I SA/Gl 174/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "A" Sp. z o.o. w K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 kwietnia 2016 r. w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r. w kwestii wniosku o przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wraz ze skargą wniesioną na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. pełnomocnik "E" Sp. z o.o. w K. (dalej: "skarżąca" albo "spółka") wniósł o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pełnomocnik załączył do skargi wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr). Przedstawiając stan sprawy, referendarz sądowy wskazał, że jak wynika ze złożonego wniosku, postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w C. ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku spółki. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że skarżąca nie posiada rachunku bankowego. W poprzednim roku obrotowym poniosła stratę w kwocie 51.489,28 zł, jej kapitał zakładowy (majątek lub środki finansowe) stanowi kwotę 5.000,00 zł, zaś wartość środków trwałych wyniosła 36.884,17 zł. W piśmie z dnia 9 marca 2016 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika spółki do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację finansową, w tym do nadesłania: sprawozdania finansowego za 2014 r.; sprawozdania finansowego za 2015 r. a w przypadku jego braku dokumentów obrazujących sytuację finansową sporządzonych na podstawie danych finansowych za ten okres; aktualnej ewidencji środków trwałych; odpisów deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy; odpisów raportów kasowych za ostatnie sześć miesięcy; wyciągów i wykazów z rachunków bankowych, obrazujących operacje na nich dokonane w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont; spisu inwentarza i należności w rozumieniu art. 69 ustawy Prawo upadłościowe; odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. o ogłoszeniu upadłości (o którym mowa w druku PPPr). W dniu 23 marca 2016 r. uiszczony został należny w niniejszej sprawie wpis od skargi, wynoszący 382,00 zł. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że na poparcie wniosku spółki nie przedłożono jakichkolwiek dokumentów źródłowych, które pozwoliłyby na zobrazowanie jej aktualnej sytuacji finansowej. Taki stan rzeczy wyklucza przyznanie prawa pomocy. Co więcej, skarżąca uiściła należny wpis od skargi, zatem gdyby rozpoznawany wniosek dotyczył wyłącznie tej opłaty, to postępowanie wpadkowe w zakresie prawa pomocy zostałoby umorzone. W sprzeciwie od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącej wniósł o jego zmianę oraz o zwolnienie spółki od kosztów sądowych w całości. Zaskarżonemu postanowieniu referendarza sądowego zarzucił sprzeczność w istotnych ustaleniach faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez przyjęcie, że skarżąca ma możliwość pokrycia kosztów sądowych, podczas gdy analiza materiału dowodowego prowadzi do odmiennych wniosków. Uzasadniając sprzeciw pełnomocnik spółki zwrócił uwagę, że wnosząc skargę wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych spółka odnotowała, iż postanowieniem z dnia [...] r. ogłoszono jej upadłość obejmującą likwidację majątku. Nadto, skarżąca przedłożyła również oświadczenie o majątku i dochodach. Zdaniem pełnomocnika, referendarz sądowy dokonał błędnej oceny przedłożonych dokumentów, w konsekwencji błędnie oceniając status majątkowy skarżącej. Pominął bowiem zupełnie złożone przez spółkę oświadczenie majątkowe. Pełnomocnik wskazał też, że skarżąca niewątpliwie nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, czego potwierdzeniem były załączone dokumenty do wniosku, które w wystarczający sposób przedstawiają możliwości finansowe skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), mającym zastosowanie do spraw sądowoadministracyjnych wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. Z akt sprawy wynika, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona po 15 sierpnia 2015 r., a zatem zastosowanie do niej ma przepis art. 260 P.p.s.a. w nowym brzmieniu. Zgodnie z treścią art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jednocześnie zgodnie z § 2 ww. przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie natomiast z treścią art. 246 § 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tak ukształtowana treść przepisu, w szczególności użycie sformułowania "gdy wykaże", wyraźnie przesądza, że to na stronie spoczywa obowiązek przekonania sądu, że znajduje się w sytuacji wymagającej przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Jednocześnie ocena przez Sąd dokonywana jest w oparciu o złożone przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy oświadczenie na urzędowym formularzu "PPPr" które może zostać uzupełnione w trybie art. 255 P.p.s.a. o dokumentację źródłową. W rozpatrywanej sprawie referendarz sądowy słusznie przyjął, że strona skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się bowiem, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień, musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1010/12, publ. LEX nr 1240471). Jeżeli strona uchyla się od przedstawienia dokumentacji potwierdzającej istniejący stan, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy, mimo zaistnienia przesłanek ustawowych, od uznania sądów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I FZ 226/14, publ. LEX nr 1492476). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 792/13, publ. LEX nr 1452809). W rozpatrywanej sprawie skarżąca poprzestała jedynie na złożeniu oświadczenia majątkowego w ramach dołączonego do skargi urzędowego formularza PPPr. Na wezwanie referendarza sądowego nie nadesłała jednak żadnego dokumentu źródłowego, który mógłby potwierdzać istnienie przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Podsumowując, w ocenie Sądu, referendarz sądowy zasadnie przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że skarżąca nie udowodniła braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym orzeczenie referendarza sądowego - jako prawidłowe - należało utrzymać w mocy. W związku z powyższym, na podstawie art. 260 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.