I SA/Gl 403/05
WyrokWSA w Gliwicach2005-12-07
Skład orzekający: Ryszard Mikosz, Eugeniusz Christ, Małgorzata Wolf-Mendecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenia wypłacone na podstawie umowy cywilnoprawnej, nazwanej umową renty, mogą zostać odliczone od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jeśli w rzeczywistości stanowią one realizację obowiązku alimentacyjnego rodzica wobec dziecka?Ratio decidendi
Świadczenia wypłacone na podstawie umowy cywilnoprawnej, nazwanej umową renty, nie mogą zostać odliczone od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jeśli w rzeczywistości stanowią one realizację obowiązku alimentacyjnego rodzica wobec dziecka. Obowiązek alimentacyjny, wynikający z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ma pierwszeństwo przed umownym świadczeniem rentowym, a jego realizacja nie podlega odliczeniu od dochodu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odliczenia od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych wydatków w kwocie [...] zł z tytułu rent i innych trwałych ciężarów, poniesionych na podstawie umowy z córką. Organ podatkowy uznał, że umowa ta, mimo nazwy, w rzeczywistości stanowiła realizację obowiązku alimentacyjnego, a nie umowę renty, co wykluczało możliwość odliczenia. Skarżąca kwestionowała to stanowisko, podnosząc również zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Sędziowie NSA Eugeniusz Christ (spr.), NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Protokolant Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. o d d a l a s k a r g ę
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ oraz art. 26 ust. 1 pkt 1 i art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm./ - Dyrektor Izby Skarbowej w K. po rozpatrzeniu odwołania pani B. S. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. w wysokości [...] zł – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w zeznaniu podatkowym PIT 30 złożonym za rok 1998 podatniczka pani B. S. odliczyła od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych wydatki w kwocie [...] zł z tytułu rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym. W trakcie weryfikacji tego zeznania organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, że dokonane odliczenia dotyczyły wydatków poniesionych na podstawie czterech umów: umowy z dnia [...] 1998 r. zawartej z panią A. R. na okres od [...] do [...] 1998 r., mocą której podatniczka zobowiązała się do wypłacenia swojej córce renty w kwocie [...]zł płatnej do dnia 15-tego każdego miesiąca począwszy od [...] do [...] włącznie po [...] zł miesięcznie, natomiast od września do grudnia włącznie po [...] zł miesięcznie, umowy z dnia [...] 1998 r. zawartej z panem R. L. /siostrzeńcem podatniczki/ na okres dwóch miesięcy, od dnia
[...] do dnia [...] 1998 r., na mocy której podatniczka zobowiązała się do wypłacenia siostrzeńcowi renty w kwocie [...] zł po [...] złotych miesięcznie płatne do [...] i [...] 1998 r., umowy dnia [...] 1998 r. zawartej z panią A. S. /bratanicą podatniczki/ na okres dwóch miesięcy od dnia [...] do dnia [...] 1998 r., na mocy której podatniczka zobowiązała się do wypłacania bratanicy renty w kwocie [...] zł po [...] złotych miesięcznie, ustalając, że renta będzie wypłacona w dniu [...]i [...]
1998 r., umowy z dnia [...] 1998 r. zawartej z panem T. S. /bratankiem podatniczki/ na okres dwóch miesięcy od dnia [...] do dnia
[...] 1998 r., na mocy której podatniczka zobowiązała się do wypłacenia bratankowi renty w kwocie [...] zł po [...] złotych miesięcznie w dniach
[...] i [...] 1998 r. W motywach nie określono celu ustanowienia renty, a z wyjaśnień stron tych umów wynikało, że renty miały na celu poprawę sytuacji materialnej rentobiorców, którzy w tym czasie byli studentami, za wyjątkiem córki podatniczki, która od [...] do [...] 1998 r. mieszkała w mieszkaniu koleżanki ponosząc koszty związane ze zużyciem wody, gazu, energii elektrycznej, opału oraz używania telefonu, była wegetarianką a otrzymane kwoty pieniężne przeznaczała również na zakup odzieży, butów, komputera niezbędnego do pracy ankietera, oprogramowania do nauki języków obcych oraz sfinansowanie prywatnych wizyt u lekarzy okulisty i dentysty i spływu kajakowego.
W ocenie organu podatkowego pierwszej instancji wymienione umowy renty nie spełniały warunków określonych przepisami art. 903 i nast. k.c. w szczególności poprzez fakt wskazania w umowach pełnej kwoty obiecanego przysporzenia co stoi w sprzeczności z zasadą okresowości spełniania świadczeń i pozbawia umowę cech umowy renty. W decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego podatniczki za rok 1998 organ podatkowy nie uwzględnił odliczeń z tytułu wydatków wynikających z opisanych umów.
