I SA/Gl 403/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2009r. sprawy ze skargi A w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w zakresie wniosku Gminy i Miasta K. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania postanawia odmówić wnioskodawcy dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania Przedmiotem skargi A w R. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2007. Pismem z dnia 26 sierpnia 2009 r. pełnomocnik Gminy i Miasta K. wniósł o dopuszczenie jej do postępowania w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony. W tych ramach podniósł, że "decyzja będąca przedmiotem postępowania rozstrzygać będzie w istocie czy skarżący będzie podatkowym dłużnikiem a Gmina i Miasto K. podatkowym wierzycielem." Pełnomocnik zauważył dalej, że wynik postępowania ma bezpośredni wpływ na prawa i obowiązki Gminy w zakresie ustalania zobowiązań stanowiących jej dochód, co przesądza o tym, że Gmina i Miasto K. ma interes prawny w postępowaniu i winna korzystać w nim z prawa strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności (§ 2 art. 33 P.p.s.a.). Z tych względów, w postępowaniu przed sądem administracyjnym oprócz stron, tj. skarżącego i organu, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, mogą brać udział uczestnicy na prawach strony, o których mowa w art. 33 § 1 P.p.s.a. oraz pozostali uczestnicy, których dotyczy § 2 tego przepisu. Należy jednakowoż podkreślić, że pierwszy z wymienionych przepisów nie może dotyczyć Gminy i Miasta K., gdyż w postępowaniu podatkowym jej organ - Burmistrz Gminy i Miasta K. - działał jako organ podatkowy, zatem nie mógł być "osobą, która brała udział w postępowaniu administracyjnym". Postępowanie administracyjne należy bowiem rozumieć, jako postępowanie przed organem administracji publicznej, a takim niewątpliwie w rozpatrywanej sprawie był Burmistrz Gminy i Miasta K.. Gmina wydając przez swój organ decyzję administracyjną działa jak organ administracji publicznej - organ państwa (tak postanowienie NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt II FSK 818/05). Zdaniem Sądu, wnioskodawca nie spełnia też przesłanki uczestnictwa w postępowaniu sądowym wynikającej z § 2 ww. przepisu. Po pierwsze - co już zostało podkreślone - Gmina i Miasto K. jako jednostka samorządu terytorialnego, której organ występuje w ustawowej roli organu podatkowego pierwszej instancji nie ma uprawnień strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie podatkowej rozstrzyganej przez ten organ. Warto w tym miejscu wskazać na pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził m.in. w wyroku z dnia 15 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 460/05, iż stroną postępowania sądowoadministracyjnego, a wcześniej administracyjnego nie może być gmina, której organ wydał zaskarżoną decyzję pierwszej instancji. Jej rola w postępowaniu skończyła się bowiem z chwilą wydania zindywidualizowanego aktu prawnego (decyzji, postanowienia) skierowanego w stosunku do podmiotu znajdującego się na zewnątrz administracji publicznej (podobnie: w postanowieniu z dnia 15 października 1990 r. sygn. akt SA/Wr 990/90). Zasadnym wydaje się być zatem twierdzenie, że powierzenie organowi gminy właściwości do orzekania w sprawie podatkowej wyłącza możliwość uznania gminy za osobę, której interesu prawnego dotyczy prowadzone postępowanie podatkowe lub sądowoadministracyjne w takiej sprawie. Gmina, której organ wydał decyzję w sprawie w pierwszej instancji nie może być uczestnikiem takich postępowań. Po drugie, gmina jako osoba prawna reprezentowana przez właściwy organ nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 33 § 2 ustawy P.p.s.a., gdyż wynik toczącego się w niniejszej sprawie postępowania sądowoadministracyjnego nie "dotyczy jej interesu prawnego" lecz co najwyżej interesu faktycznego (majątkowego). Rozstrzygnięcie Sądu w zakresie kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie będzie bowiem dotyczyło praw i obowiązków gminy wynikających z przedmiotu postępowania, a to z uwagi na nieistnienie takich praw i obowiązków, po stronie gminy, skoro nie odnosi się do nich decyzja, na którą skarżąca A złożyła skargę. Fakt, iż dochodem gminy jest podatek określony (ustalony) zaskarżoną decyzją nie stanowi wystarczającej ani uzasadnionej podstawy do twierdzenia o istnieniu interesu prawnego gminy w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej skarżącej. Gmina jest podmiotem zainteresowanym takim rozstrzygnięciem, nie może jednak tego "zainteresowania" poprzeć stosowną normą prawną, która by uprawniała gminę do występowania z żądaniem realizacji tak określonego roszczenia. Obowiązujące przepisy prawa podatkowego, finansowego czy procedury sądowoadministracyjnej nie dają gminie uprawnienia do występowania w charakterze strony czy uczestnika w postępowaniu sądowym czy podatkowym dotyczącym innej osoby, jej konkretnej sprawy czy decyzji podatkowej. Należy bowiem wskazać, że uprawnienie procesowe do udziału w postępowaniach administracyjnych lub sądowych, które nie dotyczą bezpośrednio interesu, w tym prawnego, danego podmiotu powinny wynikać wprost i w sposób wyraźny z przepisu ustanawiającego takie prawo. Wypada jeszcze w tym miejscu wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie zajmował się już uprzednio kwestią dopuszczenia Gminy i Miasta w K. do postępowań sądowych w charakterze uczestnika, w sprawach ze skargi wspomnianej wyżej spółki wodnej. Aprobując stanowisko sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny, bezpośrednio bądź pośrednio, w swoich wywodach negatywnie odniósł się do wniosku Gminy m.in. w sprawach: II FZ 96/08 (postanowienie z dnia 18 marca 2008 r.), II FZ 120/08 (postanowienie z dnia 10 czerwca 2008 r.) i II FZ 47/09 (postanowienie z dnia 19 lutego 2009 r.). Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w postanowieniu uznając, że Gmina i Miasto K. nie jest osobą, o której mowa w art. 33 § 1 i § 2 ustawy P.p.s.a.