I SA/Gl 1645/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędziowie WSA Teresa Randak, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2014 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1) w związku z art. 144 oraz art. 61 a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej także: k.p.a.) oraz art. 17 § 1 i art. 18, art. 23 § 1 i § 3a i § 4 pkt 1) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r . o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, dalej także: u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...],[...], mocą którego odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie wniosku K. P. z dnia 24 lipca 2013 r. o zwolnienie spod egzekucji składnika majątkowego w postaci samochodu osobowego marki Mitsubishi Galant o numerze rejestracyjnym [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia opisano na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania. W tym zakresie wskazano, że Dyrektor Izby Celnej w K. prowadzi wobec K. P. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych w dniu [...] o nr od [...] do [...] i w dniu [...] o nr od [...] do [...]. Na podstawie ww. tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny, protokołem zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 11 maja 2012 r., dokonał zajęcia należącego do K. P. samochodu osobowego marki Mitsubishi Galant o nr rej. [...], który pozostawiono pod dozorem ww. zobowiązanego. Następnie, pismem z dnia 13 września 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w K. wezwał K. P. do dostarczenia przedmiotowego samochodu osobowego do magazynu depozytowego Urzędu Celnego w K. w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Z kolei pismem z dnia 27 września 2012 r. K. P. zwrócił się do Izby Celnej w K. z prośbą o umożliwienie mu korzystania z samochodu do czasu rozpatrzenia jego spraw dotyczących podatku akcyzowego przez WSA i wskazał, że pojazd jest dla niego niezbędny ze względu na rodzaj wykonywanej pracy. Pismem z dnia 10 października 2012 r. organ egzekucyjny wezwał zobowiązanego do usunięcia braków podania poprzez określenie żądania. Jednocześnie organ poinformował, iż zajęty samochód może być zwolniony spod egzekucji po spełnieniu określonych w art. 13 u.p.e.a. warunków, tj. wykazania ważnego interesu oraz uzyskania zgody wierzyciela (która w niniejszej sprawie z uwagi na tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego nie jest wymagana). W odpowiedzi na powyższe, zobowiązany w piśmie z dnia 19 października 2012 r. wskazał, iż jego żądanie z dnia 27 września 2012 r. stanowi wniosek o zwolnienie spod egzekucji samochodu osobowego marki Mitsubishi Galant o numerze rejestracyjnym [...]. W treści pisma wskazał, iż samochód jest mu niezbędny dla wykonywania zawodu ochroniarza w trybie interwencyjnym, co wymaga dojechania po telefonicznym wezwaniu na miejsce zbiórki (zatrudnienie jest jego jedynym źródłem utrzymania i jedyna szansą na pozyskanie środków finansowych). Ponadto podał, że ma przewlekle chore dziecko, którego leczenie wymaga częstych wyjazdów uzależnionych od nasilenia choroby. Następnie pismem z dnia 29 października 2012 r. organ egzekucyjny wezwał zobowiązanego do złożenia (na stosownym formularzu) oświadczenia oraz nadesłania dokumentów obrazujących sytuację majątkową, w tym osiągane dochody oraz ponoszone wszelkie koszty. Przy piśmie z dnia 9 listopada 2012 r. zobowiązany przedłożył oświadczenie o stanie majątkowym oraz cztery rachunki wystawione przez K. P. dla Biura A Sp. z o. o. Postanowieniem z dnia [...] nr [...],[...]Dyrektor Izby Celnej w K. nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji przedmiotowego samochodu, a Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Nieopłacona skarga na to postanowienie została odrzucona prawomocnym postanowieniem WSA w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/GI 302/13. Następnie pismem z dnia 24 lipca 2013 r. zobowiązany ponownie zwrócił się do Dyrektora Izby Celnej w K. z prośbą o zwolnienie spod egzekucji przedmiotowego samochodu, jako pojazdu niezbędnego do wykonywania pracy. Wskazał także, iż od 14 maja 2013 r. pracuje na umowę o pracę w firmie B w wymiarze 1/4 etatu i jest to jedyne jego źródło utrzymania z którego stara się regulować alimenty na rzecz małoletniej córki. Postanowieniem z dnia [...] nr [...],[...]Dyrektor Izby Celnej w K. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 24 lipca 2013 r o zwolnienie spod egzekucji przedmiotowego samochodu osobowego. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany wskazał, iż zajęty samochód jest niskiej wartości i służy mu do wykonywania pracy. Dalej podważył zasadność obciążenia go podatkiem akcyzowym, który objęty jest postępowaniem egzekucyjnym, w sytuacji, gdy sprawa zasadności opodatkowania akcyzą olejów smarowych będzie tematem obrad Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Wskazał także, iż jego wniosek o zwolnienie spod zajęcia ww. samochodu winien zostać rozpoznany merytorycznie, a odmowa wszczęcia postępowania rażąco narusza prawo. Podniósł także, iż powoływane przez organ egzekucyjny wyroki w naszym systemie prawnym nie są źródłem prawa i wiążą tylko adresatów. Rozważania własne organ nadzoru rozpoczął od przytoczenia art. 61 k.p.a., który w § 1 stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, zaś w § 3 - że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wskazał zatem, że postępowanie na wniosek strony wszczyna się z dniem doręczenia żądania strony organowi, przy czym skutek taki powstaje po stwierdzeniu przez organ administracji publicznej istnienia w sprawie powyższych przesłanek albo po stwierdzeniu przez organ, że strona uzupełniła braki formalne i procesowe wniosku. Organ nadzoru zaznaczył, że tylko z takim zastrzeżeniem można podzielić pogląd, że wszczęcie postępowania na żądanie strony następuje z mocy prawa z dniem doręczenia żądania strony organowi administracji publicznej i tylko w takich granicach doręczenie żądania strony może być uznane za zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania na wniosek strony. Z kolei art. 61a k.p.a. stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, a na to postanowienie służy zażalenie. Przesłanki wydania takiego postanowienia są więc dwie – podmiotowa – jasno sprecyzowana jako brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie oraz druga, określona szeroko jako "inne uzasadnione przyczyny". W literaturze wskazuje się, że przez wspomniane "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61 a § 1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie, lub gdy w przepisach prawa brak jest materialno-prawnej podstawy do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, gdyż odmowa wszczęcia postępowania jest aktem formalnym, a nie merytorycznym. W kontekście przywołanej regulacji organ nadzoru stwierdził, że złożenie przez zobowiązanego kolejnego wniosku (z dnia 24 lipca 2013 r.) o zwolnienie spod egzekucji przedmiotowego samochodu nakłada na organ obowiązek sprawdzenia w pierwszej kolejności, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 61 a k.p.a.. do których ugruntowane orzecznictwo zalicza m.in. sytuację, w której w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 893/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 164/13, sygn. akt VII SA/Wa 151/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 813/12). Dalej wywiedziono, że dla stwierdzenia, czy w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie kluczowe jest ustalenie, czy mamy do czynienia z tożsamą sprawą. O tożsamości sprawy można natomiast mówić wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (tak Piotr Przybysz w "Kodeksie postępowania administracyjnego" – Komentarz, Warszawa 2012, wydanie 9). Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy organ nadzoru zauważył, iż Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...],[...]nie wyraził zgody na zwolnienie przedmiotowego samochodu spod egzekucji, a skarga na aprobujące to rozstrzygnięcie postanowienie organu nadzoru z dnia 9 stycznia 2013 r. została odrzucona przez WSA w Gliwicach. Wobec powyższego organ nadzoru stwierdził, że zasadnie zastosowano art. 61 a k.p.a., gdyż w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie. Sprawa niniejsza jest bowiem tożsama ze sprawą już rozpoznaną tj. występuje ten sam podmiot i przedmiot w niezmienionym stanie prawnym i faktycznym. Strona powołuje bowiem tożsame argumenty, które wskazała w pierwotnym wniosku. W tym stanie rzeczy ponowne rozpoznanie tej sprawy i wydanie merytorycznego postanowienia w sprawie już rozstrzygniętej skutkowałoby nieważnością wydanego rozstrzygnięcia, o czym stanowi art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 k.p.a. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący podniósł, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. naruszył zasadę obiektywizmu. Wskazał, że samochód marki Mitsubishi Galant o numerze rejestracyjnym [...], który użytkuje jest mu niezbędny do wykonywania pracy i zabezpieczenia potrzeb córki, co podnosił w trakcie postępowania. Zauważył, że pojazd jest małej wartości w porównaniu do jego hipotetycznych zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Stwierdził, że wobec wątpliwości dotyczących opodatkowania akcyzą olejów smarowych, które rozstrzygnie ETS podjęte wobec niego działania są przedwczesne. Odebranie pojazdu ocenił jako nieadekwatne do działań podejmowanych przez skarżącego w ramach podmiotu gospodarczego, który prowadził przeświadczony, że postępuje zgodnie z przepisami. Skarżący wyraził przekonanie, że składając merytoryczny wniosek powołał się na okoliczności uzasadniające w pełni jego pozytywne rozpatrzenie. Podkreślił, że odebranie mu samochodu, które nie zaspokoi roszczeń Skarbu Państwa, jest działaniem szykanującym go w sytuacji, gdy w analogicznych sprawach sądy zawieszają postępowanie do czasu rozpatrzenia sprawy przez ETS. Wobec powyższej argumentacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż postanowienie to nie narusza prawa. Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącego z dnia 24 lipca 2013 r. o zwolnienie spod egzekucji samochodu osobowego marki Mistsubishi Galant o numerze rejestracyjnym [...]