I SA/Gl 1360/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. S. i D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego postanawia odmówić skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Decyzją wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, którą zmieniono nakaz płatniczy łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2008, w ten sposób, że zwiększono wymiar zobowiązania o kwotę [...] zł. Rzeczoną decyzję organu odwoławczego doręczono adresatom w dniu 25 października 2010 r., co własnoręcznie poświadczył D. S. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma, znajdującym się w aktach administracyjnych tej sprawy. W dniu 27 listopada 2010 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem organu odwoławczego, wpłynęła skarga na wskazaną na wstępie decyzję wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia (pismo procesowe datowane na dzień 26 listopada 2010 r.). W ramach wniosku skarżący odnotowali, że "dnia 9 listopada 2010 r. Prezydent Miasta R. wydał decyzję podatkową na rok 2009 nr [...], w której przyjął do ustalenia wysokości podatku za rok 2009 dane sporne i nierozstrzygnięte na dzień, w którym przysługiwało [im] prawo do wniesienia odwołania do Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Taka sytuacja wymagała nowej konsultacji z prawnikiem, a w związku z tym i czasu". Odpowiadając na wezwanie Sądu do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia skargi, skarżący oświadczyli, że w pierwotnym zamyśle postanowili nie skarżyć decyzji Kolegium z [...]r. ponieważ przypuszczali, że Prezydent Miasta R., przed wydaniem decyzji na rok 2009 i 2010, z urzędu rozpocznie postępowanie mające na celu uaktualnienie stanu faktycznego w ewidencji gruntów, a potem dopiero wyda stosowną decyzję na kolejne lata podatkowe. Prezydent nie wszczął jednak takiego postępowania, wręcz przeciwnie, "na podstawie będącej jeszcze w terminie odwołalnym decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wydał nowe decyzje na lata 2009 i 2010 z wymaganym terminem płatności 14 dni nie wiedząc, jaka będzie decyzja Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W tym stanie rzeczy – zdaniem skarżących – powstała nowa sytuacja, która wymagała nowej konsultacji z prawnikiem, a w związku z tym czasu i nakładów. Takie stanowisko Prezydenta Miasta postawiło ich w sytuacji z góry przegranej i uniemożliwiło dotrzymanie terminu odwołania. Skarżący nadmienili nadto, że T. S. jest osobą umiarkowanie niepełnosprawną co utrudnia normalne funkcjonowanie, a D. S. pracuje i jest jedynym utrzymującym rodzinę. Z kolei niezgodne ze stanem faktycznym naliczenie wyższego podatku od nieruchomości i nałożenie natychmiastowej wymagalności płatności podatku znacząco wpływa na budżet rodziny. Ponadto, to nie z winy skarżących, postępowanie przy ustaleniu wysokości podatku toczyło się prawie dwa lata. Tak prowadzone postępowanie skutkowało wydaniem trzech decyzji podatkowych w ciągu jednego roku podatkowego, pozbawiając skarżących możliwości wniesienia opłat w ratach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 88 P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie, co warte jest podkreślenia z uwagi na przedmiot obecnie rozpoznanego wniosku, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 P.p.s.a.). Jak wynika z przytoczonych powyżej przepisów, uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: strona wystąpiła z wnioskiem w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonała jednocześnie czynności, dla której określony był termin, we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a uchybienie powoduje dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii terminowości złożenia rozpatrywanego wniosku Sąd uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem ustawowego terminu. Razem z wnioskiem dokonano uchybionej czynności, tj. została wniesiona skarga do Sądu. Uznając zatem, iż wniosek został złożony w terminie, a uchybione działanie zostało podjęte przez stronę stwierdzić trzeba, iż dla rozpoznania wniosku konieczne jest ustalenie czy strona uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy. W tych ramach należy dokonać oceny czy skarżący podjęli wszelkie działania zapobiegające uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W świetle poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych przyszło stwierdzić, iż strona nie wykazała należytej staranności w tym zakresie. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała aż do wystąpienia z wnioskiem o jego przywrócenie. W judykaturze można wskazać tylko przykładowo następujące okoliczności faktyczne, które mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu: nieprawidłowe doręczenie pisma procesowego (post. SN z dnia 12 stycznia 1973 r. sygn. akt I CZ157/72), nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyr. NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r. sygn. akt I SA/Wr 676/99, niepubl.), mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (post. WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 04 r., sygn. akt III SA 1983/03, niepubl.), czy nieoddanie adresatowi przesyłki przez domownika (wyr. NSA z dnia 28 maja 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 2612/98, niepubl.) i szereg innych (por. A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; Zakamycze 2005 r., s. 218 i nast.). Do wskazanej wyżej, przykładowo oznaczonej, kategorii okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu, nie można zaliczyć faktu oczekiwania na wydanie przez organ decyzji w innej sprawie, która ewentualnie uwzględniałaby rację skarżących, ani konieczność skonsultowania przedmiotu postępowania z prawnikiem. Odnośnie tej pierwszej okoliczności należy odnotować, że z chwilą doręczenia decyzji, w której zawarto adnotację, że jest ona ostateczna w postępowaniu podatkowym (tak jak to miało miejsce w tej sprawie), należy przyjąć domniemanie jej prawidłowości. Oczekiwanie na wydanie decyzji w innym postępowaniu podatkowym, nawet w sytuacji, gdy zachodzi tożsamość podmiotowa i częściowo przedmiotowa, nie usprawiedliwia uchybienia terminu do wniesienia skargi na decyzję objętą tymże domniemaniem, w szczególności w sytuacji, gdy podatnik jest przekonany o naruszeniu prawa bądź interesu prawnego. Z kolei powoływanie się przez skarżących na konieczność konsultacji z prawnikiem sugeruje, iż jedną z przyczyn w uchybieniu terminu do wniesienia skargi była nieznajomość przepisów prawa, która w świetle ugruntowanego stanowiska orzecznictwa i doktryny nie może stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu (por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, LEX nr 37127, postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2005 r., FZ 713/04, LEX nr 302279; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I OZ 802/10). Nieznajomość prawa nie może bowiem usprawiedliwiać niedokonania czynności w terminie (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 219). Za uwzględnieniem rozpoznanego tutaj wniosku nie może nadto przemawiać ta część argumentacji wniosku, która zmierza do przedstawienia sytuacji życiowej skarżących. Nie ma ona bowiem znaczenia w kontekście przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi, w szczególności w świetle pozostałej części argumentacji. Przedstawione bowiem okoliczności mogą ewentualnie sugerować zastosowanie jednej z ulg podatkowych, uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), wszak dopiero po zainicjowaniu takiego postępowania przed właściwym organem podatkowym. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.