W odwołaniu od tej decyzji podatniczka przytoczyła szereg tez wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego, dotyczących ulgi podatkowej z tytułu renty cywilnoprawnej zapisanej w art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stwierdziła, że stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji odnośnie nie uznania odliczenia wydatków z tytułu renty ustawowej na rzecz pani A.R. było bezpodstawne, gdyż renta ta była płatna w 9-ciu ratach, posiadała zatem cechę okresowości oraz spełniała wszystkie inne wymagania stawiane umowie renty.
W odwołaniu podatniczka zgodziła się z tym, że pozostałe umowy nie miały cechy okresowości, gdyż zostały zawarte na dwa miesiące. Odwołująca się wnosiła o zmianę decyzji i uznanie odliczenia w kwocie [...] zł dokonanego na podstawie umowy renty z dnia [...] 1998 r. zawartej z córką panią A. R..
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, że sporna umowa renty z dnia [...] 1998 r. zawarta została na okres 9 miesięcy. Umowa ta w § 1 określała z góry wartość świadczenia na [...] zł i określiła je na dziesięć nierównych rat, początkowo [...] zł i jednej [...] zł płatnych w odstępach miesięcznych. Według postanowień § 3 normy spełnienie świadczeń określonych w umowie nastąpiło z dniem [...] 1998 r. tj. z dniem wypłacenia ostatniej sumy przewidzianej umową. Mając na względzie orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące kwestii rent jako trwałych ciężarów i konieczności badania zasadności dokonywanych przez podatnika z tego tytułu odliczeń organ odwoławczy zauważył, że umowa renty, będąca umową zobowiązującą odpowiada warunkom art. 903 k.c. tylko wówczas gdy kreuje zobowiązanie trwałe i stanowi samoistne źródło powstania prawa do renty w znaczeniu, uprawnienia do oznaczonych świadczeń rentowych jako świadczeń periodycznych. Ustalił, że świadczenia wynikające z przedmiotowej umowy zostały wypłacone co jednak nie oznacza, iż daje to podstawę do uznania, że kwoty wypłacone przez podatniczkę – z tego tytułu – podlegają odliczeniu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dokonując oceny spornej umowy organ odwoławczy wskazał, że umowa ta została zawarta na warunkach istniejącego pomiędzy matką /B. S./ i córką /A. R./ obowiązku alimentacyjnego. Fakt, iż w chwili zawarcia umowy córka była pełnoletnia oraz osiągała dochody z innych niż renta cywilna źródeł nie oznacza, że na matce nie ciążył obowiązek alimentacyjny względem córki. Obowiązek ten nie ustaje bowiem z chwilą osiągnięcia przez dziecko pełnoletności ale ciąży na rodzicach, aż do usamodzielnienia się dziecka co wynika z treści art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Organ odwoławczy ustalił, że w 1998 r. pani A. R. poza rentą cywilną, uzyskiwała dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym w kwocie [...] zł i dochody te nie były wystarczające do samodzielnej egzystencji o czym świadczy fakt przeznaczenia otrzymywanych świadczeń na regulowanie bieżących należności związanych z samodzielnym zamieszkiwaniem oraz na wyżywienie, odzież i buty. Dlatego też organ odwoławczy stwierdził, że sporna umowa renty ustanowiona została na warunkach ciążącego na podatniczce obowiązku alimentacyjnego co wyklucza możliwość uznania świadczeń ustanowionych tą umową za świadczenia rentowe w rozumienia art. 903 k.c. podlegające odliczeniu od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ odwoławczy wyraził pogląd, że renta realizując funkcje alimentacyjne, jest świadczeniem dobrowolnym, zależnym od woli stron, natomiast obowiązek alimentacyjny istnieje niezależnie od woli podmiotu zobowiązanego do alimentacji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca pani B. S. wniosła o uchylenie powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię a to art. 133 kr i op, art. 903 k.c. i art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez uznanie, że umowa zawarta dnia [...] 1998 r. pomiędzy podatnikiem a A. R. na czas określony i zawierająca oznaczenie wysokości świadczenia rentowego stanowi umowę renty, jednakże wskazana w umowie kwota raty nie może zostać odliczona od dochodu przed opodatkowaniem z uwagi na spełnienie w ten sposób obowiązku alimentacyjnego podatnika względem obdarowanej, pomimo, iż na podatniku nie ciążył względem rentobiorcy, obowiązek alimentacyjny w rozumieniu art. 133 § 1 kr i op. oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na określeniu zobowiązania podatkowego podatnika pomimo upływu terminu przedawnienia.
