I SA/Gl 1842/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak, po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kompensacji wzajemnych zobowiązań w kwestii wniosków strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy (druki PPPr) z dnia 16 stycznia 2007 r. oraz z dnia 17 października 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W skardze kasacyjnej od wyroku z dnia 16 listopada 2006 r. oddalającego skargę strony skarżącej na decyzję organu podatkowego drugiej instancji wskazaną w sentencji postanowienia, pełnomocnik strony skarżącej złożył wniosek o zwolnienie jej z wpisu sądowego. Wniosek ten został następnie złożony na wymaganym przepisami druku PPPr z dnia 16 stycznia 2007 r. W zażaleniu z dnia 28 maja 2008 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 maja 2008 r. skarżąca ponownie w tej sprawie wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy spółka złożyła w zażaleniu z dnia 24 września 2008 r. od postanowienia z dnia 8 września 2008 r. odrzucającego wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 19 marca 2007 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. W celu usprawnienia postępowania sądowoadministracyjnego, rozpoznający wnioski referendarz sądowy za celowe uznał łączne rozpoznanie wskazanych wyżej trzech wniosków o przyznanie prawa pomocy. Przy czym, dwa ostatnie wnioski, zawarte w pismach skarżącej z dnia 28 maja 2008 r. i z dnia 24 września 2008 r., uzupełnione zostały – na wezwanie referendarza – formularzem PPPr z dnia 17 października 2008 r. W piśmie z dnia 29 października 2008 r. referendarz sądowy wezwał wnioskującą spółkę – do rąk pełnomocnika – do uzupełnienia wniosków o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie odpisów: 1) raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące, 2) deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, 3) wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, zwłaszcza w B i w C, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, jak również dokumentów źródłowych, dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku, 4) ostatniej ewidencji środków trwałych, 5) aktualnych, tj. uzyskanych po dniu otrzymania wezwania, odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacje paliw oraz kompleks biurowo - hotelowy – z przedłożonej dokumentacji (także z np. odpisów umów najmu itp.) powinno też wynikać, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...]. Odpisy te należało przedstawić także w przypadku utraty tytułu prawnego do nieruchomości, 6) nadesłanie sprawozdania finansowego w rozumieniu art. 45 ust. 2 ustawy o rachunkowości za rok 2007. Odpowiadając na wezwanie, w piśmie z dnia 12 listopada 2008 r. strona nadesłała dodatkowe wyjaśnienia i dokumenty źródłowe. Co do zasady, nadesłane przez spółkę dokumenty były już uprzednio składane w ramach toczących się postępowań w przedmiocie przyznania jej prawa pomocy. Mianowicie, spółka zwróciła między innymi uwagę, że w kilkunastu sprawach toczących się w Wydziale III tut. Sądu zwolniono ją od kosztów sądowych, w tym w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1465/06 a to na mocy postanowienia z dnia 28 marca 2007 r. W treść pisma z dnia 12 listopada 2008 r. wkomponowane zostały skany odpisu z księgi wieczystej nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] - ze stanem na dzień 13 października 2003 r. oraz zawiadomienie z dnia 28 listopada 2005 r. o wpisie w księdze wieczystej [...] dotyczącej nieruchomości położonej w J.. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2008 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie wskazał on przede wszystkim, że spółka nie wykonała w sposób należyty wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Ograniczyła się ona bowiem do nadesłania skanów tych samych dokumentów, które już wielokrotnie przedstawiała w toku licznych postępowań w przedmiocie prawa pomocy, mimo iż miała świadomość, że referendarz sądowy, dokonując wezwania, znał ich treść. Ponadto, znamienny jest fakt niewykonania w szczególności punktów 1,2,3 i 6 wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wnioskach. W uznaniu referendarza sądowego, dokumenty, o które wzywał w piśmie z dnia 29 października 2008 r., stanowią podstawowy zbiór dokumentacji księgowej. Brak współpracy z Sądem przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o prawo pomocy. Rozpoznający wniosek zaznaczył również w tym kontekście, iż wziąwszy pod uwagę, że w druku PPPr z dnia 11 stycznia 2007 r. wskazano, iż spółka w ostatnim roku obrotowym osiągnęła zysk [...] zł, zaś w druku z dnia 17 października 2008 r. odnotowano stratę w kwocie [...] zł, niezbędny – w ocenie referendarza sądowego – jest wgląd w aktualną dokumentację spółki celem kompleksowej oceny wyników finansowych skarżącej. W złożonym sprzeciwie spółka zaakcentowała, że Sąd ma możliwość obserwacji jej sytuacji finansowej od trzech lat. Strona nie prowadzi działalności gospodarczej, która zablokowana została przez "przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych". Straty z tego wynikające przekroczyły już kwotę [...] zł. Skarżąca funkcjonuje jedynie dzięki pożyczkom jednego z wierzycieli. W treść sprzeciwu wkomponowano postanowienie komornika sądowego z dnia 8 grudnia 2006 r. o umorzeniu egzekucji z powodu jej bezskuteczności oraz postanowienie tut. Sądu z dnia 3 września 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 586/07 w którym zwolniono spółkę od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 pkt 2 wskazanej ustawy przyznanie osobie prawnej (a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej) prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Nasuwa się zatem konkluzja, że to na podstawie wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma on dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z uwagi na wniesiony skutecznie sprzeciw wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy podlegał ponownemu rozpoznaniu przez Sąd. Rozpoznając zatem ponownie wniosek skarżącej stwierdzić w pierwszej kolejności trzeba, że strona wnioskująca, będąca podmiotem prowadzącym postępowania sądowoadministracyjne w kilkudziesięciu sprawach toczących się przed tut. Sądem niewątpliwie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, czego dowodem są prowadzone przeciwko niej postępowania egzekucyjne, a w ich ramach m. in. dokonywane opisy i oszacowania nieruchomości. Jednakże skarżąca spółka, co zasługuje na podkreślenie, wielokrotnie w licznych postępowaniach przed tut. Sądem wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, lecz jej wnioski nie były uwzględniane, w wyniku czego wpłacała ona należne opłaty. W wielu z tych spraw wypowiadał się już również Naczelny Sąd Administracyjny, który podkreślał, że skarżąca, pomimo podnoszonych przez nią okoliczności, nadal funkcjonuje w obrocie, prowadząc działalność, w trakcie której uzyskuje przychody (por. m. in. postanowienia NSA: z dnia 24 kwietnia 2006 r. sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06; z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07, z dnia 28 lutego 2008r., sygn. akt I FZ 55/08, z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 315/08). Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał nadto, że przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych – [...] zł, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności (por. postanowienie z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 70/08). Poddając ocenie wnioski strony o przyznanie prawa pomocy, będące przedmiotem niniejszego postępowania, Sąd doszedł do przekonania, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Powodem takiego stanu rzeczy jest – obok okoliczności powołanych w poprzednim akapicie niniejszego postanowienia – przede wszystkim bierna postawa procesowa wnioskującej spółki, przejawiająca się, nota bene po raz kolejny, w braku współpracy z Sądem orzekającym w zakresie dostarczania dokumentów źródłowych w trybie art. 255 ppsa. Strona skarżąca ograniczyła się bowiem do nadesłania tych samych dokumentów, które uprzednio już przedstawiała Sądowi w toku licznych postępowań dotyczących przyznania jej prawa pomocy, a które okazywały się niewystarczające dla uwzględnienia jej wniosków. Ponadto, niewykonanie wezwania w zakresie przedstawienia raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące, deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy, wyciągów i wykazów z rachunków bankowych bądź zaświadczeń o ich zajęciu lub likwidacji, oraz nienadesłanie sprawozdania finansowego za rok 2007, które to dokumenty – jak słusznie stwierdził referendarz sądowy – stanowią podstawowy zbiór dokumentacji księgowej, nie pozwala na kompleksową i wolną od wątpliwości ocenę kondycji finansowej skarżącej. Odnośnie nieprzedstawiania dokumentów przez stronę wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazał, że skarżąca, uznając za bezcelowe przedstawianie aktualnej dokumentacji zdaje się nie brać pod uwagę tego, że zarówno Sąd I instancji, jak i Naczelny Sąd Administracyjny ma możliwość rzetelnego rozważenia i zweryfikowania twierdzeń skarżącej jedynie w oparciu o dokumenty źródłowe przedłożone przez stronę i w oparciu o ten materiał jest w stanie ocenić, czy przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 ppsa faktycznie zaistniały (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 286/08). Sądy wielokrotnie podnosiły również, że skarżąca nie przedstawiła aktualnych wersji odpisów z ksiąg wieczystych, prowadzonych dla posiadanych przez nią nieruchomości. Dane wynikające ze wspomnianych odpisów mają zaś istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpoznawanych wniosków, ponieważ ich brak stwarza uzasadnione wątpliwości co do skali obciążeń hipotecznych tych nieruchomości. Powyższa kwestia ma zasadnicze znaczenie w sprawie, albowiem ze znajdujących się w aktach m. in. niniejszej sprawy kopii odpisów z ksiąg wieczystych wynika, że obciążenia te w wypadku nieruchomości, na których były posadowione stacje benzynowe, wykazywały znacznie niższą wysokość od stosunkowo dużej wartości tych nieruchomości. Okoliczność ta powoduje, iż koniecznym jest ustalenie, czy i w jaki sposób ten stan rzeczy uległ zmianie. Odnosząc się do argumentu spółki, w którym powołuje się ona na korzystne dla niej postanowienia tut. Sądu dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych, zapadłe w Wydziale III przyjdzie po raz kolejny wskazać, że linia orzecznicza, jaka niewątpliwie już ukształtowała się w tego typu sprawach z udziałem strony skarżącej jest odwrotna od tej, którą prezentują niektóre orzeczenia zapadłe na gruncie przyznania spółce prawa pomocy. Ta tendencja orzecznicza Sądu zyskała nadto – co należy podkreślić -aprobatę instancji odwoławczej. W kwestii toczących się wobec strony postępowań egzekucyjnych podnieść należy, że już po raz kolejny przedstawiła ona postanowienie komornika sądowego z 8 grudnia 2006 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Zaznaczyć trzeba, że jest to dokument pochodzący sprzed dwóch lat, zaś strona skarżąca twierdzi, iż stan prawny w tym zakresie nie uległ zmianie. Wartość dowodowa tego dokumentu nie może w ocenie składu orzekającego mieć znaczenia przesądzającego w niniejszej sprawie, także i z tej przyczyny, że umorzenie postępowania egzekucyjnego wskutek bezskuteczności egzekucji może stanowić efekt niewystarczająco aktywnej postawy wierzyciela. Reasumując, podnieść należy, biorąc pod uwagę wszystkie przytoczone wyżej aspekty wniosków skarżącej - iż rozpatrywane obecnie wnioski o prawo pomocy nie wskazują na istnienie jakichkolwiek nowych okoliczności, nieznanych rozpoznającemu poprzednie wnioski spółki w przedmiocie prawa pomocy, które pozwalałyby na uczynienie zadość żądaniu strony. Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawie przytoczonych przepisów i przy zastosowaniu art. 16 § 2 ppsa orzeczono jak w sentencji postanowienia.