I SA/Gl 317/18
WyrokWSA w Gliwicach2018-08-21
Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Agata Ćwik-Bury, Dorota Kozłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy, stosując instytucję umorzenia zaległości podatkowej na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, może odmówić uwzględnienia wniosku podatnika, nawet jeśli stwierdzi istnienie przesłanki ważnego interesu podatnika, a jedynie nie stwierdzi istnienia przesłanki interesu publicznego?Ratio decidendi
Instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie obliguje organu podatkowego do udzielenia ulgi. Organ może odmówić umorzenia, jeśli w ramach uznania administracyjnego uzna, że nie należy udzielić ulgi, pod warunkiem, że postępowanie było prowadzone zgodnie z przepisami prawa, zebrano wyczerpujący materiał dowodowy i dokonano prawidłowej oceny przesłanek.Stan faktyczny
Podatniczka złożyła wniosek o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu III raty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2017, wskazując na trudną sytuację materialną spowodowaną m.in. zalewaniem posesji i kosztami leczenia. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, uznając istnienie ważnego interesu podatnika, ale brak podstaw do umorzenia w ramach uznania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatniczki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Dorota Kozłowska (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi G. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg pieniężnych - odmowy umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej (dalej: organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm., dalej: O.p.), po rozpoznaniu odwołania G. Ł. (dalej: podatniczka, wnioskodawczyni, skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy H. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu III raty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2017.
Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 18 września 2017 r. podatniczka zwróciła się do organu pierwszej instancji o umorzenie III i IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2017. W uzasadnieniu wskazała, że jej posesja jest niszczona poprzez systematyczne zalewanie, zamulanie, powymywane wyrwy, zniszczone uprawy.
Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] odmówił podatniczce umorzenia zaległości podatkowej z tytułu III raty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2017 w wysokości 308,00 zł.
Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w zakresie złożonego wniosku o umorzenie IV raty podatku od nieruchomości i podatku rolnego odmówiono podatniczce wszczęcia postępowania, gdyż w momencie złożenia wniosku IV rata podatku nie była jeszcze zaległością podatkową.
Organ pierwszej instancji ustalił i przeanalizował sytuację finansową podatniczki i jej rodziny, wskazując, że na łączny dochód rodziny składa się: renta socjalna - 724,00 zł, zasiłek rodzinny - 419,00 zł, zasiłek pielęgnacyjny - 459,00 zł, świadczenie wychowawcze (tzw. 500+) - 1.000,00 zł, alimenty na rzecz synów M. i B. w wysokości 1.000,00 zł - co łącznie wynosi 3.602,00 zł miesięcznie, a na osobę w rodzinie -1.200,66 zł. Organ wskazał, że podatniczka spłaca kwotę 500 zł miesięcznie na poczet zaciągniętego wcześniej kredytu hipotecznego. Organ stwierdził, że w sprawie zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika. Jednakże opierając swoje orzeczenie na brzmieniu art. 67a § 1 pkt 3 O.p. uznał, że należy odmówić umorzenia zaległości podatkowej z tytułu III raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. Organ zwrócił uwagę, że podatniczka wielokrotnie zwracała się o udzielenie ulgi w postaci umorzenia, a także rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych. Zarówno w decyzjach przyznających podatniczce ulgi, jak i w decyzjach odmownych organ podatkowy wielokrotnie wskazywał, że nie mogą być one utożsamiane ze stałą pomocą dla rodziny. Instytucja umorzenia jest instytucją wyjątkową, zasadą bowiem jest płacenie podatków. Przyznanie ulgi stanowiłoby odstępstwo od zasady równości opodatkowania. Podatek od nieruchomości i podatek rolny są bowiem świadczeniami publicznoprawnymi a co za tym idzie organ odpowiedzialny za jego pobór zobowiązany jest do dochowania staranności i ostrożności w dysponowaniu tymi środkami.