Uzasadniając skargę skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie termin płatności podatku dochodowego od osób fizycznych upłynął z końcem marca
1998 r., a termin przedawnienia tegoż zobowiązania podatkowego upłynął z dniem
[...] 2004 r. Do upływu terminu przedawnienia podatnik nie otrzymał decyzji odwoławczego organu podatkowego, albowiem zaskarżona decyzja została doręczona w dniu [...] 2005 r. Skarżąca powołała się w tej kwestii m.in. na treść uchwały 7 sędziów NSA z dnia 6 października 2003 r. FPS 8/03, zgodnie z którą "zobowiązania podatkowe przedawniają się jeżeli termin przewidziany w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego".
Skarżąca wskazała ponadto, że organ podatkowy dowolnie i wbrew dowodom zgromadzonym w trakcie postępowania uznał, że na podatniku ciążył obowiązek alimentacyjny względem córki A.R.. Podniosła, że z definicji obowiązku alimentacyjnego rodziców względem dziecka wynika, że obowiązek ten ustaje, gdy dziecko osiągnie samodzielność życiową, co z reguły łączy się z możliwością podjęcia pracy zarobkowej. Wyjaśniła, że jej córka ukończyła studia zawodowe i przez okres 3 lat pracowała zarobkowo, do [...] 1998 r. otrzymała zasiłek dla bezrobotnych, od [...] do [...] 1998 r. pracowała na umowę zlecenie a od października do [...] pobierała wynagrodzenie za świadczoną pracę. Zdaniem podatniczki w tym stanie rzeczy nie można przyjąć, że ciążył na niej nadal obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniej, wykształconej córki, która wykonywała pracę zarobkową oraz otrzymywała świadczenie socjalne. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 1995 r. "dochody otrzymywane z pracy zarobkowej lub zasiłku dla bezrobotnych wyłączają obowiązek alimentacyjny /OSN 1995 poz. 40/. Skarżąca powołała się również na uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 1999 r. sygn. akt I SA/Łd 1628/98 twierdząc, że pogląd ten wyrażony w pełni znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż renta była dokonana celem pokrycia kosztów nauki i rozwoju intelektualnego przez osobę uprawnioną.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie a odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] r. organ podatkowy na wniosek podatniczki rozłożył na raty zapłatę zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego za 1998 r. wraz z odsetkami za zwłokę, a termin ostatniej raty określono na dzień [...] 2005 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez wojewódzkie sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, a więc legalności podjętych rozstrzygnięć co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości.
Natomiast zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzje lub postanowienia uchyla je w części lub w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołana wyżej regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, że skarga podlega uwzględnieniu jedynie wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji lub postanowienia dopuściły się naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania i to w takim stopniu, który sprawia, że naruszenie to miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub daje podstawę do wznowienia postępowania podatkowego.
W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku /art. 152 ustawy p.p.s.a./. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala /art. 151 ustawy p.p.s.a./.
Na wstępie należy zauważyć, że w sprawie zaistniały dwie kwestie sporne. Pierwsza z nich dotyczyła przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego, a druga odnosiła się do kwalifikacji podatkowej wydatków podatniczki wynikających z zawartej przez nią umowy cywilnoprawnej.
Co do pierwszej z kwestii spornych warto przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej "Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upływał termin płatności podatku". Wskutek przedawnienia zobowiązanie podatkowe przestaje istnieć, i to z mocy samego prawa bez potrzeby wydawania jakiejkolwiek decyzji w tym zakresie.
W niniejszej sprawie termin przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego dotyczącego 1998 r. rozpoczął się z końcem 1999 r. i zakończyłby się z dniem [...] 2004 r. o ile nie wystąpiłyby okoliczności mające wpływ na bieg tego terminu. Stosownie do przepisu art. 70 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej w jego brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia wydania decyzji, o których mowa w art. 48 § 1 pkt 1 i 2 do dnia terminu płatności odroczonego podatku, ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej.
Skoro więc doręczona stronie w dniu [...] 2004 r. decyzja z dnia
[...] 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. na wniosek podatniczki rozłożył na raty zapłatę zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł a termin wpłaty ostatniej raty wyznaczonej zaległości podatkowej określił na dzień [...] 2005 r. to tym samym rozpoczęty bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu, a zobowiązanie podatkowe nie mogło się przedawnić z dniem [...] 2004 r.
