I SA/Gl 1501/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Beata Machcińska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej A w C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia o zaliczeniu wpłat z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] Wspólnota Mieszkaniowa oznaczona w sentencji niniejszego postanowienia (dalej jako "skarżąca" zamiennie "Wspólnota Mieszkaniowa"), reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata Ł.N., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, oznaczone w sentencji postanowienia, w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia o zaliczeniu wpłat z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Do przedmiotowej skargi zostało dołączone pełnomocnictwo udzielone przez B Sp. z o.o. (dalej jako "B Sp. z o.o.") dla adwokata Ł.N. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 grudnia 2015 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, przez nadesłanie dokumentów wykazujących umocowanie osoby podpisanej pod skargą do reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym albo przed sądami administracyjnymi, w szczególności przez: - nadesłanie statutu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej oraz uchwały o powołaniu członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej; - nadesłanie dokumentu, z którego wynika powierzenie B Sp. z o.o. w C. zarządu przez skarżącą Wspólnotę Mieszkaniową, wskazującego na umocowanie do reprezentowania jej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi albo przed wojewódzkim sądem administracyjnym; - nadesłanie dokumentu, z którego wynika upoważnienie do podpisania pełnomocnictwa udzielonego adw. Ł.N. i określającego sposób reprezentacji B Sp. z o.o. w C. (odpis z KRS), zgodnie z art. 29 ustawy P.p.s.a. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu [...]. Przy piśmie z dnia [...], nadanym w dniu [...] w placówce operatora wyznaczonego, pełnomocnik Ł.N. nadesłał: - dokument nazwany uchwałą z dnia [...] właścicieli lokali Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości położonej w C. przy [...]. W tym dokumencie wskazano, że odwołano z zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej jedną osobę oraz że zarząd pozostaje określonym składzie. Dokument ten został podpisany przez dwie osoby – działające jako "zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej"; - umowę z dnia [...] zawartą pomiędzy Wspólnotą a B Sp. z o.o. w C. o zarządzanie nieruchomością wspólną; - protokół z zebrania wspólnoty z dnia [...] zawierający uchwałę o udzieleniu zarządcy pełnomocnictwa do reprezentowania wspólnoty przed sądem. - wydruk z KRS B Sp. z o.o. w C.; - dowód uiszczenia wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu na skutek niewykonania wezwania do uzupełnienia jej braku formalnego. Wskazać należy, że w myśl art. 28 § 1 i art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. W przypadku gdy pierwsza czynność sprowadza się do złożenia pisma, konieczne jest więc załączenie do niego takiego dokumentu. W razie braku przesądzenia kwestii możności podpisania pisma przez osobę, która to uczyniła, nie jest możliwe ustalenie, czy pismo to wyraża wolę podmiotu, w którego imieniu zostało wniesione. Jeśli zaś pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu na skutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Niewykonanie takiego wezwania skutkuje wydaniem przez przewodniczącego zarządzenia o pozostawieniu pisma bez rozpoznania, co następuje na podstawie art. 49 § 2 zd. 1 p.p.s.a., a jeżeli pismem tym jest skarga, to zastosowanie ma art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym podlega ona odrzuceniu przez sąd. Jest przy tym oczywiste, że w przypadku, gdy strona działa przez pełnomocnika, to na nim spoczywa powinność spełnienia powyższego wymogu i to on jest adresatem wspomnianego wezwania. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona przez adwokata, któremu pełnomocnictwa udzieliła B Sp. z o.o., określona jako zarządca skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej. Wobec tego zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 grudnia 2015 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie dokumentów wykazujących umocowanie osoby podpisanej pod skargą do reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym albo przed sądami administracyjnymi. W udzielonej terminowo odpowiedzi na wezwanie przedłożone zostały do akt wskazane wyżej dokumenty, które jednak nie pozwalają na stwierdzenie, że skargę wniosła osoba umocowana do działania w imieniu skarżącej. Przedstawienie motywów tej kwalifikacji należy rozpocząć od wskazania, że reprezentacja wspólnot mieszkaniowych została uregulowana w ustawie z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1892 ze zm.) dalej powoływanej jako "u.w.l.". Zgodnie z art. 18 tej ustawy właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej (ust. 1). W razie sukcesywnego wyodrębniania lokali przyjęty przez dotychczasowych współwłaścicieli sposób zarządu nieruchomością wspólną odnosi skutek także do każdego kolejnego nabywcy lokalu (ust. 2). Zmiana ustalonego w trybie ust. 1 sposobu zarządu nieruchomością wspólną może nastąpić na podstawie uchwały właścicieli lokali zaprotokołowanej przez notariusza. Uchwała ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej (ust. 2a). Jeżeli sposobu zarządu nie określono w umowie, o której mowa w ust. 1, lub w uchwale zaprotokołowanej przez notariusza, obowiązują zasady określone w niniejszym rozdziale. Poza tym zgodnie z art. 20 u.w.l. jeżeli lokali wyodrębnionych, wraz z lokalami niewyodrębnionymi, jest więcej niż siedem, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Członkiem zarządu może być wyłącznie osoba fizyczna wybrana spośród właścicieli lokali lub spoza ich grona (ust. 1). Zarząd lub poszczególni jego członkowie mogą być w każdej chwili na mocy uchwały właścicieli lokali zawieszeni w czynnościach lub odwołani (ust. 2). Zgodnie z art. 21 u.w.l. zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali (ust. 1). Gdy zarząd jest kilkuosobowy, oświadczenia woli za wspólnotę mieszkaniową składają przynajmniej dwaj jego członkowie (ust. 2). Z zacytowanych regulacji wynika, że ze względu na organ albo osobę (osoby) sprawujące zarząd nieruchomością wspólną można wyodrębnić zarząd bezpośredni, sprawowany przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, oraz zarząd pośredni, sprawowany: a) przez zarząd, jako organ wspólnoty mieszkaniowej, albo b) przez zarządcę, ustanawianego zgodnie z art. 18 ust. 1 u.w.l., którym może być osoba fizyczna bądź osoba prawna. Wymaga jednocześnie podkreślenia, że ustanowienie zarządu wspólnoty (art. 20, art. 21 u.w.l.) wyklucza ustanowienie zarządcy w rozumieniu art. 18 u.w.l. i odwrotnie, tj. ustanowienie zarządcy zgodnie z art. 18 u.w.l. wyklucza ustanowienie zarządu, o którym mowa w art. 20 i art. 21 u.w.l. (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2012 r., III CZP 96/11, Lex nr 1112715; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2005 r., III CZP 62/05, Lex nr 171751; uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003 r., III CZP 74/03, Lex nr 81625; oraz postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 29 lutego 2016 r., I SA/Gl 1477/16 i I SA/Gl 1446/15; z dnia 15 lipca 2016 r., II SA/Gl 308/16; z dnia 26 września 2016 r., I SA/Gl 309-312/16, I SA/Gl 1478-1481/16, I SA/Gl 1472/16 - CBOSA). Właścicielom nieruchomości powierzono wybór w kwestiach związanych ze sposobem zarządzania, jednak względy natury organizacyjno-gospodarczej przemawiają za brakiem potrzeby mnożenia struktur zarządu nieruchomością wspólną i wynikających z tego konsekwencji (np. problemu rozkładu uprawnień pomiędzy te struktury). Spotykane w praktyce zlecanie administrowania nieruchomością wspólną zewnętrznemu podmiotowi wyspecjalizowanemu, przy wybranym zarządzie wspólnoty (w rozumieniu art. 20, 21 u.w.l.), nie oznacza więc, że ten podmiot posiada status zarządcy, któremu właściciele powierzyli zarząd nieruchomością wspólną, o jakim mowa w art. 18 ust. 1 u.w.l. Praktyka zawierania umów o zarządzanie nieruchomością