I SA/Gl 610/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja – Klimczyk (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 25 października 2017 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę B. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów wniesionych przez B. D. w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] nr [...] obejmującego zaległość w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...]zł. Odpis sentencji ww. wyroku został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 31 października 2017 r. W dniu 3 listopada 2017 r. na koncie tut. Sądu odnotowano wpływ kwoty 100 zł uiszczonej przez pełnomocnika strony skarżącej tytułem "opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia sygn. akt I SA/Gl 610/17". Zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2017 r. - z uwagi na fakt, iż nie złożono wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zapadłego w niniejszej sprawie – dokonano zwrotu ww. opłaty kancelaryjnej na konto pełnomocnika strony skarżącej. W dniu 7 grudnia 2017 r. pracownik Spółki Doradców Podatkowych A Sp. j. w R. w trakcie rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem tut. Sądu wskazał, że otrzymał zwrot kwoty 100 zł uiszczonej tytułem opłaty kancelaryjnej, podczas gdy został złożony wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Poinformowany przez pracownika tut. Sądu, że ww. wniosek nie wpłynął do Sądu oświadczył, że zostaną podjęte czynności wyjaśniające tę kwestię. W dniu 8 grudnia 2017 r. (data nadania) pełnomocnik strony skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż prowadzi działalność gospodarczą jako wspólnik Spółki Doradców Podatkowych A Sp. j., a sprawami związanymi z obsługą licznej korespondencji zajmuje się pracownica Spółki posiadająca doświadczenie i długi staż pracy. Następnie wskazał, że z zachowaniem terminu określonego w art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. w dniu 3 listopada 2017 r. został sporządzony przez niego wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w niniejszej sprawie. Wniosek ten następnie został przekazany pracownicy zajmującej się korespondencją, celem wysłania adresatowi. Zaznaczył przy tym, że z treści wniosku wyraźnie wynika, że jest on skierowany do tut. Sądu. Podniósł dalej, że w trakcie rozmowy telefonicznej przeprowadzonej w dniu 7 grudnia 2017 r. z pracownikiem Sądu ustalono, że kwota 100 zł została zwrócona Spółce, bowiem wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wpłynął do Sądu z uchybieniem terminu określonego w art. 141 § 2 ww. ustawy. Zaznaczył, że przyczyną uchybienia terminu było wysłanie wniosku za pośrednictwem organu zamiast bezpośrednio do Sądu. Wskazał, że z wyjaśnień uzyskanych od pracownicy zajmującej się korespondencją wynika, iż wysyłając przedmiotowy wniosek do Sądu za pośrednictwem organu zasugerowała się tym, iż w ten sposób została wysłana skarga. W ocenie pełnomocnika skarżącej w świetle przedstawionych okoliczności uchybienie terminu miało miejsce z przyczyn niezawinionych po jego stronie. Zaakcentował, że każdemu zdarza się popełnić błąd, a osoba zajmująca się korespondencją, działając w dobrej wierze, w sposób niezamierzony wysłała wniosek za pośrednictwem organu zamiast bezpośrednio do Sądu. Końcowo pełnomocnik skarżącej podniósł, że pracownik, który popełnił opisany błąd ma duże doświadczenie w zakresie przygotowywania pism do wysyłki, dlatego miał on prawo oczekiwać, że osoba ta prawidłowo zaadresuje przesyłkę. Do przedmiotowego wniosku pełnomocnik strony skarżącej załączył kopię wniosku z dnia 3 listopada 2017 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "ppsa", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym siedmiodniowym terminie. Przyjmując bowiem najbardziej korzystną dla strony interpretację, trzeba stwierdzić, iż przyczyna uchybienia terminu ustała z dniem, w którym pełnomocnik strony skarżącej powziął informację o niezłożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, czyli w dniu 7 grudnia 2017 r. Wniosek został zaś złożony w dniu 8 grudnia 2017 r., a więc zachowany został termin, o którym mowa w art. 87 ppsa. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.gov.pl). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96,). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). Omówione kryteria ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Za takie nie mogą być uznane okoliczności wskazane przez niego we wniosku. Zdaniem Sądu pomyłka popełniona przez pracownika pełnomocnika strony skarżącej, polegająca na skierowaniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku za pośrednictwem organu, nie stanowi okoliczności wyłączającej brak winy w uchybieniu terminu, gdyż wyniknęła z zaniedbania osoby, której powierzono wykonanie tej czynności i nie stanowi usprawiedliwionej przesłanki do przywrócenia terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 18 września 1992 r., III CZP 112/92, publ. OSNC z 1993 r. Nr 5, poz. 75 - akceptowanej przez J. Gudowskiego (w:) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2006 r., t. 1, s. 240, uw. 8). Wskazać przy tym należy na stanowisko zaprezentowane w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt II FZ 451/09, gdzie Sąd stwierdził, że "Pojęcie winy strony obejmuje przy tym także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania czynności w jej imieniu. Tym samym stronę obciążają skutki działania pełnomocnika, którego ustanowiła do działania w postępowaniu sądowym oraz osób, którymi posługuje się tenże pełnomocnik przy wykonywaniu powierzonych mu czynności." Przyjmuje się bowiem, że w sprawach, w których strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to na nim spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadne jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony jej interesów i ochrony jej praw (por. postanowienia NSA: z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GZ 527/11 oraz z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 768/11). Wobec powyższego przyjmuje się, że ustanowiony pełnomocnik odpowiada z kolei za błędy i zaniechania swojego pracownika. Jeżeli pracownik pełnomocnika skarżącej odpowiedzialny za wysłanie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku do Sądu dopuścił się zaniedbania, to jest ono traktowane jako wina pełnomocnika profesjonalnego, który jako jego przełożony zlecił mu wykonanie takiego zadania. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy spółki, w ramach której pełnomocnik świadczy pomoc prawną, jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu. Na marginesie jedynie wskazać należy, że wbrew twierdzeniu pełnomocnika strony skarżącej w trakcie rozmowy telefonicznej w dniu 7 grudnia 2017 r. pracownik Sądu nie poinformował, że kwota 100 zł została zwrócona Spółce, bowiem wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wpłynął do Sądu z uchybieniem terminu. Wskazać bowiem przyjdzie, że do dnia dzisiejszego nie został przekazany do tut. Sądu przez organ wniosek z dnia 3 listopada 2017 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności i uznając, że pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd na podstawie art. 86 § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.