I SA/Gl 256/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Beata Kozicka (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Izabela Maj - Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2011 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej K. decyzją [...] Znak: [...], uchylił w części decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] znak: [...] i obniżył wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł oraz wysokość odsetek za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2004 r. z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł. Przedmiotowe decyzje zapadły w następującym stanie prawnym i faktycznym. Po ponownym rozpatrzeniu – w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 października 2007 r. Sygn. akt I SA/GL 63/07 – odwołania M. J. z dnia 28 sierpnia 2006 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w wysokości [...] zł oraz odsetki za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące II IV, VI, VIII, X, XI. 2004 r. w kwocie [...] zł – Dyrektor Izby Skarbowej w K., na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, uchylił w całości decyzji organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania podatkowego wobec M. J. decyzją z dnia [...] określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w wysokości [...] zł oraz odsetki za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w kwocie [...] zł. Od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. M. J. – złożył odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Skarbowej K. decyzją z dnia [...] uchylił w części decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego T. z dnia [...] i obniżył wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł oraz wysokość odsetek za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2004 r. z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł. Organ drugoinstancyjny podkreślił, iż sprawa była już – w spornym zakresie – przedmiotem badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 22 października 2007 roku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że skarga okazała się częściowo zasadna. Wskazał przy tym – co podkreślił organ odwoławczy – iż przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że koszty uzyskania przychodów są jednym z dwóch – obok przychodów – podstawowych elementów mających wpływ na dochód jako przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym. Prawidłowa wykładnia przepisów dotycząca kosztów uzyskania przychodów ma więc istotne znaczenie, zarówno dla osób fizycznych obciążonych tym podatkiem, jak i dla interesów finansowych Skarbu Państwa. Z tego też względu przepisy regulujące problematykę kosztów są z reguły rozbudowane i niejednokrotnie w sposób szczegółowy normują poszczególne stany faktyczne. Tak też unormowana została kwestia kosztów w ustawie z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 14, poz. 176 ze zm., dalej: "ustawa podatkowa" lub "u.o.p.d.o.f."). Pojęcie "kosztów uzyskania przychodów", zawarte w art. 22 ust. 1 tej ustawy, oparte jest na klauzuli generalnej, zgodnie z którą kosztami uzyskania przychodów są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów z wyjątkiem kosztów taksatywnie wymienionych w art. 23 tej ustawy. Gramatyczna wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że aby dany wydatek można było zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów zaistnieć muszą kumulatywnie dwa warunki : 1) celem poniesienia wydatku powinno być osiągnięcie przychodu, 2) wydatek ten nie może znajdować się w określonym w art. 23 katalogu wydatków i odpisów, które nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Drugi z wyżej wymienionych warunków nie wymagał, zdaniem Sądu, szerszego komentarza. Ustalenie bowiem, że określony wydatek wymieniony został w katalogu określonym w art. 23 eliminuje możliwość zaliczenia go w poczet kosztów uzyskania przychodów. Odnośnie natomiast pierwszego z wyżej wymienionych warunków stwierdził, że ustawa w sposób ogólny określa wydatki mogące stanowić koszty uzyskania przychodów. Pozwala to zatem na wyprowadzenie wniosku, że podatnik ma możliwość odliczenia wszelkich faktycznie poniesionych kosztów, pod tym jednak warunkiem, że wykaże ich bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a zatem, że ich poniesienie miało lub mogło mieć bezpośredni wpływ na wielkość osiągniętego przychodu (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 1992 roku, sygn. akt SA/Po 1393/92, ONSA 1993 r., nr 4, poz. 101). Związek, o którym była mowa wyżej, ma przy tym charakter przyczynowo – skutkowy tego typu, że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 1994 roku, sygn. akt SA/Wr 1242/94). W konsekwencji tego dany wydatek tylko wtedy stanowić będzie koszt uzyskania przychodu, gdy faktycznie został poniesiony, a w związku z czym wiąże się z konkretnym źródłem przychodu i spowodował lub obiektywnie mógł spowodować osiągnięcie przychodu z tego źródła (por.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 1998 roku, sygn. akt I SA/Ka 2293/96 i z dnia 10 lutego 1999 roku, sygn. akt I SA/Ka 1075 – 1076/97). Nadto podkreśla się w orzecznictwie, że dany wydatek musi mieć charakter celowy. Jak bowiem trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 1996 roku, sygn. akt SA/Gd 2959/94: "ustawodawca wyraźnie powiązał koszty uzyskania przychodów z celem osiągnięcia przychodów. Cel ten musi być zatem widoczny, a ponoszone koszty winny go bezpośrednio realizować lub co najmniej winny zakładać jako realny". W tym stanie rzeczy nie będzie kosztem uzyskania przychodów taki wydatek, który oceniany w sposób obiektywny, nie może prowadzić do osiągnięcia przychodów, ani też nie może mieć wpływu na uzyskiwany przychód bądź jego źródło. Tym samym jako nietrafny Sąd uznał zarzut skargi dotyczący bezzasadnego wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych dokonywanych od samochodu Renault Messenger. Rację przyznał Sąd organom podatkowym wskazującym, że zgodnie z art. 22 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – kosztami uzyskania przychodów z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych są odpisy amortyzacyjne dokonywane wyłącznie zgodnie z art. 22a – 22o ustawy podatkowej, z uwzględnieniem art. 23. Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 w/w ustawy amortyzacji podlegają środki trwałe, w tym środki transportu, z zastrzeżeniem art. 22c, stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Organ drugoinstancyjny – jak zaznaczył – stosując się do zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zwrócił uwagę, że powołany wyżej przepis art. 22a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ustanawia więc zasadę – oprócz innych warunków – że amortyzowane mogą być tylko te urządzenia i maszyny, które są wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sąd orzekający w pełni podzielił pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2005 roku, sygn. akt FSK 2503/04 (opublikowany w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 191878) zgodnie z którym "środek trwały, którego podatnik nie używa w działalności gospodarczej nie może być amortyzowany dla celów podatkowych". Istotnym zatem jest w rozumieniu tego przepisu, by dany środek trwały był wykorzystywany w ogóle w działalności gospodarczej podatnika generującej przychody. W ustalonym stanie sprawy przesłanka ta nie zachodziła. Z zebranego bowiem w sprawie materiału dowodowego wynika, iż samochód marki nie był sprawny technicznie od 2003 do 2007 roku, a zatem co najmniej przez cztery lata nie był wykorzystywany w działalności gospodarczej skarżącego. Brak więc możliwości wykorzystania tego środka trwałego w działalności gospodarczej podatnika rodził – jak trafnie wykazały to organy podatkowe – skutek w postaci niemożliwości amortyzacji tego środka. Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał, iż wyrok ten zaskarżył w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2009r., sygn. akt II FSK 242/08, oddalił skargę kasacyjną. Jak dalej argumentował podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy – Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku stwierdził, iż jak wynika ze stanu sprawy w wyniku przeprowadzonej kontroli organ podatkowy I instancji stwierdził, iż podatnik zawyżył koszty uzyskania przychodów o odpisy amortyzacyjne od nieużywanego w 2004 r. samochodu marki Renault Messenger, o podwójnie zaewidencjonowany w księdze przychodów i rozchodów wydatek na ubezpieczenie OC samochodu marki Iveco i niewłaściwie udokumentowane wydatki związane z rozliczeniem zagranicznych podróży służbowych. NSA podzielił stanowisko WSA w Gliwicach i organów podatkowych, iż skarżący dokonał zakupu pojazdu Renault Messenger w listopadzie 2003 r. dla potrzeb prowadzonego przedsiębiorstwa. Samochód ten amortyzowany był według stawki 30%, a kwota opisu amortyzacyjnego zaliczana była w 2004 roku co miesiąc w koszty uzyskania przychodu firmy. Postępowanie dowodowe w sprawie wykazało, że pojazd zepsuł się w październiku 2003 r. i z uwagi na koszt naprawy do dnia kontroli nienaprawiony stał w warsztacie. Zdaniem Sądów i organów orzekających w sprawie – samochód ten nie był w ogóle wykorzystywany w 2004 r. w działalności gospodarczej podatnika, zatem nie został spełniony jeden z koniecznych warunków wyszczególnionych w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., od których uzależniona jest możliwość zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów, to jest związek z przychodem. Skoro składnik majątku, który w 2003 roku uległ awarii oraz nie został naprawiony przez cały 2004 rok nie mógł być wykorzystywany na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, to w żaden sposób nie przyczynił się i nie mógł się przyczynić do uzyskania przychodu. W konsekwencji wydatki na jego nabycie nie mogą być zaliczone w formie odpisów amortyzacyjnych do kosztów uzyskania przychodów 2004 roku. Tym samym, co podkreślił organ drugoinstancyjny przy ponownym rozstrzyganiu sprawy zobligowany został zastosować się do powyższej oceny prawnej, dokonanej przez NSA i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w kontekście ustalonego stanu faktycznego sprawy, i co – zdaniem organu nastąpiło – wskutek wydania decyzji z dnia [...]. Na tę decyzję, Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], M. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze zaskarżył on powyższą decyzję w części tj. co do kwoty [...] zł i wniósł o: 1) uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie jej zmianę przez uwzględnienie odwołania skarżącego z dnia 14 grudnia 2010 r., 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa prawnego. Jak określił skarżący – "przedmiotową decyzję jako nietrafną zaskarżam w zakresie związanym z nieuznaniem amortyzacji pojazdu marki Renault Messenger nr rej. [...] jako kosztu uzyskania przychodu z działalności gospodarczej podatnika w 2004 r". Uzasadniając stanowisko M. J. stwierdził, iż zgodnie z art. 22 a § 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych amortyzacji podlegają środki transportu nabyte i zdatne do użytku w dniu ich nabycia. Podkreślił, iż poza wszelkim sporem pozostaje fakt, że nabyty w 2001 r. pojazd samochodowy byt sprawny technicznie w latach 2001-2003 wykonywał przewozy, a więc jego użytkowanie przynosiło dochód podlegający opodatkowaniu. Zatem w rozumieniu przepisów ustawy samochód spełniał przesłanki do dokonywania odpisów amortyzacyjnych w sposób wskazany w przepisie art. 22 h, 22 i oraz 22 n ustawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona i nie dostrzegł podstaw do uwzględnienia zarzutów zgłaszanych przez skarżącego, w związku z czym podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga – wbrew twierdzeniom w niej zawartym – nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". Kontrola, o której mowa w powoływanym powyżej § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie zawiera uchybień, które mogłyby uzasadniać wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Stan faktyczny sprawy został przedstawiony powyżej. Jedynym przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia zasadności wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów firmy M. J. A w T. odpisów amortyzacyjnych w kwocie [...] zł dokonywanych od wartości początkowej samochodu Renault Messenger nr rej. [...]. Przechodząc do istoty sprawy na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, iż skarżący nie może skutecznie oprzeć skargi na podstawach sprzecznych z tą oceną. Powołany przepis zawiera nadto postanowienie o wiążącym charakterze wskazań co do dalszego postępowania, jako drugiego - obok oceny prawnej - wiążącego elementu uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania tych organów w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania są więc konsekwencją oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Ich zadaniem jest wytyczenie kierunku działalności organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Z drugiej strony nie mogą one krępować organu przy ocenie wiarygodności znaczenia poszczególnych dowodów. (S. Hanausek (w:) System prawa procesowego cywilnego. Ossolineum 1986, s. 319; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; pod red. T. Wosia, wyd. II, LexisNexis, W-wa 2008, s. 547-549). W wydanym w sprawie wyroku z 3 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 241/08 Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną od wyroku z 22 października 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 63/07 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyraził ocenę prawną a organ, który rozpoznawał sprawę, będąc związanym dokonaną oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, nie mógł poczynić nowych ustaleń i inaczej ocenić zgromadzonych dowodów. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowiła bowiem prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 7 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 1089/99, niepubl.). Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Ocena prawna odnosząca się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych traci moc wiążącą jedynie w razie zmiany ustawy, w przypadku zmiany (już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a także po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, J. P. Tarno, Wyd. IV, LexisNexis, Warszawa 2010, s. 359-362). Powyższe okoliczności wystąpiły w przedmiotowej sprawie. Sąd w przytoczonym powyżej wyroku jednoznacznie wskazał, iż: amortyzowane mogą być tylko te urządzenia i maszyny, które są wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarczą (...) "środek trwały, którego podatnik nie używa w działalności gospodarczej niemoże być amortyzowany dla celów podatkowych". W dalszych wywodach Sąd zwrócił uwagę, że: "z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż samochód marki Renault Messenger nie był sprawny technicznie od 2003 do 2007 roku, a zatem co najmniej przez cztery łata nie był wykorzystywany w działalności gospodarczej skarżącego. Brak więc możliwości wykorzystania tego środka trwałego w działalności gospodarczej podatnika rodził – jak trafnie wykazały to organy podatkowe – skutek w postaci niemożliwości amortyzacji tego środka". Mając powyższe na uwadze organ rozpoznający sprawę dokonał oceny poprawności zaskarżonej decyzji w aspekcie prawa do amortyzacji pojazdu marki Renault Messenger nr rej. [...], jako kosztu działalności gospodarczej w 2004 r. Konstatując wskazać należy, iż Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie związany jest regulacją art. 170 ustawy P.p.s.a., mocą którego orzeczenie prawomocne (takim jest wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 października 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 63/07) wiąże strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W orzeczeniu tym Sąd odniósł się do tożsamego zarzutu naruszenia prawa materialnego, a to art. 22a § 1 ustawy podatkowej stwierdzając, iż organy prawidłowo dokonały wykładni tegoż przepisu i zasadnie odmówiły podstaw do amortyzowania niesprawnego technicznie pojazdu marki Renault Messenger nr rej. [...]. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 ustawa P.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może ona już być ponownie badana. Skoro związanie w rozumieniu art. 170 ustawy P.p.s.a. dotyczy kolejnych postępowań, to tym bardziej odnosi się do sprawy, w ramach której zapadł prawomocny wyrok. Implikuje to zakaz formułowania nowych ocen prawnych sprzecznych z dotychczasowym stanowiskiem Sądu, tak też Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 października 2010r., sygn. akt I FSK 1673/09, w którym Sąd ten stwierdził, iż skoro związanie w rozumieniu art. 170 P.p.s.a. dotyczy kolejnych postępowań, to tym bardziej odnosi się do sprawy, w ramach której zapadł prawomocny wyrok. Implikuje to zakaz formułowania nowych ocen prawnych sprzecznych z dotychczasowym stanowiskiem sądu. Powyższe prowadzi do konstatacji, że organy działały prawidłowo. W świetle powyższych rozważań, wskazać należy, iż pozostałe argumenty podnoszone przez skarżącego nie mają wpływu na treść wydanych w sprawie orzeczeń. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.