wspólną (administrowanie wspólnotą mieszkaniową) z licencjonowanymi zarządcami (administratorami) jest już wykształcona od dłuższego czasu i jest to sytuacja, kiedy organ wspólnoty, jakim jest jej zarząd, nie przestaje wówczas sprawować swoich funkcji, a jedynie zleca wykonanie poszczególnych czynności w zakresie zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. Zarządca, a właściwie administrator, zapewnia fachową obsługę wspólnoty mieszkaniowej, współdziałając w tym zakresie z zarządem. Taka pomoc świadczona przez profesjonalnych zarządców (administratorów) wspólnotom mieszkaniowym nie zmienia ustawowego sposobu sprawowania zarządu. Zlecenie administrowania wspólnotą mieszkaniową ma charakter umowy mieszanej, do której – w zakresie nieuregulowanym – powinno się stosować przepisy o umowie zlecenia (art. 734 Kodeksu cywilnego) - por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 29 stycznia 2014 r., I ACa 652/13, Lex nr 1438094. W dalszej kolejności Sąd wskazuje, że z uwagi na to, że w przeciwieństwie do zarządu w rozumieniu art. 20 i 21 u.w.l., zarządca w rozumieniu art. 18 ust. 1 u.w.l. nie jest organem wspólnoty mieszkaniowej i reprezentowanie jej przez zarządcę wymaga odpowiedniego umocowania w umowie bądź uchwale. Zakres upoważnienia zarządcy do działania w imieniu właścicieli lokali wynika bowiem z treści postanowień umów lub uchwały właścicieli przewidzianych w art. 18 ust. 1 i 2a u.w.l. Zatem zarządca nie może reprezentować wspólnoty mieszkaniowej przed sądem lub organem administracji publicznej, jeżeli stosowne upoważnienie nie znalazło się w umowie określającej sposób zarządu albo uchwale o zmianie tej umowy. Ewentualnie, jeśli nie legitymuje się odpowiednim pełnomocnictwem. W odróżnieniu od reprezentacji przez organ jakim zarząd wspólnoty w rozumieniu art. 20 i 21 u.w.l., zarządca nie działa jako wspólnota mieszkaniowa, gdyż pomiędzy nią, a tymże zarządcą (osobą trzecią) istnieje dodatkowe ogniwo, którym jest oświadczenie woli zawarte w umowie, uchwale, albo ściśle w przedmiocie udzielenia pełnomocnictwa (postanowienie NSA z dnia 15 maja 2014 r., II FSK 949/14, Lex nr 1467640; uchwała Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2009 r., III CZP 129/08, Lex nr 470697; wyrok WSA w Warszawie z 11 grudnia 2007 r., VI SA/Wa 1792/07; wyrok SN z 14 stycznia 2004 r., I CK 108/03; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 31 maja 2006 r., I ACa 290/06; wyrok WSA w Krakowie z 22 lutego 2010 r., II SA/Kr 1517/09, Lex nr 633138). Na gruncie tej sprawy skargę wniósł adwokat, który – jak wyżej wskazano – działanie w imieniu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej uzasadnił poprzez dołączenie pełnomocnictwa udzielonego przez dwóch członków zarządu B Sp. z o.o., wskazując, że B Sp. z o.o. udziela mu pełnomocnictwa działając jako zarządca Wspólnoty Mieszkaniowej. Skarga zawierała więc braki formalne, których pełnomocnik skarżącej - pomimo wezwania - nie uzupełnił. Po pierwsze, przedłożony w niniejszej sprawie dokument, mający wykazywać, że w skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej został wybrany zarząd skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej, został co prawda nazwany uchwałą właścicieli lokali, niemniej jednak analiza jego treści nie pozwala na uznanie, by był nią w istocie, czy szerzej, aby wykazywał, że te osoby zostały – i to kiedykolwiek - skutecznie wybrane do zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej. Zgodnie bowiem z przywołanym wyżej art. 20 ust. 1 u.w.l. wybór danej osoby do zarządu wspólnoty mieszkaniowej następuje w drodze uchwały właścicieli lokali. W dalszej kolejności należy zauważyć, że podmioty prawne typu korporacyjnego składają oświadczenia woli w formie uchwał odpowiednich organów. Podobnie jest ze wspólnotami właścicieli lokali, obejmującymi zabudowaną nieruchomość, w której została wyodrębniona własność poszczególnych lokali. Powszechnie przyjmuje się, że wspólnota taka ma zdolność prawną, chociaż nie jest osobą prawną (art. 331 § 1 Kodeksu cywilnego). Stosownie do art. 23 