I SA/Gl 1575/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A Sp. z o.o. w G. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 marca 2017 r. w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oczywistej omyłki pisarskiej w kwestii wniosku o przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości [...] zł od skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na oznaczone w sentencji niniejszego orzeczenia postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., A Sp. z o.o. w G. (dalej: "skarżąca" albo "spółka") wniosła o przyznanie jej prawa pomocy. Następnie, na wezwanie referendarza sądowego, spółka złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr), w którym zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Przedstawiając stan sprawy referendarz sądowy wskazywał, iż uzasadniając złożony wniosek spółka podniosła, że w wyniku działań organów podatkowych zablokowano jej wszystkie rachunki bankowe, uniemożliwiając tym samym pozyskanie środków finansowych. Zaznaczył też, że według wniosku kapitał zakładowy spółki stanowi kwotę 6.000 zł (powinno być: 6.000.000,00 zł – dopisek Sądu) zaś wartość środków trwałych wyniosła 448.672,96 zł. W ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w kwocie 56.585,17 zł. W piśmie z dnia 23 lutego 2017 r. referendarz sądowy wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych: odpisu ostatniego sprawozdania finansowego (bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej); odpisu aktualnej ewidencji środków trwałych strony skarżącej; odpisu zeznania podatkowego skarżącej w podatku dochodowym od osób prawnych za 2015 i 2016 r.; odpisów deklaracji spółki na podatek od towarów i usług za ostatnie 6 miesięcy; odpisów raportów kasowych skarżącej za ostatnie 3 miesiące; wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich 3 miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte w sposób całkowicie wykluczający korzystanie z nich przez spółkę, należało przedstawić stosowne zaświadczenie wystawione przez bank po otrzymaniu wezwania). Odpowiadając na powyższe wezwanie skarżąca oświadczyła, że żądane dokumenty "nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty. Jest to fikcja, która ma uzasadnić odmowę zwolnienia aby ochronić naruszający prawo organ administracji." Z tych względów oświadczyła, że nie wysyła dokumentów, o które wezwano. Postanowieniem z dnia 21 marca 2017 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazywał, że spółka odmówiła wykonania wezwania do nadesłania dokumentacji źródłowej. Precyzyjne ustalenia, dotyczące jej sytuacji majątkowej nie są zatem możliwe. Niewykonanie wezwania wyklucza uwzględnienie wniosku, przy czym w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, zgodnie z którym w takiej sytuacji nie można merytorycznie rozpoznać wniosku, ale należy go pozostawić bez rozpoznania. W sprzeciwie od powyższego postanowienia spółka wniosła o jego uchylenie i zwolnienie jej od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jednocześnie zgodnie z § 2 ww. przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie natomiast z treścią art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tak ukształtowana treść przepisu, w szczególności użycie sformułowania "gdy wykaże", wyraźnie przesądza, że to na stronie spoczywa obowiązek przekonania sądu, że znajduje się w sytuacji wymagającej przyznania jej prawa pomocy. Jednocześnie ocena przez Sąd dokonywana jest w oparciu o złożone przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy oświadczenie na urzędowym formularzu "PPPr" które może zostać uzupełnione w trybie art. 255 P.p.s.a. o dokumentację źródłową. W rozpatrywanej sprawie referendarz sądowy słusznie przyjął, że strona skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się bowiem, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień, musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1010/12, publ. LEX nr 1240471). Jeżeli strona uchyla się od przedstawienia dokumentacji potwierdzającej istniejący stan, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy, mimo zaistnienia przesłanek ustawowych, od uznania sądów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I FZ 226/14, publ. LEX nr 1492476). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 792/13, publ. LEX nr 1452809). W rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka poprzestała jedynie na złożeniu oświadczenia majątkowego w ramach urzędowego formularza PPPr. Na wezwanie referendarza sądowego nie nadesłała jednak żadnego dokumentu źródłowego, który mógłby potwierdzać istnienie przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Dane zawarte w przedłożonym przez spółkę druku PPPr nie pozwalają przy tym na pełne zobrazowanie jej kondycji finansowej, w szczególności jej aktywów obrotowych. Dla uzyskania bieżących danych niezbędne jest zatem wezwanie do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie dokumentacji źródłowej. W związku z tym, dokumenty źródłowe, o które wezwano w niniejszej sprawie, stanowią absolutne minimum, które pozwoliłoby na zobrazowanie kondycji finansowej spółki. Dodatkowo wskazać należy, iż wpis od skargi, będący na obecnym etapie postępowania jedyną opłatą, do której uiszczenia zobowiązana jest skarżąca, jest najniższym spośród przewidzianych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wynosi 100,00 zł. W związku z tym, konieczna jest stosowna dokumentacja finansowa, która pozwalałaby w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzić, czy spółka jest w stanie ponieść tak niewielkie obciążenie finansowe. Podsumowując, w ocenie Sądu, referendarz sądowy zasadnie przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że skarżąca nie udowodniła braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym orzeczenie referendarza sądowego - jako prawidłowe - należało utrzymać w mocy. W związku z powyższym, na podstawie art. 260 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.