Od powyższej decyzji organu pierwszej instancji podatniczka wniosła odwołanie. Podatniczka zarzuciła, że decyzja o charakterze uznaniowym nie zwalnia organu od wydania decyzji o treści przekonywującej pod względem faktycznym i prawnym. Podkreśliła, że w jej przypadku zachodzi ważny interes społeczny i ważny interes podatnika. Ponadto kredyt hipoteczny, na który zwrócił uwagę organ pierwszej instancji został zaciągnięty, gdy pozostawała ona w związku małżeńskim, zupełnie inna była wówczas jej sytuacja majątkowa. Obecnie kredyt spłacany jest przez 3 osoby, ona spłaca tylko część kredytu. Dodała, że organ nie wziął pod uwagę kosztów niezbędnych sprzętów i turnusów rehabilitacyjnych dla niej i jej dzieci.
Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 67a § 1 pkt 3 O.p., a użyte w tym przepisie sformułowanie "może umorzyć" w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych przy rozpatrywaniu takiej sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ w przypadku stwierdzenia przesłanek określonych w tym przepisie może uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Wolność decyzyjna w zakresie rozstrzygnięcia na gruncie art. 67a § 1 § 3 O.p. sprawia, że nawet wystąpienie ustawowych przesłanek nie obliguje organu podatkowego do zastosowania instytucji umorzenia w każdym przypadku. Uznanie administracyjne jest ograniczone dyrektywami wyboru, interesem publicznym oraz ważnym interesem podatnika. Użyte pojęcia "interesu publicznego" oraz "ważnego interesu podatnika" są pojęciami nieostrymi. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią ważności, nie można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem podatnika, że jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie ulgi. Przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, itp.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił jak należy rozumieć interes podatnika, o którym mowa w art. 67a § 1 O.p, wskazując, że nie może być utożsamiany wyłącznie z wydarzeniem nadzwyczajnym i losowym. Trudna sytuacja finansowa również może uzasadniać umorzenie zaległości podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1685/14). Pojęcie "ważny interes podatnika" funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz ponoszonych wydatków (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 133/16). W związku z tym w postępowaniu wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony na analizę sytuacji ekonomicznej podatnika. Umorzenie zaległości podatkowych powinno być formą pomocy udzielonej przez państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 117/16).
Zdaniem organu odwoławczego powyższe zapatrywania judykatury wskazują na powiązanie przesłanki ważnego interesu podatnika z przesłanką interesu publicznego. Ten ostatni nie może być sprowadzany wyłącznie do interesu fiskalnego - w takim bowiem przypadku zawsze organy mogłyby uznawać, że skoro przyznanie ulgi godziłoby w interes fiskalny państwa (albo jednostki samorządu terytorialnego), to interes publiczny sprzeciwia się uwzględnieniu wniosku. Interpretując pojęcie "interes publiczny" należy uwzględnić wszelkie istotne w danej sytuacji faktycznej i prawnej zasady konstytucyjne. Umorzenie zaległości podatkowej stanowi pomoc państwa, udzieloną po to, aby poprzez zapłatę podatku nie doprowadzić do efektów niepożądanych z punktu widzenia społecznego, jak i indywidualnego podatnika i jego rodziny.
