I SA/Gl 1731/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi R N na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF z dnia 13 stycznia 2014 r.) R. N. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie go od kosztów sądowych. W motywach wniosku skarżący odnotował, że jego sytuacja finansowa jest trudna z uwagi na niskie dochody. Wspomniał, iż w chwili obecnej spłacają wraz z żoną kredyt zaciągnięty przez A w [...] Banku. Podkreślił, że razem żoną starają się żyć skromnie i rozważnie wydawać pieniądze. Zaznaczył przy tym, że często wspierają ich rodzice. Skarżący oświadczył nadto, że ciążą na nim również zaległe zobowiązania wobec Spółki B S.A. W tych ramach zaznaczył, że komornik sądowy umorzył postępowanie z powodu braku majątku. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córką. R. N. nie posiada jakiegokolwiek majątku. Jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę za wynagrodzenie w kwocie 1.600,00 zł. Końcowo zaakcentował, że w jego ustroju małżeńskim wyłączono wspólność majątkową. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia, pismem z dnia 17 stycznia 2014 r., wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) nadesłanie odpisu tytułu prawnego, na podstawie którego skarżący zajmuje nieruchomość mieszkalną położoną przy ul. [...] w T.; w tych ramach należało nadto nadesłać zaświadczenie właściwej jednostki wskazujące na wszystkie osoby zameldowane w ww. nieruchomości; 2) udokumentowanie wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym; w tym celu należało nadesłać zaświadczenia stosownych jednostek o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich trzech miesięcy, uwzględniające też formę wypłaty świadczeń (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy) oraz jaka część świadczenia jest potrącana tytułem zajęcia egzekucyjnego; 3) nadesłanie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz o sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy; 4) nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym; w tych ramach można nadesłać ewentualnie posiadane informacje PIT-11 za 2013 r.; 5) nadesłanie kopii faktur lub rachunków wskazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie; 6) nadesłanie oświadczeń osób trzecich dokumentujących wysokość wsparcia finansowego. W przywołanym wyżej piśmie referendarza zawarto pouczenie, w myśl którego niezastosowanie się do wezwania w terminie siedmiu dni lub we wskazanym zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a. Jednocześnie zwrócono uwagę, że ilekroć w wezwaniu mowa jest o osobach pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, należy przez to rozumieć również jego małżonkę, niezależnie od tego, że w jego małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa. Odpowiadając na przytoczone wyżej wezwanie skarżący oświadczył między innymi (patrz pismo z dnia 9 lutego 2014 r.), że o przyznanie prawa pomocy ubiega się osobiście, a nie wraz z całą rodziną. Zaznaczył przy tym, że z art. 258 P.p.s.a., który powołano w wezwaniu referendarza sądowego, nie wynika, aby w toku rozpoznania wniosku brać pod uwagę majątek całej rodziny. Zaakcentował przy tym ponownie, że w jego małżeństwie ustanowiono rozdzielność majątkową. Przy piśmie tym skarżący nadesłał następujące dokumenty: postanowienie referendarza Sądu Rejonowego w T., z którego wynika, że nieruchomość gruntowa (działki o nr [...] i [...]) stanowi własność żony skarżącego; zawiadomienie Wydziału Ksiąg Wieczystych ww. Sądu potwierdzające wspomnianą uprzednio okoliczność; zaświadczenie o zarobkach, z którego wynika, że średni dochód skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę z ostatnich trzech miesięcy stanowił kwotę 1.199,99 zł netto; potwierdzenia transakcji dokonanych z rachunku bankowego należącego do żony skarżącego z tytułu: "opłata za IV kwartał (99 zł), "[...]" (552,18 zł), "f ra nr [...]" (61,02 zł), "f-ra nr [...]" (55,89 zł) oraz umowę kredytową wraz z harmonogramem spłat, z której wynika, że miesięczna rata kredytu zaciągniętego przez skarżącego i jego żonę na budowę domu wynosi 417,95 CHF (franków szwajcarskich). Wpis sądowy od skargi wynosi w tej sprawie 500 zł. Należy w tym miejscu odnotować, że w chwili obecnej przed tut. Sądem skarżący zainicjował jeszcze inne wpadkowe postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 2012/13. Wpis sądowy w tamtej sprawie również ustalono na poziomie 500 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przedmiotem tego incydentalnego postępowania jest wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. II OZ 322/08). Podobny pogląd został wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r. (sygn. I GZ 147/08) w odniesieniu do prawa pomocy w zakresie częściowym, gdzie stwierdzono: "Ciężar dowodu, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy". Ocena okoliczności faktycznych tej sprawy, w tym oświadczeń skarżącego, prowadzi do konkluzji, że jego postulat zwolnienia od kosztów sądowych nie może być w tym przypadku uwzględniony. Szczególnego znaczenia nabiera sytuacja mieszkaniowa i finansowa R. N. w kontekście wielokrotnie deklarowanej przez niego rozdzielności majątkowej w małżeństwie. Otóż z jednej strony skarżący deklaruje, że gospodarstwo domowe prowadzi wyłącznie z córką, podnosząc przy tym, iż w jego małżeństwie wyłączono ustrój wspólności majątkowej. Z drugiej zaś, akcentuje, że razem z żoną starają się żyć bardzo skromie, wykazując przy tym wydatki ponoszone z rachunku bankowego należącego do żony, które – co znamienne - jedynie częściowo, na podstawie tytułów i odbiorców przelewów, można zidentyfikować, jako stałe wydatki związane z utrzymaniem domu. Na podstawie ww. okoliczności przyjęto, że skarżący stale przebywa razem z żoną współpracując ze sobą w sprawach gospodarczych czy życiowych i pozostając w ekonomicznym związku, znajdującym zresztą uzasadnienie normatywne w art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.). Przepis ten zobowiązuje małżonków do wzajemnej pomocy, niezależnie od tego, czy pozostają oni w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). W innym ze swoich orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż "fakt prowadzenia osobnych gospodarstw domowych skarżącego i jego żony nie jest okolicznością przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy. W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa pomiędzy małżonkami odnosi się do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Przede wszystkim dotyczy zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także samodzielnego dysponowania swoim majątkiem. Jak wskazał NSA w orzeczeniu z 30 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 102/10 rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka" (z uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 441/11, źródło: www.nsa.gov.pl/baza orzeczeń). W świetle poczynionych wyżej rozważań zasadnym jest uznanie, że dla pełnej oceny możliwości finansowych skarżącego niezbędne jest ujęcie w budżecie jego gospodarstwa domowego dochodów jego żony. Tymczasem dochody te nie zostały w niniejszym przypadku ujawnione. Taki stan rzeczy wyklucza przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy w tym miejscu zaakcentować, nawiązując przy tym do stwierdzenia skarżącego, iż to on sam występuje o przyznanie prawa pomocy, a nie razem z rodziną, że w przypadku, gdy wnioskodawca twierdzi, "że nie może samodzielnie ponieść kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić" (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 262/09, LEX nr 552223). Do innych mankamentów obecnie rozpoznanego wniosku należy zaliczyć także brak zeznań podatkowych, które wymagane były w pkt 4 wezwania z dnia 17 stycznia 2014 r. Skarżący nie potwierdził także okoliczności, iż rodzice udzielają mu finansowej pomocy, wszak pkt 6 rzeczonego wezwania pozostał bez odpowiedzi. Co więcej, również wydatki ponoszone w gospodarstwie domowym skarżącego jawią się tutaj bardzo nieczytelnie. Na tę okoliczność skarżący przedstawił jedynie potwierdzenia transakcji z rachunku bankowego żony, z których jedynie część ujawnia skalę rzeczonych wydatków. Nie sposób też stwierdzić, czy przelew na kwotę 552,18 zł na rzecz C Sp. z o.o. obrazuje miesięczne wydatki z tytułu zużycia energii elektrycznej, analogicznie rzecz ma miejsce w przypadku przelewu na kwotę 61,02 na rzecz D w T. Reasumując, w świetle akcentowanych wyżej mankamentów dowodowych wniosku należy stwierdzić, że R. N. nie wykazał, iż nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych związanych z jego udziałem w niniejszym postępowaniu. Konstatacji tej nie zmienia fakt, że w chwili obecnej skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisów sądowych łącznie w dwóch postępowaniach sądowoadministracyjnych. Z urzędu wiadomym jest, że również w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 2012/13 jego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest obarczony szeregiem braków, których uzupełnienie było istotne z omawianego punktu widzenia. Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.