I SA/Gl 420/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia SO Paweł Kornacki (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. N. – S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. p o s t a n a w i a przywrócić termin do wniesienia skargi. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. decyzją z dnia [...], nr [...], określił skarżącej H.N.–S. wysokość zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. w kwocie [...] zł oraz wysokość nadpłaty w kwocie [...] zł. Po rozpatrzeniu odwołania podatnika Dyrektor Izby Skarbowej w K., decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie to zostało doręczone stronie w dniu 6 czerwca 2012 r., co wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru. H.N.–S., pismem z dnia 20 czerwca 2012 r., wystąpiła o uzupełnienie, sprostowanie i wyjaśnienie wątpliwości dotyczących powyższej decyzji organu odwoławczego. Dyrektor Izby Skarbowej w K., postanowieniem z dnia [...], nr [...] (sprostowanym następnie postanowieniem tego organu z dnia [...], nr [...]), wydanym na podstawie art. 213 oraz 215 w zw. z art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwanej dalej w skrócie "O.p.") odmówił uwzględniania żądania strony o uzupełnienie, sprostowanie i wyjaśnienie wątpliwości dotyczących decyzji z dnia [...], nr [...]. Po otrzymaniu przez skarżącą w dniu 20 lipca 2012 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – w aktach administracyjnych) postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], pismem nadanym w dniu 20 sierpnia 2012 r., H.N. – S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia [...], nr [...], domagając się jej uchylenia w całości i zwrotu podatku wykazanego przez stronę w PIT – 36 w kwocie [...] zł. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej odrzucenie. W pierwszej kolejności wskazał, że skarga została złożona w terminie. Dalej uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi zwrócił uwagę, że strona nie wyczerpała środków zaskarżenia przed organem odwoławczym, albowiem wniosła zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 19 czerwca 2013 r., wydanym w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Gl 1103/12, odrzucił skargę H.N. – S. Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.") uznając, że strona wniosła skargę z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu wskazał, że skoro zakwestionowana decyzja została doręczona podatnikowi w dniu 6 czerwca 2012 r., to termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 6 lipca 2012 r. Tymczasem skarga została złożona przez stronę dopiero w dniu 20 sierpnia 2012 r., po otrzymaniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] odmawiającego uzupełnienia, sprostowania błędów oraz wyjaśnienia wątpliwości zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu skierowanie wniosku o uzupełnienie decyzji na podstawie art. 213 § 1 O.p. nie stanowiło przeszkody do wniesienia skargi do sądu administracyjnego – w rozumieniu art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. – na decyzję objętą tym wnioskiem. Sąd wskazał, że powyższego stanowiska nie zmienia również treść przepisów art. 213 § 4 i § 5 O.p., które jak podkreśla doktryna, budzą wątpliwości co do tego, czy ich moc rozciąga się na postępowanie sądowe i sądowoadministracyjne, gdzie obowiązują zupełnie inne przepisy procesowe. Podkreślił przy tym, że uruchomienie postępowania rektyfikacyjnego, przy równoczesnym braku wniesienia środka inicjującego postępowanie przed sądem, przemawia co najwyżej na brakiem winy w uchybieniu terminu do wniesienia tychże środków zaskarżenia. Następnie postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 15 lipca 2013 r. ustanowiono dla skarżącej radcę prawnego z urzędu. Odpis tego postanowienia, jak również postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2013 r. doręczono H.N. – S. w dniu 19 lipca 2013 r. W dniu 18 września 2013 r. (data nadania) ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu wniósł skargę kasacyjną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia 7 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej pełnomocnik strony zakwestionował w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2013 r. o sygn. akt I SA/Gl 1103/12 zarzucając między innymi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez brak przyjęcia, że fakt wniesienia przez stronę żądania w trybie art. 213 i art. 215 O.p. powoduje, że nie zostały wyczerpane środki zaskarżenia, a tym samym strona nie wniosła skargi po terminie. Sformułował także zarzut naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz nieuwzględnienia przez sąd pierwszej instancji przepisu art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik wyjaśnił, że skargę strona złożyła dopiero w dniu 20 sierpnia 2012 r., ponieważ oczekiwała na zajęcie stanowiska organu podatkowego w przedmiocie wniosku o uzupełnienie, sprostowanie i wyjaśnienie decyzji z dnia 4 czerwca 2012 r. Wskazał, że z uwagi na liczne spory z organami podatkowymi skarżąca miała prawo oczekiwać dokładnej identyfikacji sprawy choćby po to, żeby skutecznie wnieść skargę do sądu. W ocenie strony, do dnia otrzymania postanowienia o wyjaśnieniu, sprostowaniu, uzupełnieniu, postępowanie administracyjne w przedmiocie wymiaru podatku za 2009 r. było w toku, zatem nie można mówić o ostatecznej decyzji, gdyż nie zostały wyczerpane wszystkie dostępne środki odwoławcze. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II FSK 3879/13, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. W dniu 21 marca 2014 r. (data nadania) H.N.-S. ponownie wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...], domagając się jej uchylenia w całości i zwrotu podatku wykazanego przez stronę w PIT – 36 w kwocie [...] zł. Jednocześnie skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając go wskazała, że w dniu 20 marca 2014 r. otrzymała przesłaną przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu kserokopię postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014 r. o sygn. akt II FSK 3879/13. Podkreśliła zatem, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został zachowany. Do wniosku strona załączyła kserokopię pisma przewodniego radcy prawnego M.N. z dnia 14 marca 2014 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na jej złożenie po upływie ustawowego terminu. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 12 maja 2014 r. wezwano skarżącą do podania, w terminie siedmiu dni, okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi oraz ich uprawdopodobnienie. Jednocześnie poinformowano stronę, że niewykonanie wezwania może skutkować oddaleniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W zakreślonym terminie skarżąca przesłała pismo z dnia 6 czerwca 2014 r., w którym ponownie wskazała, że otrzymała w dniu 20 marca 2014 r. kserokopię postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2013 r. o odrzucenie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...]. Powołując się na treść tego orzeczenia wskazała na brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Dodatkowo załączyła kserokopię koperty, w której radca prawny przesłał jej kopię powyższego postanowienia. Wynika z niej, że przesyłka została nadana w dniu 18 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Według natomiast art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu został zachowany. Sąd uznał bowiem za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu, moment powzięcia przez skarżącą informacji o treści postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014 r. Pełnomocnik ustanowiony z urzędu przesłał skarżącej kserokopię odpisu powyższego orzeczenia przy piśmie z dnia 14 marca 2014 r. (nadanym w dniu 18 marca 2014 r.). Nie ulega zatem wątpliwości, że strona w siedmiodniowym terminie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nadając go w urzędzie pocztowym w dniu 21 marca 2014 r. Skarżąca dopełniła również uchybionej czynności, albowiem jednocześnie złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. Należy zwrócić w tym miejscu uwagę, że zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa, nie budzi wątpliwości Sądu dopuszczalność złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia po wydaniu przez sąd orzeczenia w przedmiocie odrzucenia tego środka zaskarżenia z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3288/05, opubl. w Lex nr 197547). W ocenie Sądu okoliczności niniejszej sprawy świadczą o braku zawinienia strony w nieterminowym złożeniu skargi i przemawiają za przywróceniem terminu do dokonania tej czynności. Skarżąca, uzasadniając przyczynę uchybienia terminu, przede wszystkim zwróciła uwagę na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014 r. Sąd – mając na uwadze dobro strony – przy badaniu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi miał na względzie także wszystkie okoliczności niniejszej sprawy, w tym przebieg postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach pod sygn. akt I SA/Gl 1103/12. Jak wynika z akt wskazanej sprawy H.N.-S. wnosząc skargę była przekonana, że czynności tej dokonała w terminie. Skargę złożyła dopiero w dniu 20 sierpnia 2012 r., tj. po wyczerpaniu wszystkich dostępnych środków zaskarżenia, ponieważ oczekiwała na zajęcie stanowiska organu podatkowego w przedmiocie wniosku o uzupełnienie, sprostowanie i wyjaśnienie decyzji z dnia [...]. Do czasu wydania postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014 r. strona mogła uważać, że nie poniesie ujemnych skutków związanych z niezłożeniem skargi w terminie. Należy także zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu wniesiono niewątpliwie po upływie roku od uchybionego terminu, zaś zgodnie z art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 6 lipca 2012 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu skarżąca złożyła w dniu 21 marca 2014 r. Uznając zatem za niesporną okoliczność upływu ponad roku od uchybionego terminu Sąd zbadał również, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzi "wyjątkowy przypadek", o jakim mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a., warunkujący dopuszczalność przywrócenia terminu. Ustawodawca nie precyzuje pojęcia "wyjątkowego przypadku", zostawiając ocenę w tym zakresie sędziemu. Zgodnie jednak z orzecznictwem sądowym, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, należy wyważyć argumenty wspierające wniosek i argumenty przemawiające za stabilizacją sytuacji ugruntowanej przez upływ czasu, a powstałej w następstwie niedokonania czynności procesowej w przepisanym terminie oraz czy moc tych argumentów pozwala na stwierdzenie, że w sprawie zachodzi wypadek, który można uznać za wyjątkowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1999 r., sygn. akt I CKN 802/98, opubl. w OSNC 1999, nr 7-8, poz. 141, str. 86, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 991/11, opubl. w Lex nr 1120780). W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że pojęcie wyjątkowego przypadku jest wprawdzie pojęciem niedookreślonym, jednakże należy je wykładać ścieśniająco, w przeciwnym razie oznaczałoby to obowiązek przywrócenia terminu w niemalże każdym przypadku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GZ 273/11, opubl. w Lex nr 1130773). W doktrynie akcentuje się przy tym, że przez "wyjątkowy przypadek" rozumieć należy nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiły złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie (tak B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, str. 197). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie przyjąć należy, że zachodzą okoliczności wyjątkowe w rozumieniu art. 87 § 5 P.p.s.a. Przyczyną uchybienia terminu do wniesienia skargi było przekonanie strony, oparte na przepisach Ordynacji podatkowej, iż do dnia otrzymania postanowienia o wyjaśnieniu, sprostowaniu oraz uzupełnieniu decyzji z dnia [...], postępowanie administracyjne w przedmiocie wymiaru podatku za 2009 r. było w toku i nie zostały wyczerpane dostępne środki zaskarżenia, a zatem strona nie mogła złożyć skargi do sądu. Stanowisko takie podzielał również organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę skierowanej w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1103/12. Uzasadnione zatem było wyczekiwanie przez stronę na prawomocne zakończenie tego postępowania, albowiem mogła ona spodziewać się korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. Dopiero po uzyskaniu wiedzy o prawomocnym odrzuceniu skargi, co nastąpiło w związku z wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 18 lutego 2014 r., skarżąca uzyskała możliwość skierowania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Należy przyjąć zatem, że w niniejszej sprawie H.N-S. dochowała należytej staranności, a "wyjątkowy przypadek", o którym mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a., w sprawie tej zachodzi. Z tych samych względów uznać należy, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy skarżącej, w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie 86 § 1 P.p.s.a. oraz art. 87 § 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.