W ocenie organu odwoławczego postępowanie, przeprowadzone przez organ pierwszej instancji czyni zadość wszystkim wymogom, wynikającym z przepisów Ordynacji podatkowej. Ustalone zostały okoliczności związane ze stanem majątkowym i inne osobiste uwarunkowania, dotyczące podatniczki. I tak organ pierwszej instancji ustalił sytuację finansową wnioskodawczyni, aby stwierdzić, czy uzyskiwane miesięczne dochody netto wystarczają między innymi na zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych jej oraz małoletnich synów. Na łączny dochód rodziny składa się: renta socjalna - 724,00 zł, zasiłek rodzinny - 419,00 zł, zasiłek pielęgnacyjny - 459,00 zł, świadczenie wychowawcze (tzw. 500+) - 1.000,00 zł, alimenty na rzecz synów M. i B. w wysokości 1.000,00 zł - co łącznie wynosi 3.602,00 zł miesięcznie, a co daje 1.200,66 zł na osobę w rodzinie. Ponadto z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że pod adresem: K. ul. [...] zamieszkuje 5 osób. Podatniczka wraz z synami B. i M. prowadzi osobne gospodarstwo domowe, natomiast rodzice wnioskodawczyni – M. i B. P. prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Wszystkie ponoszone wydatki rozliczane są po połowie z wyjątkiem kredytu hipotecznego w miesięcznej wysokości 1.200,00 zł (według oświadczenia wnioskodawczyni spłaca 500,00 zł miesięcznie, a pozostałą kwotę rodzice). Zatem wydatki wnioskodawczyni wynoszą: kredyt hipoteczny w wysokości 500,00 zł, prąd, gaz i woda 210,00 zł (tj. ½ z 420,00 zł), leczenie oraz rehabilitacja około 700,00 zł, koszty dojazdu do szkoły i lekarza około 600,00 zł opłata za telefon i internat 150,00 zł - co łącznie daje kwotę - 2.160,00 zł miesięcznie.
Organ odwoławczy podzielił pogląd przedstawiony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II FSK 426/10 , że (...). "Trudna sytuacja materialna podatnika nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości. Przeciwny pogląd prowadziłby do niedopuszczalnego wniosku, że każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełnia przesłanki do uzyskania tej ulgi. W istocie całkowita rezygnacja z podatku, jest odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechności i równości opodatkowania. Skoro zasadą jest, aby zobowiązanie podatkowe zostało zrealizowane, to w rezultacie podatnik nie może być z niego pochopnie zwalniany".
Organ odwoławczy stwierdził, że odmowa umorzenia zaległości podatkowej przez organ pierwszej instancji w ramach uznania administracyjnego nie ma charakteru dowolnego i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu przekroczenia przez organ pierwszej instancji granic prawa, poprzez stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji, iż skoro wnioskodawczyni spłaca kredyt hipoteczny to powinna też regulować zobowiązania podatkowe, uznał go za niezasadny. Słusznie wskazał organ pierwszej instancji, że za umorzeniem zaległości podatkowych nie może przemawiać fakt płacenia zobowiązania kredytowego (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 13/16; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1665/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1954/14).
Reasumując, organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji rozpatrując niniejszą sprawę nie dopuścił się naruszenia przepisów regulujących sposób prowadzenia postępowania tj. art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wyczerpujący a wyciągnięte na jego podstawie wnioski są uzasadnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję organu odwoławczego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie wniosła o zwolnienie w całości z kosztów sądowych oraz przyznanie jej pomocy prawnej.
Uzasadniając skargę skarżąca podniosła, że jakkolwiek umorzenie raty podatku ma charakter uznaniowy to jednak nie powinno oznaczać dowolności. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym, ocena taka powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych decyzji a uzasadnienia zaskarżonych decyzji są lakoniczne, powierzchowne, opierające się na wyjaśnieniach przepisów Ordynacji podatkowej, co powoduje, że organy obu instancji tkwią w błędnym wniosku opartym nie na oświadczeniu, lecz na swoim zdaniu, które na siłę jest dopasowywane do przepisów Ordynacji podatkowej.
Ponadto skarżąca podniosła, że koniec 2017 r. był dla jej rodziny bardzo nieprzychylny ze względu na wydarzenia nadzwyczajne i losowe - pilne skierowanie do szpitala z nagłym zaostrzeniem [...] u młodszego syna - zmiana leczenia, co w konsekwencji wiąże się z kosztami leczenia. Wskazała też na inne zdarzenia losowe - przepięcie spowodowane burzą i koszty z tym związane (sprzęt gospodarstwa domowego) oraz rozszczelnienie pieca C.O. i bojlera na ciepłą wodę. Pomimo złożenia wniosku w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej nie otrzymała żadnej pomocy. Dodała że kilka lat temu była zwolniona z rat podatku.
Zdaniem skarżącej organy obu instancji skupiły się na bardzo wąskim znaczeniu ważnego interesu podatnika, który w jej przypadku został spełniony, a pojęcie ważny interes podatnika funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, na co wskazuje także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 133/16.
Końcowo skarżąca wskazała na brak w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji szczegółowego wskazania dowodów przyjętych jako podstawę odmownej decyzji uznaniowej, czy też uzasadnienia, dlaczego innych dowodów nie uwzględniono, co daje podstawę, aby Sąd zbadał, czy organy nie przekroczyły swobody uznania administracyjnego.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącą z ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowił dla niej adwokata.
Pełnomocnik skarżącej na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2018 r. wnosił i wywodził jak w skardze. Dodatkowo wskazał, że decyzje organów są sprzeczne odnośnie istnienia ważnego interesu podatnika i dlatego należałoby uchylić decyzje organów obu instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W zacytowanym przepisie zostały przewidziane zatem dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową – "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Zaś spójnik "lub" użyty w przepisie wskazuje, że wystarczy spełnienie tylko jednej z nich. Podkreślić również należy, że instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej. Stąd też w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje którakolwiek z przesłanek określonych w art. 67a § 1 O.p. (ważny interes podatnika lub interes publiczny albo obie przesłanki łącznie) - organ w sposób uznaniowy podejmuje decyzję o wyborze alternatywy - czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, czy też nie. Istotą instytucji tzw. uznania administracyjnego jest to, że nawet spełnienie określonej w tym przepisie przesłanki w postaci zaistnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, nie oznacza powstania po stronie organów podatkowych obowiązku udzielenia ulgi, a jedynie stwarza możliwość jej udzielenia. Innymi słowy, spełnienie wymienionych w powołanym przepisie przesłanek jedynie otwiera możliwość rozważenia zasadności wniosku podatnika, nie obligując jednak organów podatkowych do uwzględnienia wniosku i udzielenia ulgi.
Uznaniowy charakter decyzji organu podatkowego determinuje także sposób i zakres kontroli legalności takiego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że kontroli nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego. Również w piśmiennictwie wskazuje się, że ocenie może podlegać legalność działania organu podatkowego, a nie zasadność i celowość odmowy (por. J. Kotecki - Odmowa umorzenia zaległości podatkowej - uznaniowość decyzji organów podatkowych, Doradca podatkowy, t. 2, 2000/3/58). Kontrola ta ogranicza się więc w istocie do zbadania, czy w toku postępowania zebrano w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i wyjaśniono istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne oraz czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu zebranego materiału dokonano prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie dobrodziejstwa przepisu. Tym samym, obejmować ona będzie tę część postępowania administracyjnego, która odnosi się do ustalenia przez organy podatkowe faktu istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie ulgi przewidzianej w art. 67a § 1 O.p. Innymi słowy, kontrola ta obejmuje samo postępowanie poprzedzające wydanie decyzji, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania określonego wyboru (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 660/07; z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 671/11; z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 267/12 – wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Natomiast Sąd nie może rozstrzygać o słuszności czy celowości danej ulgi, bo wkraczałby w tzw. uznanie administracyjne (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2003 r., sygn. akt III SA 2457/02).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący zgromadził materiał dowodowy. Dysponował materiałem dowodowym dostarczonym przez skarżącą jak również dopuścił z urzędu dowody. Następnie zgromadzony materiał dowodowy został wnikliwie przeanalizowany i poddany ocenie przez organy obu instancji.
Organ odwoławczy prawidłowo zdefiniował występujące w art. 67a § 1 O.p. terminy "ważny interes podatnika" i "interes publiczny".
Organ odwoławczy, zaakceptował w pełni ustalenia organu pierwszej instancji, który uznał, że jedno z kryterium warunkujące możliwość przyznania ulgi podatkowej zostało spełnione.
Zdaniem Sądu organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że w sprawie spełniona została przesłanka ważnego interesu podatnika. Ponadto organ pierwszej instancji rozważył również interes publiczny w niniejszej sprawie, a w szczególności prowadził rozważania mające na celu wyważenie w rozpatrywanym przypadku relacji między interesem publicznym a interesem strony. Zasadnie także organ pierwszej instancji uznał, że nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego. Organ pierwszej instancji w sposób przejrzysty uzasadnił też, dlaczego odmówił skarżącej przyznania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, a zatem w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Każdą bowiem okoliczność podnoszoną przez skarżącą poddał wnikliwej ocenie, zgodnie z treścią art. 191 O.p.
Natomiast Sąd zauważa, że organ odwoławczy dopuścił się pewnej niekonsekwencji w treści uzasadnienia swojej decyzji. Niewątpliwe organ odwoławczy prawidłowo zdefiniował występujące w art. 67a § 1 O.p. terminy "ważny interes podatnika" i "interes publiczny", odnosząc się do dorobku orzecznictwa sądów administracyjnych. Najpierw bowiem organ odwoławczy wyjaśnił jak należy rozumieć "ważny interes podatnika", wskazując, że nie może być on utożsamiany wyłącznie z wydarzeniem nadzwyczajnym i losowym i że pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika. Takie rozumienie pojęcia "ważnego interesu podatnika" w ocenie Sądu jest w pełni prawidłowe. Natomiast w końcowej części uzasadnienia na str. 5 decyzji organ odwoławczy niejako sobie zaprzeczył, stwierdzając, że "trudna sytuacja finansowa strony związana z niskimi dochodami, nie oznacza, że w każdej takiej sferze należy zapewnić ochronę i że występuje przesłanka ważnego interesu podatnika. Ważny interes podatnika występuje, gdy trudna sytuacja podatnika powstała z przyczyn losowych lub z powodu okoliczności, na które podatnik nie miał wpływu". Jednakże dostrzeżona sprzeczność nie miała wpływu na treść podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia, które należy ocenić jako prawidłowe. Podobnie jak niefortunne sformułowanie zawarte na ostatniej stronie uzasadnienia w przedostatnim akapicie, że brak istnienia przesłanki "ważnego interesu prawnego". Decyzja organu pierwszej instancji była bowiem prawidłowa, a organ odwoławczy w pełni ją zaakceptował utrzymując w mocy, podzielił także ustalenia organu w zakresie wystąpienia w sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika. Trzeba także pamiętać o uznaniowym charakterze decyzji organu pierwszej instancji. Skoro organ odwoławczy utrzymał ją w mocy, nie było zatem podstaw do jej uchylenia.
Sąd jeszcze raz podkreśla, że tylko ustalenie prawidłowości prowadzonego przez organ podatkowy postępowania jest przedmiotem kontroli Sądu. Sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ podatkowy. Orzeczenie uznaniowe może być przez Sąd uchylone tylko w wypadkach stwierdzenia, iż zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy, lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a tak się w rozpoznawanej sprawie nie stało.
Wbrew twierdzeniom skarżącej organy obu instancji wskazały na materiał dowodowy, natomiast nie miała miejsca sytuacja, że jakichś dowodów nie uwzględniono.
Z kolei podnoszone przez skarżącą w skardze okoliczności, które miały mieć miejsce pod 2017 r. mogą być przedmiotem kolejnego wniosku o udzielenie ulgi. Okoliczności te nie były bowiem podnoszone na etapie postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia 18 września 2017 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302).
Koszty pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu przez adwokata zostały przyznane postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 sierpnia 2018 r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło