3 cyt. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w przypadku wystąpienia przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, Oznacza to, że aby powyższa przesłanka zaistniała nie wystarczy, że osoba zobowiązana jest przewlekle chora ale musi to być sytuacja pozbawiająca jednocześnie możliwości uzyskiwania dochodu. Z całą pewnością w przypadku zobowiązanego przebyta choroba utrudnia mu podjęcie zatrudnienia i ma wpływ na obecną sytuację finansową w jego rodzinie. W ocenie organu fakt braku orzeczenia lekarskiego o całkowitej niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, nie podważa wystąpienia przesłanki przewlekłej choroby. Jednakże jak już wspomniano wcześniej, wystąpienie tej przesłanki, daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych jedynie możliwość umorzenia zadłużenia ale nie obliguje do zastosowania tego przywileju. Ponadto, organ nie ma możliwości ustalenia, czy sytuacja zdrowotna strony ma trwały charakter, bądź ulegnie z czasem poprawie, gdyż taka ocena należy jedynie do lekarza orzekającego. Mając na uwadze całość zgromadzonej dokumentacji organ II instancji stwierdził, że sytuacja finansowa strony jest bardzo trudna i wynika przede wszystkim z faktu niskich dochodów w rodzinie w stosunku do wysokich miesięcznych wydatków, które jeszcze wzrosną po narodzinach trzeciego dziecka. Zgodził się jednak z organem I instancji, który stwierdził, że fakt posiadania dziecka nie stanowi okoliczności przemawiającej za podjęciem decyzji o umorzeniu zadłużenia, gdyż zapewnienie przez rodzica opieki nad dzieckiem nie jest okolicznością nadzwyczajną, lecz jego obowiązkiem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2010r., sygn. akt II GSK 393/09). Organ zaakcentował, że ZUS nie ma obowiązku umorzenia zadłużenia nawet w przypadku spełnienia przesłanek przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Umorzenie należności ma charakter wyjątkowy, dlatego rozpatrując taki wniosek, należy brać pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniać cele, na które są one przeznaczane. ZUS jako organ odpowiedzialny za pobór składek zobligowany jest do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności bowiem podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Zdaniem organu każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą musi brać pod uwagę przede wszystkim fakt, że jest zobowiązany uiszczać związane z prowadzoną działalności należności o charakterze publicznoprawnym i jeżeli nie jest w stanie takich należności pokrywać ponosi wynikające z tego faktu konsekwencje. Jako płatnik składek strona była zobowiązana zgodnie z art. 46 usus do obliczania, rozliczania oraz opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy. ZUS, a tym samym ogół społeczeństwa, nie może ponosić konsekwencji związanych z nieumiejętnością podejmowania decyzji czy też dokonywania ryzykownych bądź błędnych działań gospodarczych. Należności z tytułu składek w znaczny sposób zasilają system ubezpieczeń społecznych i przyczyniają się do unikania zaciągania zobowiązań, w celu zapewnienia stałej płynności finansowej poszczególnych funduszy, którymi dysponuje ZUS, a w konsekwencji zapobiegają powiększeniu długu publicznego. Organ zaznaczył ponadto, że umorzenie należności z tytułu składek nie spowoduje, że zobowiązany i jego rodzina będą dysponować większą ilością środków własnych na utrzymanie. ZUS ma świadomość, że w obecnej sytuacji spłata należności z tytułu składek w sposób jednorazowy bądź krótkoterminowy jest mało realna. Możliwa jest natomiast spłata zaległości w sposób długoterminowy, nie powodujący nadmiernego obciążenia finansowego dla zobowiązanego i jego rodziny, uwzględniając słuszny interes wierzyciela, jakim jest ZUS. W skardze na decyzję Prezesa ZUS skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zarzuciła naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 28 ust. 3a usus w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, iż w zaistniałym w niniejszej sprawie stanie faktycznym me zostały spełnione przesłanki umożliwiające organowi umorzenia należności z tytułu składek, pomimo iż w niniejszym przypadku skarżący wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. 2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kpa przez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w niniejszym postępowaniu, a także nierozważenie w dostateczny sposób istotnych z punktu widzenia umorzenia należności okoliczności takich jak brak majątku ruchomego, brak stałych dochodów i możliwości ich uzyskania z uwagi na ciężki stan zdrowia oraz korzystania z pomocy finansowej rodziny oraz najbliższego otoczenia, co skutkowało wydaniem decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie umorzenia składek, - art. 7 Kpa przez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji słusznego interesu skarżącego, polegające na przyjęciu, iż w niniejszym przypadku interes publiczny (ogólnospołeczny) wyrażający się w konieczności zachowania przez organ rentowy szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu środkami publicznymi jest ważniejszy niż interes skarżącego wyrażający się w potrzebie umorzenia w całości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na skutek którego to naruszenia doszło do nieuprawnionego nadania prymatu interesowi publicznemu ponad interes prywatny, - art. 107 § 1 w zw. z art.107 § 3 Kpa poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których konkretnym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co w konsekwencji doprowadziło do dokonania wadliwych ustaleń faktycznych. Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. oraz poprzedzającej jej decyzji z dnia [...]r. i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Wniósł nadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z decyzji Burmistrza Miasta T. z dnia [...] r. na podstawie art. 106 § 3 ppsa. W obszernym uzasadnieniu skargi (11 stron) strona skarżąca opisała dotychczasowy przebieg postępowania przytaczając argumentację zawartą we wniosku o umorzenie oraz motywy rozstrzygnięcia ZUS. Uzasadniając naruszenie art. 7, art. 75 §1 oraz art. 77 §1 Kpa strona podniosła, iż doprowadziło ono do powstania błędu w ustaleniach faktycznych, które miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, skutkując nierozważeniem w dostateczny sposób istotnych z punktu widzenia umorzenia należności okoliczności. W jej opinii organ, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie dokonał wszechstronnej analizy stanu faktycznego i w konsekwencji oceny, czy spłata przez stronę całości zadłużenia zagrażałaby warunkom egzystencji skarżącego i jego rodziny z jednoczesnym odniesieniem się do sytuacji zdrowotnej skarżącego i jego realnych możliwości zarobkowych wynikających z obecnego stanu zdrowia. Organ dokonał wyłącznie zestawienia danych co do sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, wskazując jednocześnie, iż nie spełnia on warunków do udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości z tytułu składek. Powyższego nie można natomiast uznać za wystarczające. Skarżący powołał się na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 września 2010r., w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 650/2010, w którym wskazano: "Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest bowiem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w ten sposób gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym". Powyższe powinno mieć w szczególności miejsce w sytuacji, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak jak w niniejszym przypadku - odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień. Strona zwróciła uwagę, że organ dokonując rzeczonego zestawienia dochodów i niezbędnych wydatków skarżącego i jego rodziny uznał, że skarżący wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, iż dochody w rodzinie skarżącego są minimalne i nie wystarczają na pokrycie podstawowych ich potrzeb życiowych. Jednakże nie wyciągnął z powyższego żadnych konstruktywnych wniosków. Nie dokonał również wnikliwej analizy i oceny, a w konsekwencji nie ustalił jaki wpływ na sytuację rodzinną i majątkową strony będzie miał fakt narodzenia kolejnego dziecka. Organ ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, iż zapewnienie dziecku opieki stanowi obowiązek rodzica, nie wziął natomiast pod uwagę okoliczności, które były podnoszone w toku postępowania administracyjnego, iż narodziny kolejnego dziecka, znacznie pogorszą już i tak złą sytuację rodzinną i majątkową zobowiązanego, radykalnie zmieniając obecne potrzeby życiowe, zwiększając koszty utrzymania, obciążając w sposób znaczący domowy budżet i powodując, iż opłacenie ww. należności z tytułu składek pociągałoby za sobą zbyt ciężkie skutki dla niego i powiększonej rodziny, pozbawiając go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W dalszej kolejności skarżący wskazał, iż faktycznie nie pobiera zasiłku rodzinnego na dzieci, ale takowy zasiłek został przyznany M. S. (obecnie Z.). Oczywistym jest przy tym, że kwota zasiłku wynosząca aktualnie 106 zł miesięcznie na F. Z. i 77 zł miesięcznie na B. Z. stanowi jedynie niewielką pomoc w zakresie budżetu całej rodziny, nie zmieniając w jakikolwiek sposób sytuacji majątkowej całej rodziny. Organ pomimo uznania natomiast w zaskarżonej decyzji, iż fakt niepobierania zasiłków jest istotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, nie wezwał skarżącego do wyjaśnienia, czy zasiłek taki został przyznany M. S., czym naruszył art. 7, art. 75 i art. 77 Kpa. W związku z powyższym wniósł o przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia o pobieraniu zasiłku rodzinnego, podkreślając, że jego przeprowadzenie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (decyzja Burmistrza Miasta T. z dnia [...] r.). Skarżący wyjaśnił nadto, że regulowanie wymagalnych zobowiązań w żadnej mierze nie może wpływać na odmowę umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Opłaty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, które przekraczają kwotę dochodów całej rodzinnym, są przez niego i jego rodzinę regulowane z kwot przekazywanych jako pomoc przez dalszą rodzinę i najbliższe otoczenie, co zostało wskazane organowi w toku przedmiotowego postępowania. Niemniej jednak, jak zauważył skarżący, ustawodawca nie uzależnił możliwości umorzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek, od wykazania przez zobowiązanego faktu posiadania zadłużenia, lecz jak wskazane zostało w § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia wyłącznie od wykazania przez zobowiązanego faktu, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W przedmiotowym stanie faktycznym, niewątpliwie taka sytuacja ma miejsce, co zostało przez skarżącego wykazane. Fakt ten został potwierdzony przez sam organ w zaskarżonej decyzji. W tym miejscu skarżący nie zgodził się z organem, że pomimo zaistnienia przesłanek wskazanych w treści powołanego wyżej rozporządzenia nie jest on zobowiązany do wydania decyzji uwzględniającej wniosek skarżącego. W tej kwestii przywołał wyrok NSA z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. II GSK 1196/2012, którego obszerny fragment zacytował. Skonstatował, że wnioski organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozostają w całkowitej kolizji ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Na poparcie swojego stanowiska przytoczył tezy z wyroków WSA w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2011r., sygn. akt I SA/Bd 986/2010 i WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2787/2007. Niezależnie od powyższego skarżący podniósł, iż jeżeli organ posiadał jakiekolwiek wątpliwości bądź uznał, iż przedstawiona przez stronę dokumentacja nie jest wiarygodnym dowodem w niniejszym postępowaniu, w świetle art. 7 i 77 Kpa. winien podjąć stosowne czynności celem wyjaśnienia swoich wątpliwości. Jakkolwiek bowiem ciężar dowodu w przypadku postępowania o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie spoczywa na zobowiązanym, to jednak w postępowaniu, którego dotyczy skarga ZUS winien dążyć do ustalenia prawdy obiektywnej, co oznacza, iż w razie wątpliwości winien on w myśl postanowień art. 86 Kpa uzyskać od strony wyjaśnienia w trybie przesłuchania. Tego jednak organ nie uczynił. W konsekwencji skarżący wyraził pogląd, że organ nie dokonał dostatecznej analizy jego sytuacji majątkowej i życiowej. Tym samym, odmawiając umorzenia należności uczynił to w sposób dowolny w oderwaniu od instytucji uznania administracyjnego przyjętej w art. 28 ust. 3a usus. Nadto skarżący podniósł, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie została rozważona możliwość uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, a jednocześnie przyznany został prymat interesowi społecznemu. Wymagane jest natomiast, aby rozstrzygnięcie podjęte w ramach uznania administracyjnego zawierało należyte wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. W niniejszej sprawie ZUS nie przeprowadził takiej analizy i nie rozważył wszystkich aspektów sprawy, a do czego był zobligowany w świetle ww. przepisów, a w szczególności art. 7 Kpa, z którego jednoznacznie wynika iż organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli. Strona przypomniała w tym zakresie, iż jej zaległość nie powstała na skutek ryzykowanych decyzji gospodarczych ale do jej powstania przyczynili się sami pracownicy organu rentowego. Zaległości powstały z uwagi na fakt, iż skarżący pomimo zawartej z A Sp. z o.o. umowy o pracę został uznany za osobę podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym, rentowemu i wypadkowemu w okresie od 2 czerwca 2009 r. do 5 marca 2013 r. - jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Pomimo zaś posiadania pełnej dokumentacji zarówno spółki jak i skarżącego ZUS nie poinformował strony w 2010r., że składki są błędnie rozliczane albowiem umowa o pracę zawarta pomiędzy spółką a zobowiązanym jest nieważna. Uczynił to dopiero po upływie 2 lat. Konkludując skarżący wskazał, iż organ nie przeprowadził w sposób prawidłowy, rzetelny i wyczerpujący postępowania dowodowego, którego celem miało być ustalenie sytuacji ekonomicznej i rodzinnej skarżącego oraz odniesienia jej do przesłanek umorzenia wynikających ze wskazanych przepisów prawa materialnego. Organ nie przeanalizował dokładnie sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego i nie odniósł jej do przepisów art. 28 ust. 3a usus, a w szczególności do § 3 w ust. 1 - 3 rozporządzenia. Nadto ZUS nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dlaczego, pomimo stwierdzenia, iż skarżący znajduje się w ciężkiej sytuacji rodzinnej, majątkowej, jak i zdrowotnej, odmówił ów przesłankom waloru istotności, który uzasadniałby umorzenie należności z tytułu składek. Powyższe natomiast narusza zasady postępowania, stanowiąc naruszenie przepisów art. 107 §1 i §3 Kpa, z których wynika obowiązek powołania i wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację i podnosząc, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone i ocenione. W jego ocenie konfrontacja interesu zobowiązanego z interesem ogólnospołecznym przemawiała za odmową umorzenia należności z tytułu składek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014, poz. 1647) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - dalej ppsa). Skarga okazała się nieuzasadniona. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja ZUS z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] r. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Podkreślenia wymaga, że chociaż w skardze zarzucono naruszenie przepisu art. 28 ust. 3a usus poprzez jego błędną wykładnię to w istocie zarzuty skargi koncentrują się na naruszeniu przez organ reguł postępowania administracyjnego. Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest art. 28 usus. Powołany przepis daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1 - 3), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Przesłanki całkowitej nieściągalności zostały określone ust. 3 art. 28 ustawy, a wyliczenie zawarte w tym uregulowaniu jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że takie warunki w przypadku skarżącego nie zaistniały. W art. 28 ust. 3a usus (na który strona powołała się we wniosku o umorzenie należności składkowych) ustawodawca przewidział natomiast możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia w oparciu o ww. przepis sprecyzowane zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., zgodnie z którym ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zaakcentować trzeba wyraźnie, iż użycie w art. 28 ust. 1 usus zwrotu "mogą być umarzane" wskazuje jedynie na prawną możliwość umorzenia, a nie jego obligatoryjność w przypadku wystąpienia przesłanek umorzenia. Wskazane uregulowania dają Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych podstawy do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Może zatem w przypadku stwierdzenia zaistnienia warunku z ust. 2 i 3 art. 28 usus lub okoliczności wymienionej w § 3 rozporządzenia - a prowadzącej do umorzenia - uwzględnić wniosek bądź też odmówić umorzenia należności. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 Kpa, zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 Kpa) oraz jego oceny (art. 80 Kpa), co z kolei powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającemu wymogom określonym w art. 107 § 3 cyt. ustawy. Wydanie decyzji musi być zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych. W sytuacji, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie sposób rozstrzygnięcia będący wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów Kpa reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. Obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy organ prawidłowo ustalił, że przesłanki umorzenia zostały spełnione, lub że żadna z nich w stanie faktycznym sprawy nie występuje. Natomiast o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, rozstrzyga organ administracji publicznej. Sąd nie jest bowiem władny wkraczać w sferę samego uznania. Biorąc pod uwagę argumenty skargi sugerujące, że dla pozytywnego rozstrzygnięcia wystarczające jest spełnienie przesłanek pozwalających na umorzenie składek, trzeba zauważyć, że decyzje o charakterze uznaniowym należy odróżniać od innego rodzaju decyzji administracyjnych, jakimi są tzw. decyzje związane. W przypadku decyzji związanej występuje sytuacja, w której przepis prawa, w razie spełnienia się przedstawionych w nim przesłanek, nakłada na organ orzekający obowiązek wydania decyzji określonej treści. W art. 28 ust. 1 - 3 i 3a usus ustawodawca nie tylko pozostawił organowi prawo wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy, ale i wskazując przesłanki, które powinny być w takim przypadku brane pod uwagę, posłużył się niedookreślonym w żadnym przepisie ustawy pojęciem "uzasadniony przypadek". Jak już zostało zaakcentowane, dopiero w przypadku stwierdzenia wystąpienia chociażby jednej z ustawowych przesłanek umorzenia składek ZUS orzeka w granicach uznania administracyjnego, to jest zyskuje swobodę wyboru, czy ulgi udzielić czy też nie. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją. W ocenie Sądu nie można podzielić sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia przepisów procedury poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Przeciwnie, organ zebrał i wnikliwie rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie, dokonał zestawienia aktualnych (na dzień wydania decyzji) dochodów i wydatków rodziny skarżącego oraz jego sytuacji zdrowotnej. Zwrócił uwagę, że poza pisemnymi oświadczeniami skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji stanowiącej dowód ponoszenia comiesięcznych wydatków, w tym na utrzymanie mieszkania, media czy opiekę lekarską i leki, a zatem nie była możliwa weryfikacja wysokości wydatków strony. Niemniej jednak stanął na stanowisku, że sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego jest bardzo trudna. Organ podkreślił wyraźnie, że nie kwestionuje i nie bagatelizuje schorzeń skarżącego oraz tego, że wymaga on stałego leczenia. Wskazał, że bez wątpienia w przypadku skarżącego przebyta choroba utrudnia mu podjęcie zatrudnienia i ma wpływ na obecną sytuację finansową w jego rodzinie. Zdaniem organu orzekającego, nawet fakt braku orzeczenia lekarskiego o całkowitej niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, nie podważa wystąpienia przesłanki przewlekłej choroby. ZUS stwierdził tym samym, że w sprawie zaistniała przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego pozbawiającej go w obecnej sytuacji możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na spłatę należności z tytułu składek. Tym samym za całkowicie nieuprawniony uznać należy zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 28 ust. 3a usus i § 3 rozporządzenia) poprzez bezpodstawne przyjęcie w decyzji, że w sprawie nie wystąpiły warunki umożliwiające podjęcie decyzji o umorzeniu należności wobec ZUS. W opinii Sądu organ orzekający prawidłowo przeanalizował ustalony w niej stan faktyczny oraz przedstawione przez skarżącego dowody, a ich ocena nie ma charakteru dowolnego. Tym samym sprostał wymaganiom określonym w art. 7 oraz 77 Kpa i nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności. W decyzji bowiem organ podał przesłanki, które zdecydowały o odmowie uwzględnienia wniosku. Nie przekroczył również granic uznania administracyjnego. Podkreślić należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 usus). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. W tej kwestii wypowiadał się wielokrotnie NSA, który akcentował, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. Przykładowo, w wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 125/10 NSA przyjął, że: "1. Ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 Kpa. 2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny". Z kolei w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10 NSA stwierdził, że "W sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Rozważenie zatem obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym". Jednocześnie Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 września 2005 r. (sygn. VI SA/Wa 173/05), zgodnie z którym "jeżeli postępowanie dowodowo - wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa wybór przez organ administracji publicznej jednej z dwóch wchodzących w grę możliwości. Wówczas Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Poza tym należy zaakcentować, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania sporu zaistniałego między stroną a organem. Władny jest jedynie do skontrolowania legalności wydanego rozstrzygnięcia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych sprawy i oceny prawidłowości zastosowanych do nich norm prawnych." Podsumowując, w ocenie Sądu ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.