Ponadto poza sporem było, że zaskarżona decyzja została wydana /sporządzona i podpisana przez uprawniony do tego podmiot/ w dniu [...] 2004 r. tj. w chwili, gdy przedawnienie jeszcze nie nastąpiło. Organ odwoławczy był więc uprawniony do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w toczącym się postępowaniu odwoławczym. Sam fakt doręczenia przedmiotowej decyzji po upływie terminu przedawnienia nie ma wpływu na istnienie zobowiązania podatkowego i nie może uzasadniać jej uchylenia przez sąd administracyjny. Ewentualne przedawnienie może być natomiast podstawą zarzutu w toku postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Odnosząc się do drugiej kwestii spornej należy rozpocząć od przywołania treści przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w 1998 r., zgodnie z którym "podstawę obliczenia podatku z zastrzeżeniem art. 24 ust. 3 i art. 28 – 30, stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 24 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 – 7 lub art. 25, po odliczeniu rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów oraz alimentów, z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci, w wysokości ustalonej w wyroku alimentacyjnym". Z treści tego przepisu jasno wynika, że renta jest wskazanym przez ustawodawcę przykładem trwałego ciężaru, natomiast alimenty jako świadczenie wynikające z obowiązku ustawowego uregulowanego przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy podlegały odliczeniu od dochodu tylko wówczas, gdy nie stanowiły realizacji obowiązku alimentacyjnego rodziców na rzecz dzieci oraz gdy zostały ustalone w wyroku sądowym. Obowiązek alimentacyjny polega przede wszystkim na obowiązku dostarczenia środków utrzymania i obciąża osoby wskazane w art. 128 kr i op. Wykonanie tego obowiązku w formie pieniężnej to alimenty.
Przepis art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewiduje, że rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Poza powyższym wyjątkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku /art. 133 § 2 kr i op./. Przeciwstawienie obu paragrafów art. 133 kro pozwala stwierdzić, że ogólną przesłanką powstania obowiązku alimentacyjnego jest pozostawanie w niedostatku. Wyjątek dotyczy obowiązku świadczeń rodziców wobec dzieci /tak wyrok SN z dnia 20 stycznia 2000 r. I CKN 1187/99/. Z treści cytowanego przepisu art. 133 § 1 kr i op. wynika, że wiek dziecka nie przesądza o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku alimentacyjnego. O wygaśnięciu tego obowiązku decyduje możliwość dziecka do samodzielnego utrzymania się lub odpowiednio wysokie dochody z jego majątku. Niedostatek dziecka nie jest więc kryterium przesądzającym o obowiązku alimentacyjnym rodziców. Kryterium takim jest w zasadzie osiągnięcie przez dziecko zdolności do samodzielnego utrzymania się. O tym czy dane świadczenie jest świadczeniem alimentacyjnym decyduje stopień pokrewieństwa stron tego stosunku a w stosunkach między rodzicami i dziećmi dodatkowo okoliczności faktyczne, które wskazują na to czy dziecko zobowiązanych jest czy nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie o ile nie ma dochodów z majątku wystarczających na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.
Alimenty mogą być określone w wyroku, ugodzie lub umowie.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy sporna umowa z dnia [...] 1998 r. zawarta została między podatniczką a jej córką. W tym czasie strony umowy zamieszkiwały wspólnie w B. przy ul. [...] . Umowa obejmowała okres od [...] do [...] 1998 r. Podatniczka wyjaśniła, że jej córka do
[...] 1998 r otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych, następnie pracowała na umowy-zlecenia, a od [...] 1998 r. otrzymywała dochody z tytułu umowy o pracę. W okresie od [...] do [...] podatniczka przebywała poza swoim stałym miejscem zamieszkania. Łożone w tym czasie świadczenie było wsparciem finansowym córki, która wydatkowała je na bieżące potrzeby oraz opłaty związane z utrzymaniem mieszkania. Ponadto otrzymane środki pieniężne przeznaczyła na zakup komputera i oprogramowania oraz na prywatne wizyty lekarskie. Organ podatkowy ustalił, że w całym 1998 r. poza kwotami świadczonymi przez matkę na podstawie przedmiotowej umowy, córka podatniczki uzyskała dochody polegające opodatkowaniem podatkiem dochodowym w kwocie [...] zł oraz że dochody te nie były wystarczające do jej samodzielnej egzystencji, skoro otrzymywane od matki kwoty przeznaczała na swoje utrzymanie.
