I SA/Gl 452/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja – Klimczyk (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Agata Ćwik - Bury, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2021 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej także DIAS lub organ nadzoru), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: ustawa egzekucyjna, u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej także NUS lub organ egzekucyjny) z dnia [...] r. Nr [...] o oddaleniu skargi W. S. (dalej zobowiązany lub strona skarżąca) na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego o sygn. akt I SA/Gl 538/18. Postanowienie organu nadzoru zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ egzekucyjny prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z [...]r. nr [...] oraz na podstawie tytułów wykonawczych Naczelnika [...][...] Urzędu Skarbowego w B. z [...] o nr [...] i z [...]r. o nr od [...] do [...]. W wyroku z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 538/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Następnie, w toku postępowania egzekucyjnego, NUS zawiadomieniem z dnia [...] r. - doręczonym DIAS w tym samym dniu, a zobowiązanemu w dniu [...] r. - dokonał zajęcia tej wierzytelności. Wspomniana czynność nie spotkała się z aprobatą zobowiązanego, który wniósł skargę na zawiadomienie o zajęciu. W piśmie tym zarzucił zajęciu rażące naruszenie prawa oraz wniósł o jego uchylenie. Organ egzekucyjny oddalił wniesioną skargę. Motywując rozstrzygnięcie wyjaśnił, że tryb skargowy służy wyłącznie kwestionowaniu czynności o charakterze faktycznym i to tylko takich, które nie mogą być podawane w wątpliwość poprzez wniesienie innego środka prawnego, przewidzianego w ustawie. Skarga złożona w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna zaś dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej. W ocenie NUS nie można jej natomiast traktować jako uniwersalnego środka zaskarżenia, służącego do skutecznego podważania innych okoliczności, wyłaniających się w toku całego postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie, dokonując oceny zasadności i poprawności zaskarżonej czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności pieniężnej, Naczelnik Urzędu Skarbowego potwierdził, iż została ona dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W zażaleniu na ww. postanowienie zobowiązany wniósł o jego uchylenie. Zarzucił rozstrzygnięciu organu I instancji rażące naruszenie prawa. Rozpoznając sprawę po wniesieniu zażalenia organ nadzoru uznał je za niezasadne. W uzasadnieniu powołał się na treść art. 54 u.p.e.a., z którego wynika, że z zachowaniem ustawowo określonego terminu, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. W myśl art. 1a pkt 2 tej ustawy, są nimi wszelkie działania o charakterze ściśle wykonawczym, podejmowane przez organ egzekucyjny, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Do tych aktywności należy w szczególności egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych, wskazana w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a., a to właśnie działanie zostało podjęte w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącego. Jak wskazał organ nadzoru, przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, wnoszonej w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą być wyłącznie czynności techniczne (skutkuje ona kontrolą prawidłowości czynności egzekucyjnej, dokonaną z perspektywy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Z tego względu, w tym trybie wykluczone jest wnoszenie zarzutów materialnoprawnych. Przedmiotem skargi mogą być natomiast kwestie formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania egzekucyjnego na gruncie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania konkretnych czynności egzekucyjnych. Jak podkreślił DIAS, w tym postępowaniu nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również nie ocenia się prawidłowości postępowania prowadzonego przez wierzyciela. W konsekwencji, w skardze nie mogą być podnoszone argumenty dotyczące istnienia czy wymagalności dochodzonych należności, ani też dotyczące zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dla tego typu argumentów, w u.p.e.a. przewidziane zostały bowiem odrębne środki prawne, służące ochronie zobowiązanego przed niewłaściwymi działaniami organu egzekucyjnego Są nimi zarzuty na postępowanie egzekucyjne (art. 33 § 1 u.p.e.a.) lub żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 ww. ustawy). Niemniej jednak DIAS dokonał kontroli prawidłowości czynności egzekucyjnej (zajęcia wierzytelności zobowiązanego w wysokości [...] zł) w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjne. Jak podkreślił, w świetle u.p.e.a. możliwa jest egzekucja z wierzytelności pieniężnej dłużnika (art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a.). W stanie faktycznym sprawy istniały zaś wymienione powyżej tytuły wykonawcze, przedmiotem których są zaległości strony w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres wrzesień 2011 - grudzień 2012, kara pieniężna oraz koszty egzekucyjne. DIAS zauważył nadto, iż zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej skarżącego było prawidłowe pod względem formalnym, ponieważ dokonano go w dokumencie sporządzonym wg stosownego wzoru (art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a.) Doręczenie tego zawiadomienia, miało zaś miejsce zarówno do rąk dłużnika, jak i zobowiązanego, organ nadzoru zastosował się także do pozostałych wymogów określonych w art. 89 u.p.e.a. Organ nadzoru nie dopatrzył się tym samym żadnych nieprawidłowości w działaniu organu egzekucyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zakwestionowała legalność postanowienia organu II instancji, wnosząc o jego uchylenie z powodu rażącego naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe zapatrywanie i argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Na wstępie zauważyć należy, iż ustawodawca w u.p.e.a. przewidział kilka środków ochrony prawnej zobowiązanego. Są nimi zarzuty (art. 33 u.p.e.a.), wniosek o umorzenie postępowania (art. 59 u.p.e.a.) oraz skarga na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.). Każdy z tych środków ma na celu kontrolę działań organu egzekucyjnego, jednakże co istotne, środki te wzajemnie się nie zastępują. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Innymi słowy, każdy ze wskazanych środków prawnych ma na celu weryfikację działania organu egzekucyjnego w różnym kontekście. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym służą do kontroli poprawności wszczęcia postępowania (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Z kolei wniosek o umorzenie postępowania może być złożony w każdym czasie w toku postępowania egzekucyjnego i zmierza do kontroli możliwości kontynuowania postępowania egzekucyjnego. Natomiast skarga na czynność egzekucyjną ma na celu tylko i wyłącznie ocenę prawidłowości działania organu egzekucyjnego w toku tej czynności. Wynika to wprost z treści art. 54 § 1 u.p.e.a. stanowiącego, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Zgodnie zaś z art. 54 § 4 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Zwrócić trzeba także uwagę, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 11 stycznia 2017 r., I SA/Bd 789/16, Lex nr 2227159; wyrok NSA z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13, Lex nr 1783606). Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć danej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego strony, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja (por. wyrok WSA w Warszawie z 4 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 880/15, Lex nr 2113619). W niniejszej sprawie czynnością egzekucyjną dokonaną przez organ było zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, a zatem środek wskazany w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a., W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że strona skarżąca ani w skardze skierowanej do organu egzekucyjnego, ani też w zażaleniu do organu nadzoru nie zanegowała prawidłowości dokonania konkretnej czynności egzekucyjnej (zajęcia jej wierzytelności). Takiego zarzutu nie podniesiono też w skardze wniesionej do Sądu. Jedynym w istocie argumentem wskazanym w skardze na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej było przeprowadzenie tej czynności z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do tej kwestii podkreślić wypada, że przedstawiony zarzut pozostaje bez wpływu na prawidłowość zaskarżonej czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności pieniężnej. Jak już zostało wskazane, istotą skargi na czynność egzekucyjną jest kontrola prawidłowości tego działania, dokonana przez pryzmat przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulujących tryb egzekucji z wierzytelności. Jak zaś łatwo zauważyć, analizując zaprezentowany wcześniej stan faktyczny, to nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Sąd stwierdza, że ocena poprawności zaskarżonej czynności egzekucyjnej, dokonana przez organy obydwu instancji nie wykazała popełnienia nieprawidłowości, które mogłyby być podstawą skargi wnoszonej w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Zawiadomienie z dnia [...] r. Nr [...] o zajęciu wierzytelności pieniężnej strony (por. k. 17 - 18 akt adm.) zostało bowiem dokonane prawidłowo w trybie art. 89 § 1 u.p.e.a., z zachowaniem wszelkich wymogów, wynikających z tego przepisu. Tytuły wykonawcze, wskazane w zawiadomieniu o zajęciu, były w obrocie prawnym w chwili dokonania tej czynności. Odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o nr [...] i z [...] r. o nr od [...] do [...] doręczono zobowiązanemu w dniu [...] r. natomiast tytuł wykonawczy z dnia [...] r, o nr [...] doręczono zobowiązanemu w dniu [...] r. Zasadne było zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych w rozumieniu art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a. - w celu wyegzekwowania wymagalnych należności z tytułu kary pieniężnej, kosztów egzekucyjnych i podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2011-2012, nieuiszczonych w sposób dobrowolny. W tym stanie rzeczy, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) oddalił skargę.