u.w.l. uchwały właścicieli lokali są podejmowane bądź na zebraniu, bądź w drodze indywidualnego zbierania głosów przez zarząd, przy czym uchwała może być wynikiem głosów oddanych częściowo na zebraniu, częściowo w drodze indywidualnego ich zbierania (ust. 1). Uchwały zapadają większością głosów właścicieli lokali, liczoną według wielkości udziałów, chyba że w umowie lub w uchwale podjętej w tym trybie postanowiono, że w określonej sprawie na każdego właściciela przypada jeden głos (ust. 2). Nie ulega zatem wątpliwości, że w tych wspólnotach mieszkaniowych, w których właściciele mają prawo podejmować uchwały o wyborze członków zarządu, o tym czy uchwała została podjęta, decyduje spełnienie określonych w u.w.l. warunków. Istotne jest m.in. czy za jej podjęciem wypowiedziała się większość właścicieli obliczana w stosunku do wszystkich osób wchodzących w skład wspólnoty mieszkaniowej (będących w chwili podejmowania uchwały właścicielami lokali w danej nieruchomości). Podjęta uchwała to taka, za którą opowiedziała się więc wspomniana większość. Jednak przede wszystkim należy zaakcentować, iż ma to być uchwała właścicieli lokali (art. 20 ust. 1 u.w.l.), a nie uchwała zarządu. Zarząd wspólnoty mieszkaniowej jest jej organem wykonawczym – kieruje sprawami wspólnoty i reprezentuje ją na zewnątrz (art. 21 ust. 1 u.w.l.), lecz nie ma kompetencji do kreowania swojego składu (wyboru oraz odwoływania z zarządu). Funkcjonuje nawet pojęcie uchwały nieistniejącej, której przykładem jest uchwała wspólnoty mieszkaniowej podjęta bez wymaganego statutem quorum lub bez wymaganej większości głosów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2006 r., I CK 336/05, Lex nr 424423 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2015 r., I ACa 1036/14, Lex nr 1681972). W świetle powyższego, złożony dokument nazwany "uchwałą właścicieli lokali" nie spełnia wymogów opisanych w art. 23 u.w.l. Nie wynika z niego, by większość głosów właścicieli lokali była za ukształtowaniem zarządu w sposób w nim opisany. Z przedłożonego dokumentu wynika jedynie, że modyfikacji w składzie zarządu dokonuje sam zarząd. Ponadto, co w tej sprawie jest również istotne, pierwotny skład zarządu (sprzed tejże modyfikacji) także nie został w żaden sposób poparty dowodem. W ocenie Sądu, samo przedstawienie umowy o zarządzanie nieruchomością wspólną nie może przesądzić o uznaniu, że doszło w ogóle do wyboru zarządu, jak i osób, które potencjalnie mogłyby być do niego wybrane, a tym samym, że przedstawiona umowa została skutecznie zawarta. Aby bowiem uznać, że doszło do zawarcia umowy o administrowanie skarżąca winna wykazać, że we Wspólnocie Mieszkaniowej działa zarząd, jako organ wspólnoty mieszkaniowej, a tego pełnomocnik skarżącej nie wykazał. Po drugie, składający skargę adwokat nie wykazał, że B Sp. z o.o. jest zarządcą skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej w rozumieniu art. 18 ust. 1 u.w.l., a więc podmiotem uprawnionym do reprezentacji tej jednostki organizacyjnej. Ponadto, nawet jeśli B Sp. z o.o. w ogóle był w określonym momencie (jest) zarządcą skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej w rozumieniu art. 18 ust. 1 u.w.l., to do skutecznego udzielenia przez B Sp. z o.o. pełnomocnictwa wnoszącemu skargę adwokatowi, wymagane było wykazanie, że sama spółka B Sp. z o.o., albo: a) legitymuje się odpowiednim pełnomocnictwem do działania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi albo b) stosowne do tego upoważnienie znalazło się już w umowie o określeniu zarządu w formie aktu notarialnego albo uchwale właścicieli, przewidzianych w art. 18 ust. 1 i 2a u.w.l. Z powyższego wynika, że pełnomocnik skarżącej przedkładając ww. dokumenty nie udokumentował rzeczywistego sposobu zarządzania nieruchomością wspólną, a w konsekwencji nie nadesłał dokumentów wykazujących umocowanie osoby podpisanej pod skargą do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, do czego był wezwany. Wobec tego skargę należało odrzucić na podstawie wyżej powołanego art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.