Twierdzenie podatniczki, że córka w 1998 r. nie była zdana wyłącznie na jej utrzymanie, gdyż posiadała własne dochody nie przeczy temu, że łożone przez podatniczkę kwoty w istocie stanowiły alimenty, których zasadniczą cechą jest to, iż ich wysokość zależy między innymi od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego.
W sytuacji gdy dziecko z własnych dochodów uzyskanych z majątku lub z innych źródeł nie jest w stanie potrzeb tych zaspokoić, a w szczególności gdy dochody te nie wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania obowiązkiem rodziców jest świadczenie alimentów tak by zapewnić dziecku wystarczające środki utrzymania. Obowiązek ten istnieje również, gdy dziecko osiąga dochody, z których jest w stanie pokryć jedynie część swoich kosztów utrzymania. Zakres świadczeń alimentacyjnych /pełny lub częściowy/ nie ma wpływu na uznanie, że wynikają one z obowiązku alimentacyjnego, a wskazane w wypełnieniu tego obowiązku – alimenty, na rzecz dziecka, nie podlegały odliczeniu od dochodu rodziców przed opodatkowaniem. Rację ma bowiem organ odwoławczy twierdząc, że w warunkach ciążącego na podatniku obowiązku alimentacyjnego niemożliwe jest ustalenie, że łożone na zaspokojenie potrzeb dziecka środki pieniężne nie stanowią wypełnienia tego obowiązku.
Wykazanie istnienia obowiązku alimentacyjnego rodziców wobec dzieci, przy jednoczesnym ustaleniu, że uprawnieni z tego tytułu nie są w stanie utrzymać się samodzielnie, a uzyskane przez nich dochody nie są wystarczające na pokrycie kosztów ich utrzymania powoduje, że comiesięczne kwoty świadczone przez podatnika na rzecz dziecka mają charakter rat alimentacyjnych i stanowią w istocie wykonanie obowiązku alimentacyjnego, którego nie można obchodzić poprzez nazwanie świadczenia rentą.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności treść zawartej przez skarżącą umowy z dnia [...] 1998 r. uzasadniają wniosek, że świadczenie spełnione zgodnie z tą umową na rzecz córki podatniczki miały charakter alimentacyjny, gdyż córka podatniczki z uwagi na osiągane dochody nie była w stanie samodzielnie pokryć kosztów swojego utrzymania w zakresie wynikającym z art. 133 § 1 w związku z art. 135 § 1 kr i op.
Skarżąca nie udowodniła by w omawianym okresie własne dochody córki bez kwot świadczonych na jej rzecz przez podatniczkę wystarczały do jej samodzielnej egzystencji i zapewniały odpowiednie utrzymanie.
Dlatego też organ odwoławczy zasadnie uznał, iż przedmiotowe kwoty nie stanowiły rat renty. Renta w odróżnieniu od świadczenia alimentacyjnego ma charakter dobrowolny, gdyż nie wynika z przymusu. Wykazanie istnienia obowiązku alimentacyjnego rodzice względem dziecka i ustalenie, że uprawniony nie z własnej winy nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać wyklucza możliwość uznania wydatków poniesionych przez zobowiązanego – celem zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego - za wynikające z umowy nazwanej umową renty. Tak łożone kwoty pieniężne stanowią bowiem wykonanie ciążącego na podatniku ustawowego obowiązku alimentacyjnego a przez to nie mogły być realizacją umownego świadczenia renty. W chwili ustanowienia tego świadczenia uprawniona nie mogła korzystać z innej pomocy skarżącej choćby w postaci wspólnego zamieszkiwania i wyżywienia. Skarżąca z uwagi na czasowe opuszczenie zajmowanego z córką mieszkania nie prowadziła przez czas na jaki ustanowiono przedmiotowe świadczenie wspólnego gospodarstwa domowego, bezpłatnego korzystania z lokalu skarżącej czy kupowanego przez nią wyżywienia itd.
Skarżąca nie uzasadniła zawarcie umowy z córką innymi przyczynami niż wynikającymi z istniejącego między stronami umowy obowiązku alimentacyjnego.
Dokonując zatem w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153, poz. 1259/ kontroli zaskarżonej decyzji z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy podatkowe nie przekroczyły granic swobody interpretacyjnej i nie naruszyły reguł interpretacyjnych ograniczając stosowanie powołanych przepisów do podanego wyżej znaczenia.
Sąd uznał również – jak wykazano wyżej – że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organu odwoławczego wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowi naruszenia prawa. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło