I SA/Gl 130/17

WyrokWSA w Gliwicach2017-08-31

Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Wojciech Gapiński, Paweł Kornacki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z o.o. ponosi odpowiedzialność solidarną za zaległości podatkowe spółki, jeśli nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie nastąpiło bez jego winy, lub nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że członek zarządu spółki z o.o. ponosi odpowiedzialność solidarną za zaległości podatkowe spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie nastąpiło bez jego winy, lub nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości. W niniejszej sprawie strona nie wykazała braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość, gdyż mimo nieprzewidzianych strat z imprezy, powinna była mieć świadomość niewypłacalności spółki i podjąć odpowiednie kroki.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła solidarnej odpowiedzialności podatkowej prezesa zarządu spółki z o.o. za zaległości spółki z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, odsetek za zwłokę oraz kosztów postępowania egzekucyjnego. Spółka posiadała zaległości podatkowe, a egzekucja z jej majątku okazała się bezskuteczna. Prezes zarządu twierdził, że nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku o upadłość, ponieważ niewypłacalność nastąpiła nagle po organizacji nieudanej imprezy sportowej, a spółka nie dysponowała środkami na postępowanie upadłościowe. Organy podatkowe i sąd uznali, że przesłanki odpowiedzialności zostały spełnione, a strona nie wykazała braku winy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Paweł Kornacki, Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za listopad i grudzień 2012 r., odsetek za zwłokę oraz kosztów postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. znak: [...] [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a oraz art. 107 § 1 i § 2 pkt 1, 2 i 4, art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2015. 613 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania pani J. D. (dalej podatnik lub strona) od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. (dalej organ podatkowy) z dnia [...] r. znak: [...] orzekającej o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za spółkę z o.o. "A" (dalej spółka) – podatnika jako prezesa zarządu spółki – osoby trzeciej za: - zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za listopad i grudzień 2012 r. w łącznej kwocie [...] zł, - odsetki za zwłokę od tej zaległości w łącznej kwocie [...] zł, - koszty postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...] zł, Dyrektor Izby Skarbowej w K.: uchylił decyzję organu podatkowego w części dotyczącej kosztów postępowania egzekucyjnego i orzekł o ich nowej wysokości w kwocie [...] zł, zaś w pozostałej części utrzymał tę decyzję w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że z decyzji organu podatkowego wynika, iż Spółka posiada zaległości w przedmiotowym podatku z tytułu wygranych w konkursach, grach i zakładach wzajemnych oraz nagród związanych ze sprzedażą premiową za listopad i grudzień 2012 r. odpowiednio w wysokości – [...] zł i [...] zł, strona w składzie jednoosobowym pełniła funkcję prezesa zarządu Spółki nieprzerwanie od 14 kwietnia 2011 r., wykazana została bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki, zaś podatnik nie wykazał okoliczności opisanych w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 O.p. W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 116 O.p. oraz błąd w ustaleniach faktycznych i błędną ocenę materiału dowodowego podnosząc, że w sprawie Spółki zgłoszenie wniosku o upadłość nie było możliwe, gdyż niewypłacalność Spółki nastąpiła w momencie zakończenia imprezy sportowo-rozrywkowej "[...]", organizacją której – w dniach [...] -[...] r. – Spółka rozpoczęła swoją działalność. Niska frekwencja (30%) spowodowała niedobór wpływów (ok. [...] zł), a w konsekwencji brak możliwości spłaty zobowiązań, jak również brak środków na przeprowadzenie postępowania upadłościowego. Poszukiwanie inwestora okazało się bezskuteczne, wykonany przez Spółkę biznes plan wskazywał na osiągnięcie dochodu rzędu ok. [...] zł, większość uzyskanego dochodu przeznaczono na wypłatę nagród dla sportowców startujących w zawodach, zaś w celu spłaty choćby części zobowiązań Spółki strona zaciągnęła prywatnie kredyty w kwocie [...] zł i spłaciła część zobowiązań. Spółka nie wykonywała dalszej działalności. Dlatego też strona nie ponosi winy za niezłożenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęciu postępowania układowego. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 107 § 1 i § 2, art. 116 § 1, § 2 i § 4, art. 108 § 1, § 2 i § 3 O.p. stwierdzając, że sprawa należności wynikają z zobowiązań Spółki, co do których decyzją z dnia [...] r. organ podatkowy orzekł o odpowiedzialności podatkowej Spółki jako płatnika, a nadto zobowiązania te wynikały z deklaracji rocznej za 2012 r. złożonej i podpisanej przez podatniczkę. Brak uregulowania tych należności w terminach ich płatności spowodował, że stały się one zaległościami podatkowymi i zostały objęte tytułem wykonawczym z dnia [...] r. Organ odwoławczy ustalił, że Spółka utworzona została aktem notarialnym z dnia [...] r, a strona pełniła w niej funkcję prezesa zarządu oraz stwierdził, że termin płatności przedmiotowych zobowiązań upłynął w czasie pełnienia przez podatniczkę tej funkcji. Zauważył, że postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanej Spółki na podstawie m.in. tytułu wykonawczego na sporne należności stwierdzając brak możliwości skutecznego dochodzenia tej należności (brak majątku). Organ odwoławczy wskazał, że strona nie zgłosiła wniosku o ogłoszenie upadłości czy wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie (do dnia 25 września 2014 r. wniosków takich nie złożono), a nadto, że w dniu 31 grudnia 2012 r. istniała okoliczność stanowiąca podstawę zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości co oznacza, że wniosek taki powinien być zgłoszony do dnia 14 stycznia 2013 r. Zdaniem organu odwoławczego nie może stanowić przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe okoliczność, że impreza sportowa zorganizowana przez Spółkę nie przyniosła oczekiwanych rezultatów. Strona przejmując na siebie obowiązki prezesa (Spółki) posiadała elementarną wiedzę na temat prowadzenia działalności gospodarczej, a także jej skutków i winna mieć świadomość skutków będących następstwem nieudanego przedsięwzięcia. Jednak, jak zeznała, nie miała świadomości obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w ustawowym terminie. Stwierdziła ponadto, że na dzień 31 grudnia 2012 r. Spółka nie miała środków finansowych na przeprowadzenie postępowania upadłościowego. Stwierdzenie to nie znajduje uzasadnienia, gdyż ocena sytuacji finansowej Spółki należała do Sądu, zaś z sytuacji finansowej Spółki wynikało, że dysponowała ona kwotą 1.000 zł stanowiącą koszt złożenia wniosku. Odnosząc się do przesłanki wskazania mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części, przy czym mienie to musi istnieć w momencie, gdy toczyło się przedmiotowe postępowanie oraz z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości organ odwoławczy stwierdził, że w postanowieniu z dnia [...] r., wszczynającym przedmiotowe postępowanie, organ podatkowy wskazał na art. 116 O.p., jednak w toku postępowania strona nie podnosiła argumentów w zakresie istniejącego mienia Spółki i nie wskazywała realnego majątku Spółki, z którego można w znacznej części zaspokoić zaległości podatkowe Spółki. Według organu odwoławczego nie doszło do naruszenia art. 116 O.p. z uwzględnieniem przepisów ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze oraz przepisów procedury podatkowej. Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki odpowiedzialności podatkowej strony określone w art. 116 O.p., bowiem strona pełniła funkcję członka zarządu (prezesa) Spółki w dacie upływu terminu płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych, egzekucja przeciwko Spółce okazała się bezskuteczna i jednocześnie strona nie wykazała, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe), nie wykazała braku winy w niezgłoszeniu takiego wniosku oraz nie wskazała mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki. Odnośnie wniosku strony o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wskazanych dokumentów, mających potwierdzić brak jej winy w niezgłoszeniu wniosku organ odwoławczy zauważył, że dowody te zostały już przeprowadzone bądź ujęte i przeanalizowane w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego. Mimo, że organ podatkowy uwzględnił dowody ze wskazanych dokumentów, organ odwoławczy dokonał ich prawnej oceny ze względu na to, że część z nich (bilans na dzień 31 grudnia 2013 r. oraz protokoły z przesłuchania strony i świadka) stanowiły podstawowe dowody, w oparciu o które organ odwoławczy ustalił stan faktyczny sprawy. Odnośnie pozostałych dowodów tj. wydruków z ksiąg rachunkowych Spółki, rejestrów sprzedaży i zakupów Spółki za październik, listopad i grudzień 2012 r., raportów kasowych za listopad oraz grudzień 2012 r., historii rachunku bankowego na dzień 31 grudnia 2012 r. organ odwoławczy stwierdził, że dokonał ich analizy i uznał, że nie stanowią one okoliczności, które potwierdzałyby istnienie przesłanek uwalniających stronę od podatkowej odpowiedzialności, dlatego też wniosek dowodowy w tym zakresie został uznany przez organ odwoławczy za bezzasadny. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że działając w trybie reformatoryjnym ustalił, że organ podatkowy do kosztów postępowania egzekucyjnego zaliczył koszty upomnienia, podczas gdy koszty te powstały jeszcze przed wszczęciem tego postępowania i nie mogą stanowić kosztów postępowania egzekucyjnego i z tych przyczyn skorygował rozstrzygnięcie na korzyść strony. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa, a w szczególności art. 116 O.p. poprzez jego niezastosowanie i błędną interpretację skutkującą uznaniem, że strona jest solidarnie odpowiedzialna podatkowo za Spółkę w sytuacji, kiedy z materiału dowodowego wynika, że skarżąca nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku o upadłość Spółki, 2) wydanie decyzji z naruszeniem art. 120, art. 121 i art. 122 O.p. ze względu na niezachowanie zasady obiektywnej prawdy materialnej i wydanie decyzji bez własnej autonomicznej analizy zebranych dowodów, a w szczególności z zeznań świadków oraz oparcia oceny materiału wyłącznie na dowodach zebranych przez organ podatkowy, 3) błąd w ustaleniach faktycznych i błędną ocenę materiału dowodowego poprzez uznanie, że strona nie wykazała, że zachodzą przesłanki wyłączające jej odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe Spółki i tym samym orzeczenie o solidarnej za Spółkę odpowiedzialności prezesa zarządu w sytuacji, kiedy z materiału dowodowego wynika, że skarżąca wykazała, że nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość Spółki. Uzasadniając strona skarżąca wskazała na treść art. 116 O.p. i przesłanki zwalniające od opisanej tam odpowiedzialności stwierdzając, iż zgłoszenie wniosku o upadłość Spółki nie było możliwe. Spółka rozpoczęła swoją działalność poprzez organizację imprezy "[...]", która odbywała się w Ł. w dniach [...]-[...] r. Przed zorganizowaniem tej imprezy nie zachodziły żadne przesłanki do ogłoszenia upadłości Spółki, albowiem Spółka nie posiadała żadnych zaległości ani nieuregulowanych zobowiązań. Niewypłacalność Spółki była sytuacją nagłą i nastąpiła w momencie zakończenia wskazanej imprezy. Spółka w związku z drastycznie niską frekwencją na przedmiotowej imprezie odnotowała w sumie niedobór wpływów na ok. [...] zł, co bez wątpienia spowodowało brak możliwości spłaty zobowiązań, jak również brak środków na przeprowadzenie postępowania upadłościowego. W związku z zaistniałą sytuacją Spółka rozpoczęła poszukiwanie inwestora, który przejąłby całe przedsiębiorstwo, jednak bezskutecznie. Przed przystąpieniem do organizacji imprezy Spółka