I SA/Gl 1622/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A sp. z o.o. S.K.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie Ulg płatniczych – rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w kwestii wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia Postanowieniem z dnia 6 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił A sp. z o.o. S.K.A. w K. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu 14 marca 2017 r. Pismem z dnia 21 marca 2017 r. nadanym bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny przy piśmie z dnia 29 marca 2017 r. przekazał powyższe zażalenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie jako spóźnione. Pismem z dnia 15 maja 2017 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Pełnomocnik wskazał, że uchybienie terminu nie nastąpiło z winy skarżącej, albowiem zażalenie zostało skierowane bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na niezrozumienie treści pouczenia. W ocenie pełnomocnika w pouczeniu brak jest informacji, że zażalenie winno być nadane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zawarte pouczenie, w ocenie pełnomocnika, jest niejasne i nieprecyzyjne, co skutkowało nieprawidłowe doręczenie zażalenia. Strona skarżąca, zdaniem pełnomocnika, poniosła tym samym szkodę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny. Wskazać w pierwszej kolejności należy, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu, przy czym, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Skarżąca złożyła bowiem wniosek w dniu 15 maja 2017 r. wobec doręczenia jej w dniu 8 maja 2017 r. postanowienia z dnia 20 kwietnia 2017 r. o odrzuceniu zażalenia. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W tych ramach należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Powyżej przedstawione stanowiska jednoznacznie wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. W ocenie Sądu argumentacja podniesiona we wniosku przez pełnomocnika nie może odnieść zamierzonego skutku. Doręczając skarżącej postanowienie z dnia 6 marca 2017 r. Sąd zawarł w piśmie z dnia 9 marca 2017 r. w pkt 1 pouczenie o treści: "na postanowienie przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia, za pośrednictwem tut. Sądu (...)" (k. 71). Wynika z niego niezbicie, że postanowienie wnosi się za pośrednictwem tut. Sądu, nie zaś bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca oznaczając zażalenie w petitum wyraźnie wskazała przy tym, że adresatem jest Naczelny Sąd Administracyjny "za pośrednictwem" Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, co wskazuje, że prawidłowo zrozumiała pouczenie. Jednocześnie należy zauważyć, że instytucja wnoszenia pism "za pośrednictwem" innego organu znana jest skarżącej, albowiem w analogiczny sposób została wniesiona skarga, tj. za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję, zaś pouczenie zawarte w treści zaskarżonej decyzji zostało sformułowane w analogiczny sposób. Za niezrozumiałe należy zatem uznać twierdzenie pełnomocnika skarżącej, że pouczenie tut. Sądu było niejasne. W ocenie Sądu nieprawidłowe zaadresowanie koperty i w konsekwencji przesłanie zażalenia bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a nie do tut. Sądu, świadczy o niedołożeniu należytej staranności i stanowi błąd, za który strona, ponosi winę (por. postanowienia NSA z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt II FZ 995/16, z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt I OZ 233/17, z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt II OZ 183/11, z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt I FZ 433/10, z dnia 6 czerwca 2005 r. sygn. akt II FZ 166/05 i inne). Reasumując, zdaniem Sądu wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że niezachowanie terminu było wynikiem istnienia przeszkody nie do przezwyciężenia. Dochowując należytej staranności w dbaniu o własne interesy skarżąca winna bowiem sprawdzić, czy koperta, w której wysłano zażalenie została prawidłowo zaadresowana. Tym samym pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia skargi. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.