. Bezsporne jest, że wobec skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione w dniu [...] oraz w dniu [...] dotyczące podatku akcyzowego. W toku tego postępowania w dniu 11 maja 2012 r. dokonano zajęcia samochodu osobowego marki Mitsubishi Galant o numerze rejestracyjnym [...], a pismem z dnia 11 lipca 2013 r. zobowiązany został wezwany do jego dostarczenia do magazynu depozytowego. Spór w niniejszej sprawie koncentruje się wokół dopuszczalności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 24 lipca 2013 r. o zwolnienie tego pojazdu spod egzekucji. We wspomnianym wniosku zobowiązany ponowił swoje żądanie zwolnienia spod egzekucji wymienionego wyżej pojazdu. Podał w nim, że od 14 maja 2013 r. pracuje na umowę o pracę w wymiarze ¼ etatu, a z otrzymywanego wynagrodzenia stara się regulować alimenty na rzecz małoletniej córki (w przeciwnym razie matka dziecka będzie otrzymywać środki z funduszu alimentacyjnego). Wyjaśnił, że pracę świadczy w różnych miejscach, o których decyduje pracodawca. Jednocześnie opiekuje się córką, jego wsparcie jest także coraz częściej potrzebne rodzicom emerytom. Nadto podniósł, że wartość pojazdu (ok. [...] zł) drastycznie odbiega od wysokości zobowiązania z tytułu podatku akcyzowego, określonego decyzjami, od których nieopłacone (z braku środków) skargi zostały odrzucone i zaakcentował, że zasadność naliczania podatku od olejów smarowych została skierowana do TSUE. Z kolei we wcześniejszym wniosku z dnia 27 września 2012 r., uzupełnionym pismem z dnia 19 października 2012 r., zobowiązany domagał się zwolnienia tegoż pojazdu spod egzekucji do czasu rozpatrzenia jego skarg na decyzje wymiarowe. Wskazał, że kwestia zgodności opodatkowania olejów smarowych z prawem unijnym nadal nie jest rozstrzygnięta. Wyjaśnił także, że pracuje jako ochroniarz w trybie interwencyjnym i samochód umożliwia mu pilne stawienie się w różnych miejscach na zbiórkach ekipy interwencyjnej. Podał, że praca ochroniarza (którą może utracić nie dysponując samochodem) jest jedynym źródłem środków umożliwiających mu pomoc finansową dla przewlekle chorej córki, której stan zdrowia wymaga częstych wyjazdów uzależnionych od nasilenia choroby. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w K. odmówił uwzględnienia wniosku z dnia 27 września 2012 r., a WSA w Gliwicach postanowieniem z dnia [...] odrzucił nieopłaconą skargę na rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], którym utrzymano w mocy odmowę zwolnienia przedmiotowego samochodu spod egzekucji. Z przytoczonych powyżej okoliczności wynika tożsamość obu wniosków zobowiązanego, w których analogicznie powołuje się on na potrzebę wykorzystywania samochodu związaną z pracą zawodową oraz pomocą członkom najbliższej rodziny. Wskazuje także na wątpliwości interpretacyjne dotyczące podstawy prawnej rozstrzygnięć, w oparciu o które są od niego egzekwowane zaległości podatkowe. W tym stanie rzeczy nie może budzić wątpliwości, że tożsama sprawa, w której występuje ten sam podmiot, przedmiot, niezmieniony stan faktyczny i prawny została już rozstrzygnięta postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...], utrzymanym w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. Art. 13 § 1 u.p.e.a. (w znajdującym w niniejszej sprawie brzmieniu sprzed 21 listopada 2013 r.) stanowi, że organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Przytoczona regulacja, nie wyklucza, co do zasady kilkukrotnego wnioskowania o zwolnienie konkretnego składnika majątkowego spod egzekucji, przy czym kolejne żądania w tym przedmiocie mogą wszczynać postępowanie jedynie wtedy, kiedy nie są tożsame z wnioskami już rozstrzygniętymi. W niniejszej sprawie - jak wykazano wyżej – wskazane przez zobowiązanego przesłanki zwolnienia samochodu spod egzekucji są tożsame – co oznacza, że zaistniała inna uzasadniona przyczyna odmowy wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 61 a § 1 k.p.a., który, na mocy art. 18 u.p.e.a. znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Wspomniany przepis stanowi, że organ administracji publicznej odmawia wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Odmowa wszczęcia postępowania jest zasadna m.in. "w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie jednostki dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy). Zważyć jednak należy, że o tożsamości sprawy można mówić wyłącznie wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy". (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 1036/12, LEX nr 1310579). Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że złożony w oparciu o art. 13 § 1 u.p.e.a. wniosek skarżącego z dnia 24 lipca 2013 r. nie mógł być merytorycznie rozpatrzony, gdyż tożsamy wniosek zobowiązanego został już załatwiony postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...],[...], utrzymanym w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...]. Zasadnie więc zastosowano art. 61 a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a zatem postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy Sąd w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.