wykonała szczegółowy biznes plan, który obejmował planowane koszty oraz przychody z planowanej imprezy (dochód [...] zł). Niestety faktyczna frekwencja widzów wyniosła zaledwie 30 % planowanej ilości, a przychody z biletów wstępu były podstawą planu finansowego. Strona w ramach swojej zdolności kredytowej zaciągnęła prywatne kredyty w kwocie ok. [...] zł i spłaciła część zobowiązań, zaś większość uzyskanego dochodu została przeznaczona na wypłaty nagród dla sportowców startujących w zawodach. Skarżąca podniosła, że brak wniosku o ogłoszenie upadłości nie spowodował powstania dalszych zobowiązań Spółki, gdyż Spółka nie wykonywała dalszej działalności. Prezes Spółki nie mogła przewidzieć, że niewypłacalność Spółki powstanie w tak nagły i nieprzewidziany sposób. W momencie zaś "podliczania" strat ze zorganizowanej imprezy brak było środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Skarżąca podniosła, że organ podatkowy nie poniósł w związku z tym szkody, gdyż o szkodzie można by mówić gdyby zgłoszenie takiego wniosku spowodowałoby zaspokojenie organu w części większej niż w przypadku jego zaniechania. Spółka zawiesiła działalność gospodarczą. Skarżąca wniosła o dopuszczenie i ponowne przeprowadzenie dowodów z dokumentów opisanych w skardze oraz dowodów z opinii biegłego z zakresu księgowości na okoliczność ustalenia w jakiej dacie doszło do niewypłacalności Spółki, kiedy zaistniały okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o upadłość Spółki, czy w przypadku zgłoszenia takiego wniosku wierzyciel zaspokoiłby się w wyższej wysokości. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte stanowisko i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że dotyczyła ona solidarnej odpowiedzialności podatkowej za Spółkę z o.o. jej członka zarządu (prezesa) jako osoby trzeciej, przy czym odpowiedzialność ta obejmowała zaległość Spółki jako płatnika odpowiedzialnego z tytułu pobranego a niewpłaconego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za listopad i grudzień 2012 r. orzeczoną decyzją z dnia [...] r. doręczoną Spółce w dniu 16 grudnia 2014 r., odsetek zwłoki od tej zaległości oraz kosztów postępowania egzekucyjnego. Bezsporna między stronami była wysokość zobowiązania podatkowego tworzącego zaległość wynikającą z deklaracji rocznej w zryczałtowanym podatku dochodowym PIT-8AR za 2012 r. złożonej w dniu 31 grudnia 2012 r. i podpisanej przez skarżącą oraz to, że brak uregulowania tych należności w terminach ich płatności spowodował, iż stały się one zaległościami podatkowymi, które zostały objęte tytułem wykonawczym z dnia [...] r. Zobowiązanie to nie uległo przedawnieniu, a nadto zaistniała przesłanka warunkująca możliwość orzeczenia o podatkowej odpowiedzialności, gdyż zobowiązania te przedawniłyby się z dniem 31 grudnia 2017 r., zaś postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącej za te zaległości zostało wszczęte w dniu [...] r., a więc po doręczeniu decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika, co nastąpiło w dniu 16 grudnia 2014 r. Poza sporem było także, że Spółka utworzona została aktem notarialnym z dnia [...] r., zaś członkiem jej zarządu (prezesem) została skarżąca, Spółka została wpisana do KRS, a skarżąca nadal pełni funkcję jej prezesa i pełniła ją w terminie płatności przedmiotowego zobowiązania. Skarżąca nie kwestionowała ustalenia co do bezskuteczności egzekucji tej należności wobec Spółki, ani też, że egzekucja ta wykazała brak majątku Spółki zarówno ruchomego jak i nieruchomego i zakończyła się postanowieniem organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z dnia [...] r., w którym stwierdzoną, że brak jest możliwości skutecznego dochodzenia przedmiotowej należności względem Spółki. Bezsporne było także i to, że skarżąca nie podała żadnych okoliczności w zakresie istnienia mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości Spółki w znacznej części, zaś organ podatkowy nie ustalił takiego majątku. Poza sporem było, że nie doszło do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie naprawcze). Sporna między stronami była natomiast kwestia winy lub braku winy skarżącej (członka zarządu) w niezgłoszeniu takiego wniosku lub niewszczęcie takiego postępowania. Skarżąca twierdziła, że winy w tym względzie nie ponosi, gdyż niewypłacalność Spółki była sytuacją nagłą, nieprzewidzianą i nastąpiła w momencie zakończenia pierwszej organizowanej przez Spółkę imprezy, która odbyła się w dniach [...]-[...] r., zaś w związku z drastycznie niską frekwencją (30%) impreza odnotowała niedobór wpływów ([...] zł) co spowodowało brak możliwości spłaty zobowiązań, jak również brak środków na przeprowadzenie postępowania upadłościowego. Skarżąca nie mogła przewidzieć, że niewypłacalność Spółki powstanie w tak nagły i nieprzewidziany sposób. Zdaniem organów podatkowych właściwym czasem do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki był termin 14 dni liczony od dnia 31 grudnia 2012 r. (14 styczeń 2013r.), gdyż zobowiązania Spółki już za 2012 r. w kwocie [...] zł znacznie przekroczyły wartość jej majątku (bilans Spółki za 2013 r.). Według organów podatkowych nie może stanowić przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności podatkowej to, że impreza sportowa organizowana przez Spółkę nie przyniosła oczekiwanych rezultatów. Zgodnie z treścią art. 116 § 1 O.p., w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym decyzją, "za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku Spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części". W myśl art. 116 § 2 O.p. "odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu". Sąd w składzie orzekającym akceptuje i podziela pogląd, że "wina w ujęciu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci niedbalstwa, które zakłada brak świadomości, ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, a rozważając kryterium winy należy przyjąć obiektywny warunek staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy" (tak wyrok NSA z dnia 14 września 2016 r., sygn. akt I FSK 393/15), "Ustalenia w zakresie "właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości" mogłoby być istotne jedynie wówczas, gdy wniosek taki zostałby złożony, a w sprawie powstał spór, czy złożenie wniosku nastąpiło we właściwym czasie, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p." (tak wyrok NSA z dnia 15 maja 2015 r., sygn. akt I FSK 706/14). "Treść przepisu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. wskazuje, że w zamiarze ustawodawcy od odpowiedzialności za zaległości podatkowe zwalnia członka zarządu obiektywna niezawiniona niemożność podjęcia działań wymienionych w tym przepisie, a nie świadome ich niepodjęcie, nawet jeśli w ocenie danego członka zarządu byłoby racjonalne przyczyny takiej decyzji" (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1038/16). "W przypadku badania przesłanki dotyczącej zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości zakres badania warunków uwolnienia się od odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki powinien się ograniczać tylko do dwóch przesłanek, to jest określonej w art. 116 § 1 pkt 1lit. b i art. 116 § 1 pkt 2 O.p." (tak wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 756/16). "Wszelkie okoliczności zwalniające członka zarządu od odpowiedzialności obowiązany jest wykazać on sam" (tak wyrok NSA z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1110/15). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organ odwoławczy słusznie uznał, że do oceny kiedy powstanie obowiązek prawny złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki organ bierze pod uwagę czas zaistnienia jednego z dwóch warunków opisanych w art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz. U. 2015. 233 ze zm.) tj. zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań (ust. 1 ) bądź gdy zobowiązania przekroczą wartość jej majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco zobowiązania te wykonuje (ust. 2). Swoją ocenę odnośnie niewypłacalności Spółki organy ustaliły na podstawie tej drugiej przesłanki wykazując, że zobowiązania Spółki przekraczały wartość jej majątku. Ustalenia te znajdują uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym w tym w bilansie Spółki za 2013 r. (z danymi bilansowymi za rok poprzedni tj. za 2012 r.), z którego wynika, że zobowiązania Spółki już za 2012 r. w kwocie [...] zł znacznie przekroczyły wartość jej majątku (aktywów), który stanowił wartość [...] zł. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że dane te już wskazywały na konieczność zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki (za 2013 r. zobowiązania Spółki wynosiły [...] zł, zaś wartość jej majątku – [...] zł). Zarówno rok 2012 jak i 2013 Spółka zamknęła stratą. Z bilansu wynikało również, że Spółka na 31 grudnia 2012 r. i 31 grudnia 2013 r. nie posiadała środków trwałych w żadnej postaci. Bilans za 2013 r. sporządzony na dzień 31 grudnia 2013 r. w dniu 25 marca 2014 r. został podpisany przez skarżącą i zatwierdzony odpowiednią uchwałą. Nadto z zeznań strony wynikało, że z końca 2012 r. albo z początku 2013 r. dowiedziała się o efektach finansowych zorganizowanej imprezy, że Spółka stała się niewypłacalna praktycznie zaraz po zakończeniu imprezy oraz, że nie była świadoma obowiązku zgłoszenia stosownego wniosku w ciągu 14 dni od dnia, w którym Spółka stała się niewypłacalna. Organy podatkowe prawidłowo wskazały również, że Spółka nie regulowała swoich wymagalnych zobowiązań wobec Skarbu Państwa – uwzględniając podatkowe zaległości – począwszy od dnia 21 grudnia 2012 r. Słusznie więc stwierdziły, że nie tylko majątek Spółki na dzień 31 grudnia 2012 r. nie wystarczał na zaspokojenie jej długów, ale też Spółka zaprzestała w 2012 r. płacić swoje zobowiązania. Stan ten utrwalił się w 2013 r., zatem wniosek o ogłoszenie upadłości winien być zgłoszony do dnia 14 stycznia 2013 r., a to zgodnie z art. 21 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Wniosek taki nie został zgłoszony. Sąd stwierdza, że nie może stanowić podstawy do ustalenia przesłanki braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość Spółki to, że skarżąca nie mogła przewidzieć, że niewypłacalność Spółki powstanie już po zakończeniu zorganizowanej przez nią imprezy z uwagi na niską frekwencję i straty jakie impreza ta przyniosła, nawet przy uwzględnieniu tego, że przed jej zorganizowaniem Spółka wykonała szczegółowy biznes plan, który obejmował planowane koszty i przychody z tej imprezy. Przyjmując funkcję członka zarządu (prezesa) Spółki skarżąca przejęła na siebie obowiązki prowadzenia spraw Spółki i reprezentowania jej na zewnątrz, co oznaczało konieczność kontroli spraw Spółki w zakresie jej stanu finansów i majątku pozwalającej na szybką reakcję w przypadku zaistnienia oznak ewentualnej niewypłacalności Spółki. Wiedza ta pozwalała skarżącej na ocenę aktualnej sytuacji Spółki w momencie zakończenia wskazanej imprezy w tym co do strat jakie przyniosła, w jak również braku funduszy na przeprowadzenie postępowania upadłościowego. Podejmowane przez skarżącą starania w celu poszukiwania inwestora, który przejąłby całe przedsiębiorstwo i spłacanie części zobowiązań w oparciu o zaciągnięte prywatnie kredyty bez uwzględnienia spornych zaległości, świadczą o działaniu zmierzającym do ewentualnej poprawy finansów Spółki m.in. kosztem osobistego majątku skarżącej i Skarbu Państwa, tym niemniej plany te nie przyniosły skutku. Podejmując te zamierzenie skarżąca dysponowała wiedzą o złym stanie finansów Spółki i zgodziła się na ryzyko wynikające ze wstrzymaniem się z wniesieniem wniosku o ogłoszenie upadłości. Należy przy tym zauważyć, że "subiektywne przekonanie członka zarządu, że mimo niespłacania długów Spółce uda się jeszcze poprawić kondycję, a więc przekonanie, że niespłacanie długów jest spowodowane przejściowymi trudnościami, nie ma znaczenia dla oceny przesłanki egzoneracyjnej członka zarządu od odpowiedzialności, jeżeli nie jest poparte obiektywnymi faktami uzasadniającymi ocenę, iż Spółka rzeczywiście miała szansę, w możliwym do przewidzenia krótkim czasie, uzyskać środki na spłatę długów, co uzasadniałoby wstrzymanie się z wnioskiem o upadłość. To na zarządzie spoczywa obowiązek monitorowania stanu finansów spółki i oceny, czy dochodzi do kontrolowanego wstrzymania spłacania długów na skutek pojedynczych trudności, czy też dochodzi do zaprzestania płacenia długów w sposób trwały" (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2119/16). Nie zwalnia członka zarządu od odpowiedzialności z art. 116 O.p. to, że podjął, ostatecznie nieskuteczne, działania zmierzające do pozyskania inwestora, w sytuacji gdy Spółka nie dysponowała już żadnymi środkami (finansowymi czy majątkowymi) służącymi do naprawy jej finansów czy przeprowadzenie postępowania upadłościowego. Podejmując się pełnienia funkcji prezesa Spółki skarżąca powinna mieć wiedzę co do konieczności zajmowania się jej sprawami również w sytuacji, gdy działalność Spółki nie przynosi zamierzonego efektu (zysku), a wręcz przeciwnie staje się podmiotem niewypłacalnym przynoszącym straty. Brak świadomości w tym zakresie nie stanowi przyczyny stwierdzenia braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość Spółki w przewidzianym do tego okresie. Nawet jednorazowe przedsięwzięcie gospodarcze Spółki przynoszące niespodziewane straty stanowi dla członka zarządu powód do zgłoszenia takiego wniosku, o ile straty te powodują znaną temu członkowi niewypłacalność Spółki. Już w końcu 2012 r. (po zakończeniu imprezy i jej podsumowaniu) skarżąca miała wiedzę o wysokości wygenerowanej straty, istniejących z tego powodu zobowiązań, których nie da się zaspokoić w krótkim możliwym do przewidzenia czasie i z zachowaniem interesów wierzycieli Spółki czy też realnej możliwości sanacji stanu Spółki. Nieprzewidziana strata spowodowana podjętym nieefektywnym przedsięwzięciem Spółki nie jest rzeczą, która pozostaje poza świadomością osoby prowadzącej jej sprawy. Staranne działania takiej osoby, obiektywnie rzecz biorąc powinny zmierzać do ogłoszenia upadłości Spółki w sytuacji, gdy brak było innych rzeczywistych przesłanek do restytucji stanu Spółki. Tym samym organy podatkowe słusznie uznały, że skarżąca nie wykazała braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość Spółki w wyznaczonym przepisem czasie. Reasumując Sąd uznał, że w sprawie organy podatkowe słusznie ustaliły, że zaistniały przesłanki z art. 116 § 1 i § 2 O.p. pozwalające na wydanie zaskarżonej decyzji i nie zaistniały okoliczności, które zwalniałyby skarżącą z przewidzianej tam odpowiedzialności. Sąd zauważa, że w trakcie prowadzonego postępowania organy podatkowe nie naruszyły przepisów postępowania, gdyż działały w granicach prawa, w sposób budzący zaufanie, podejmując wszelkie działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Fakt, że organy podatkowe dokonały odmiennej interpretacji przepisów prawa czy ustalenia i ocena stanu faktycznego nie były zgodne z oczekiwaniami skarżącej nie świadczy o tym, że zostały naruszone zasady, o jakich mowa w art. 120, art. 121 czy art. 122 Ordynacji podatkowej. Materiał dowodowy sprawy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, zaś organy podatkowe na podstawie całego tak zgromadzonego materiału oceniły w sposób swobodny wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów dokonując prawidłowego ustalenia prawnego i faktycznego w zakresie okoliczności niniejszej sprawy. Sąd nie przeprowadził dowodów wskazanych w skardze, gdyż dowody te były znane i podlegały ocenie organów podatkowych i Sądu w procesie orzekania w wyniku złożenia skargi i rozpoznania sprawy na podstawie jej akt administracyjnych, a nadto dowód z "wysłuchania" osób fizycznych, czy opinii biegłego, nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. wyznaczającego zakres ustaleń dowodowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z tych przyczyn Sąd nie stwierdził naruszenia prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2017.1369) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło