I SA/Gl 36/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" s.c. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści skargi skarżąca Spółka zamieściła dodatkowy wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. Powyższy powtórzyła na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres prowadzonej działalności wskazała sprzedaż detaliczną żywności, napojów, wyrobów tytoniowych oraz pozostałych wyrobów prowadzoną na straganach i targowiskach, a nadto działalność agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju. W oświadczeniu o majątku i dochodach zadeklarowała brak kapitału zakładowego, rachunku bankowego oraz zysku za 2014 r. Natomiast posiadane składniki majątku wyceniła na 600,00 zł. Dodatkowo wskazała, że jej wspólnicy znajdują się w dramatycznej sytuacji finansowej, albowiem dom w którym zamieszkują o pow. 120 m2 obciążony jest hipoteką (do spłaty pozostało ok. 30.000,00 zł). Z uwagi na posiadane zadłużenie wobec P. M. na kwotę ok. 60.000,00 zł i wobec Sądu Okręgowego w C. na kwotę ok. 38.000,00 zł, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w P. skierował do K. M.(jednego ze wspólników) zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Tymczasem jej udziały w Spółce wynoszą 25%. Ponieważ ma na utrzymaniu małoletnie dziecko korzysta z pomocy osób najbliższych, albowiem jej dochody z działalności gospodarczej to kwota 450,00 zł. Na pomoc ojca dziecka liczyć nie może, jako że ten przebywa w zakładzie karnym (vide: oświadczenie złożone na druku PPF). Natomiast W. M., którego udziały wynoszą 75% pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Ich łączne dochody wynoszą 2.694,00 zł, podczas gdy wydatki związane z koniecznym utrzymaniem kształtują się na poziomie ok. 1.500,00 zł (vide: oświadczenie złożone na druku PPF). Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: listę środków trwałych, podatkową księgę przychodów i rozchodów za 2014 i 2015 r. wraz z bilansem firmy z powyższego okresu, deklaracje VAT-7 za ostatnie trzy miesiące, zeznania podatkowe wspólników za 2013 r. i 2014 r., wezwanie z 18 października 2012 r. do zapłaty kosztów sądowych w sprawie [...] oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z 12 lipca 2012 r. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Na wstępie merytorycznych rozważań należy wyjaśnić, że art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm.) wśród podmiotów, na których spoczywa obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości wymienia spółki nieposiadające osobowości prawnej, do których zalicza się między innymi spółki cywilne. Konsekwencją tego uregulowania jest przyjęcie, że obowiązek podatkowy spoczywa na jednostce organizacyjnej w postaci spółki cywilnej, a nie na jej wspólnikach. Dlatego też to spółka jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na wydaną przez organ w tym przedmiocie decyzję oraz do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jego wzór ustalony został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Ponieważ rozporządzenie to dla osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej przewiduje druk oznaczony symbolem "PPPr", zastosowanie w sprawie znalazł art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), zgodnie z którym osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 powołanego wyżej rozporządzenia. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych ustalono, że wykazana w 2013 r. przez skarżącą Spółkę strata wynosząca 32.329,31 zł nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności, gdyż przychód Spółki wynosił 214.655,55 zł, tylko wysokością ponoszonych wydatków, które zamykały się w kwocie 246.984,86 zł. Podobnie wypracowany w ubiegłym roku zysk rzędu 20.743,08 zł (a nie jak zadeklarowano w kwocie 0 zł) stanowił różnicę pomiędzy wypracowanym przychodem a kosztami jego uzyskania, które kształtowały się na poziomie 209.164,96 zł (vide: zeznanie podatkowe PIT-36 załącznik PIT/B). A ponieważ w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44), rozpoznający sprawę uznał, że kwota należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących dużo wyższe wartości. Tym bardziej, że powyższy pogląd został utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, LEX nr 479142 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385), a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie przychody Spółki za ubiegły rok wynosiły 229.908,04 zł, a za pierwsze dwa miesiące bieżącego roku wynoszą 33.562,71 zł przyjąć należało, że uiszczenie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego, zarówno w tej jak i równolegle prowadzonych trzech innych sprawach, mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącej Spółki zważywszy, że wartość jej środków trwałych szacuje się nie na 600,00 zł, jak podano w treści formularza, lecz na 818.354,15 zł (vide: ewidencja środków trwałych). Podobnie wykazana dla celów podatku VAT podstawa opodatkowania za grudzień 2014 r. wynosiła 14.511,00 zł, podczas gdy w styczniu i lutym 2015 r. wynosiła 17.262,00 zł i 16.301,00 zł. W tej sytuacji okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego, celem wyegzekwowania zadłużenia wobec P.M. na kwotę ok. 60.000,00 zł i wobec Sądu Okręgowego w C. na kwotę ok. 38.000,00 zł nie mogła mieć znaczenia przesądzającego, albowiem zajęcie konta bankowego czy prowadzenie innych czynności egzekucyjnych, samo w sobie, nie oznacza utraty możliwości ponoszenia wydatków, w tym kosztów sądowych. Należy bowiem zauważyć, że w razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej (art. 7522 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.). Podobna zasada obowiązuje w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym przez organ administracji (art.166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.). Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, a tego typu blokada środków do oznaczonej wysokości nie oznacza niemożności korzystania z rachunku czy prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 174/14, LEX nr 1450513 oraz z dnia 7 sierpnia 2014 r. sygn. akt I FZ 153/14, LEX nr 1501674). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.